De kleinzoon van Mohammed in beeld, mag dat?

Iraanse ayatollah woedend over film heilige imam Hoessein. Andere geestelijken gaven juist toestemming.

TEHERAN - Na Denemarken kent nu ook Iran zijn eigen 'cartoonaffaire'. In de nieuwe film 'Hoessein die nee zei' wordt het gezicht afgebeeld van een islamitische heilige. En dat is in strijd met de islam, vinden veel Iraniërs.

De film werd onlangs vertoond op het Iraanse Fajr-filmfestival. Regisseur Ahmadreza Darwisj werkte negen jaar aan de film, die ondanks alle kritiek maar liefst vijf prijzen op het festival won, waaronder in de categorie 'beste film' en 'beste regisseur'.

'Hoessein die nee zei' gaat over het verzet van de sjiitische heilige imam Hoessein ¿ kleinzoon van de profeet Mohammed ¿ en zijn medestanders tegen de dynastie van de Oemajjaden op Asjoera, de tiende dag van de sjiitische rouwmaand Moharram in 680. Hierbij werden Hoessein en zijn strijders op brute wijze in het Iraakse Kerbala vermoord, een gebeurtenis die in de sjiitische wereld elk jaar uitvoerig wordt herdacht.

De gezaghebbende Iraanse geestelijke ayatollah Sjirazi is woedend over de vertoning. In een brief aan de Iraanse filmorganisatie schreef hij dat een groot aantal mensen op zijn kantoor is komen klagen. In de film wordt ook het gezicht van de heilige Abbas, halfbroer van imam Hoessein, en andere martelaren van Kerbala grafisch weergegeven. De geestelijke leider 'weet zeker' dat deze weergave 'negatieve gevolgen zal hebben'. Hij klaagde ook over de historische kwaliteit van het verhaal. De film is volgens hem heiligschennis.

Maar het hoofd van de Iraanse filmorganisatie Hojjatolah Ajoebi zegt dat de producer al vóór het filmen toestemming had gekregen van sommige Iraanse geestelijken om het gezicht van de halfbroer en zonen van Hoessein en andere familieleden af te beelden. Hij pleit voor een constructief gesprek tussen de producer en de conservatieve geestelijken.

Ook de Iraanse minister van cultuur en islamitische leiding, Ali Janati, heeft zich in de discussie gemengd. Hij vindt dat er eerst aan de zorgen van de geestelijken tegemoet moet worden gekomen voordat de film aan het grote publiek mag worden vertoond.

Een groep conservatieven, die tijdens de sjiitische rouwmaand Moharram de rouwprocessie leiden, protesteerde voor de Ark-moskee in Teheran tegen de film. "Verdraaiing van de feiten en het minachten van de familie van de profeet Mohammed zijn onacceptabel", zei Hoessein Allahkaram, hoofd van het coördinatieteam van 'Ansare Hezbollah', een conservatieve, paramilitaire beweging.

Het is nog niet duidelijke of Darwisj nu daadwerkelijk zijn film moet aanpassen door bijvoorbeeld met computertechnologie sluiers over de gezichten van de sjiitische heiligen aan te brengen.

'Hoessein die nee zei' is niet de enige religieuze megaproductie uit Iran die tot commotie leidt. De Iraanse film 'Mohamed' van regisseur Majid Majidi is omstreden omdat ook daarin het gezicht van de islamitische profeet Mohammed en zijn familie zouden worden getoond.

De film, die nog in productie is, zou vooral gaan over de kinderjaren van de profeet, en dus vóór zijn profeetschap. Maar ook dat ontkent Majidi: "Vanwege mijn eigen geloofsovertuiging zou ik nooit de gezichten van heiligen afbeelden. Het zijn roddels."

Aan de film hangt een prijskaartje: Mohammed is met naar verluidt 130 miljoen dollar budget veruit de duurste film uit de Iraanse filmgeschiedenis. Veel te duur, vinden velen binnen de filmwereld.

Maar de keuze voor de regisseur is ook omstreden wegens zijn politieke achtergrond. Majidi was betrokken bij de verkiezingscampagne van de hervormingsgezinde Mir-Hossein Moesawi, de Iraanse oppositieleider die na de verkiezingen werd gearresteerd en nog steeds onder huisarrest staat.

undefined

Soms wel afbeeldingen

Het verbod op afbeeldingen van levende wezens (aniconisme) in de islam heeft zijn basis in verschillende hadith, overleveringen over het gedrag en de uitspraken van de profeet Mohammed. Alleen God kan levende wezens scheppen. Opmerkelijk genoeg worden in de Perzische kunst wel mensen en dieren afgebeeld. Ook de getekende gezichten van sommige sjiitische heiligen zijn in Iran tijdens de rouwmaand op grote plakkaten te zien. Maar het afbeelden van het gezicht van de profeet Mohammed blijft een groot taboe.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden