De kleine prins bleek zijn voorland

Maandag verdween een vliegtuig van Air France tijdens een vlucht van Brazilië naar Frankrijk. Er was een voorloper in de geschiedenis: 65 jaar eerder verloor Frankrijk een van zijn beroemdste piloten aan de golven van de zee. Pas kort geleden werd hij teruggevonden.

Van zijn beroemdste boek, De kleine prins, werden wereldwijd ruim tachtig miljoen boeken verkocht. Het in 1943 gepubliceerde sprookje van Antoine de Saint-Exupéry (ook de bijbehorende tekeningen waren van zijn hand) draait om een piloot die een noodlanding moet maken in de woestijn en daar een kleine prins ontmoet. Met zijn wijsheden brengt deze de vliegenier tot nieuwe inzichten, vooral ook over alle gevoeligheid die de mens op weg van kind naar volwassene kwijtraakt.

De Saint-Exupéry (1900-1944) kende de pilotenwereld goed. Vanwege zijn adellijke achtergrond was hij eigenlijk voorbestemd voor de officiersopleiding van het reguliere leger, maar de nog prille luchtmacht trok de jonge Fransman meer. Via een baantje als grondmonteur kwam de burggraaf binnen en maakte zijn droom waar: vanaf 1922 was De Saint-Exupéry vliegenier. De romantiek rond deze wijze van verplaatsen ging voor hem nooit verloren. In de lucht kon de schrijver-piloot afstand nemen van zijn aardse zorgen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog lag zijn sympathie bij het Frankrijk van generaal Pétain. Met De Gaulle had hij weinig op. Omgekeerd probeerden de autoriteiten van het vrije Frankrijk de graaf in een kwaad daglicht te stellen. De Saint-Exupéry werd vanwege zijn leeftijd, zijn gezondheid en zijn niet geheel onberispelijke staat van dienst slechts beperkt ingezet. Na wat acties aan het begin van de oorlog verbleef hij tijdelijk in Amerika om tegen het einde van de oorlog terug te keren bij zijn legereenheid.

Op 31 juli 1944 steeg De Saint-Exupéry op van een vliegveld op Corsica voor het maken van verkenningsfoto's boven de regio rond Grenoble. Het vliegtuig keerde niet terug. Op 8 september werd 'monsieur le conte' officieel opgegeven als vermist.

Na het ongeluk met de Airbus van Air France afgelopen maandag kwam onmiddellijk een zoektocht naar het toestel op gang. Maar 65 jaar geleden waren daarvoor slechts beperkte middelen beschikbaar. Bovendien was het niet de tijd voor een uitgebreide queeste naar De Saint-Exupéry en zijn vliegtuig. De oorlog woedde voort. Slachtoffers en vermisten waren dagelijks werk.

Waar de schrijver en zijn toestel waren, bleef een raadsel. Tot 1998. Toen vond een visser in de Middellandse Zee bij Marseille een gegraveerde armband in zijn netten. De naam op de inscriptie: Antoine de Saint-Exupéry. In eerste instantie werd gedacht aan een vervalsing, tot een duiker in dezelfde omgeving stuitte op een vliegtuigwrak.

De precieze toedracht van Saint-Exupéry's dood blijft onduidelijk. Een paar jaar geleden meldde zich de gepensioneerde ZDF-sportjournalist Horst Rippert. Hij, de broer van Hans-Rolf Rippert, de man die als Ivan Rebroff triomfen vierde als zanger van Russische liederen, zou de Franse schrijver als Luftwaffe-piloot hebben neergehaald. Destijds zou hij geen weet hebben gehad van de identiteit van zijn slachtoffer. Nu herkende hij de vindplaats van het toestel. Had Rippert het toen geweten dan zou hij niet geschoten. Hij had namelijk genoten van de verhalen van Saint Exupéry, die in veel boeken verhaalde over zijn vliegervaringen en daarom veel gelezen werd onder piloten.

Experts trekken Ripperts verhaal in twijfel, sluiten niet uit dat het enkel een schreeuw om aandacht is of een geval van inbeelding. Boven water gehaalde brokstukken vertonen geen sporen van gevechten met vijandige vliegtuigen. Mocht daar inderdaad geen sprake van zijn geweest, dan resten slechts twee mogelijkheden: het toestel van de ervaren schrijver-piloot heeft onderweg de geest gegeven of de getroubleerde geest is in volle vaart zijn eigen einde tegemoet gevlogen in de golven van Middellandse Zee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden