De Koerden mogen vandaag naar de stembus, maar vertrouwen in de politiek hebben ze niet meer

De Koerdische veiligheidstroepen stemmen een paar dagen eerder dan de rest van de bevolking. Beeld AFP
De Koerdische veiligheidstroepen stemmen een paar dagen eerder dan de rest van de bevolking.Beeld AFP

Een lage opkomst staat al bij voorbaat vast, als de Koerden in Irak vandaag naar de stembus gaan voor een nieuw parlement in hun autonome regio. Nog nooit was de onvrede over corruptie en het gebrek aan diensten zo groot.

Een drukke weg snijdt Oud-Zarayan in tweeën. Eraan liggen de moskee, de slager, een supermarktje en een paar garages. Het is een zandbak; een paar dagen geleden is het lang-beloofde werk begonnen om de gevaarlijke weg te verbreden. Want vandaag worden in Iraaks-Koerdistan parlementsverkiezingen gehouden.

Maar voor Oud-Zarayan zal de opzet om stemmen te winnen voor de hier regerende partij, de PUK, niet slagen. Het dorp, op een half uurtje rijden van de tweede stad Sulaymaniya, heeft bijna unaniem besloten deze keer niet mee te doen aan de gebruikelijke campagnes. De vlaggetjes en posters met kandidaten die twee minuten verderop het stadje Nieuw-Zarayan in een vrolijke chaos van kleuren hebben veranderd, ontbreken in het dorp bijna helemaal.

Wegwerkzaamheden

De bewoners zijn teleurgesteld in de overheid, zegt dorpshoofd Taleb Ahmed (36), op de vloer van de op wat kussens na lege ontvangstkamer in zijn huis. "Er is niets voor ons gedaan. Veel huizen hebben geen water, we hebben geen riolering en te weinig stroom. De enige school stort bijna in."

Ja, beaamt hij, het verbannen van de posters en vlaggen is bedoeld als boodschap: "We wachten al jaren en zijn teleurgesteld in de politiek". Cynische stemmen zeggen dat de wegwerkzaamheden na vandaag weer worden gestaakt en de zandbak blijvend is.

Dat dit dorp van drieduizend zielen een comité heeft gevormd en tot de boycot besloot, is uitzonderlijk, maar verder verschilt de situatie hier niet veel met andere Koerdische dorpen, zegt het dorpshoofd. Ook waar de partijkleuren wel zichtbaar zijn, heerst onvrede over een overheid die beloften niet nakomt.

Een groot probleem is ook de werkloosheid van zo'n dertig procent, die onder jongeren nog hoger is. "Mijn broer is afgestudeerd maar werkt als dagarbeider. Zo zijn er duizenden. Als de overheid een ziekenhuis en een school voor ons bouwde, konden we zo de dokters en onderwijzers leveren."

Dorpshoofd Taleb Ahmed met zijn vrouw en twee van hun drie kinderen. Beeld Judit Neurink
Dorpshoofd Taleb Ahmed met zijn vrouw en twee van hun drie kinderen.Beeld Judit Neurink

De Koerdische Regio kampt na een periode van economische bloei sinds 2014 met een ernstige recessie vanwege de oorlog tegen de islamitische groep IS, de opvang van meer dan een miljoen Iraakse ontheemden en de lage olieprijs.

Daar bovenop kwamen na het referendum over Koerdische onafhankelijkheid van een jaar geleden strafmaatregelen uit Bagdad, waarbij vliegvelden zes maanden dicht bleven voor internationale vluchten en de Koerden de controle over de oliestad Kirkuk kwijtraakten. Ambtenaren zijn maandenlang niet uitbetaald, en ontvangen nu hooguit de helft van hun salaris.

Elektronische stemmachines

Het vertrouwen in de Koerdische overheid heeft een laagterecord bereikt, zegt Ahmed, die verwacht dat daarom maar weinig mensen zullen gaan stemmen zondag. Nog minder dan bij de Iraakse parlementsverkiezingen van mei, toen de opkomst 48 procent bedroeg. Burgers beginnen zich te realiseren dat de regering er voor hen moet zijn, en niet omgekeerd.

Ze accepteren niet langer dat partijen en politici zich verrijken terwijl zij niet meeprofiteren. "Mensen hebben geen hoop op verbetering en zeggen: als je toch niets voor me doet, waarom zou ik dan gaan stemmen?"

In het dorp wordt campagne gevoerd om wel te gaan, maar de stem ongeldig te maken, om zo fraude met ongebruikte stembiljetten te voorkomen - want die met de elektronische stemmachines tijdens de mei-verkiezingen liggen nog vers in het geheugen.

Pas kort geleden begon het werk aan de drukke weg in Oud-Zarayan. Beeld Judit Neurink
Pas kort geleden begon het werk aan de drukke weg in Oud-Zarayan.Beeld Judit Neurink

Ahmed meent dat het beter is om een echte stem uit te brengen, maar zijn vrouw, Saidia Aziz (36), die theeglaasjes ronddeelt waarbij haar gouden armbanden rinkelen, vertelt dat ze niet gaat. In het dorp bepaalt de man of zijn vrouw gaat stemmen en vaak ook voor wie, zegt haar echtgenoot, maar hij laat haar vrij. "Ik ben het zat, ze doen niets voor ons", zegt zij, terwijl hun drie kinderen bij hen op de vloer komen zitten. "Ik ben twee eerdere verkiezingen ook thuisgebleven."

Wat is er dan gebeurd met het feest dat verkiezingen jarenlang waren in Koerdistan, waar je in je mooiste kleren naartoe ging? "Toen dachten we dat we een democratie werden en we hoopten op werkende instituties en diensten", zegt Ahmed somber. "Maar alle beloften waren vals."

De strijdende partijen

Bij de stembusstrijd die gaat om 111 zetels in het Koerdische parlement, heeft geen van de deelnemende 21 partijen een duidelijk programma. De eigenlijke strijd gaat tussen de twee grootste, de KDP en de PUK. Ze bestrijden elkaar tegelijkertijd ook bij het presidentschap van Irak, waarvoor allebei een kandidaat leverden.

Dat betekent voor de KDP dat ze zich profileert als partij die alles doet om de droom van Koerdische onafhankelijkheid te vervullen, terwijl ze voor hetzelfde land waarmee ze wil breken de president wil leveren. De stemming daarover moet uiterlijk twee dagen na de Koerdische stembusgang plaatsvinden in Bagdad.

De oppositiepartij Goran die bij de vorige verkiezingen de tweede partij werd, maakte de belofte van verandering niet waar en zal flink verliezen. Een deel van de aanhang stapt over naar Nieuwe Generatie, een nieuwe oppositiepartij van een zakenman in Sulaymaniya, en de PUK probeert met veel jongeren en vrouwen als kandidaten ook stemmen bij Goran weg te halen.

Een lage opkomst voorspelt grotere winst voor de KDP, die haar aanhang traditioneel goed naar de stembus weet te dirigeren, maar die er vermoedelijk toch niet in zal slagen een meerderheid in het parlement te veroveren.

Lees ook:

De prioriteit is olie, water telt niet in Irak

Klimaatverandering en dammenbouw in de buurlanden zorgen in Irak voor een ongekende watercrisis. De overheid schittert door kortzichtigheid, terwijl boeren hun land zien verdrogen.

Stop de langeafstandsoorlog in Syrië en Irak

We verdedigen mensenrechten terwijl we zelf het internationaal recht schenden, zeggen Jolle Demmers en Lauren Gould, universitair docenten aan de Universiteit Utrecht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden