'De klassieke aanpak van waterbeheer werkt niet meer'

Het water van het Hollands Diep heeft in 17 jaar niet zo hoog gestaan. Beeld anp

Nederland zal vaker worden verrast door extreem veel én heel weinig water, maar is daar niet goed op voorbereid. Het moet over een andere boeg volgens hoogleraar duurzaam waterbeheer Toine Smits. Zo ziet hij het voor zich: geen strijd, maar mét het water leven.

Niet de dijken verhogen, maar drijvende woningen bouwen en kiezen voor natuur en recreatie aan de oevers in plaats van landbouw.

"We hebben de ramp van 1953 op het netvlies. Er is een reflex iedere dreiging te kunnen keren en te laten zien dat we het aankunnen. Alleen sturen op de 'klassieke aanpak van dijken en pompen, dan zijn we veilig' werkt niet meer, meent hij. "We wonen in een delta die steeds dynamischer wordt als gevolg van klimaatverandering. Een voorproefje hebben we nu al, hoewel er in mijn ogen weinig aan de hand is."

De impact die het heeft op de Groningers en Friezen die huis en haard en vee moesten verlaten, sterkt hem in zijn pleidooi om bewoners veel meer te betrekken bij het waterbeheer. "Iedere keer ontstaat er bij wassend water een schokeffect en laaien de discussies op waarom land onder water wordt gezet en evacuaties nodig zijn. Dat kost energie die je beter kunt benutten."

De relatie tussen Nederlanders en het water vergelijkt hij met een gedwongen huwelijk. "Je kunt er niet aan ontsnappen, tenzij je emigreert. Maak er dan ook een goed huwelijk van." De weg om te gaan is volgens hem samen nadenken over goede oplossingen. De aanpak van de Fransen bij de Loire, die ook regelmatig overstroomt, is een goed voorbeeld. "Je woont op een plek die af en toe onderloopt. Richt je woning erop in, is daar het motto. Dan is 20 centimeter water in je huis geen drama meer."

Smits, die tien jaar voor Rijkswaterstaat werkte, is grondlegger van het Centrum voor Water en Samenleving. "Samen bouwen aan nieuwe plannen wordt cruciaal voor de toekomst." Dat betekent een breuk met de huidige werkwijze. "Rijkswaterstaat is een ingenieurswereld, geboren om orde in de chaos te scheppen. Ze zijn van de klassieke aanpak; 'u heeft een probleem, hier zijn drie oplossingen'. Dat is heel lang waardevol geweest, maar past niet meer."

Smits voelt al moeizame discussies aankomen over de extra investeringen. "Sinds november hebben we een prachtige Deltawet en we zijn goed geëquipeerd. Maar Deltacommissaris Wim Kuijken weet ook dat straks geen 16.000 kubieke meter, maar 18.000 kubieke meter per seconde veilig vanaf Lobith naar zee moet kunnen vloeien. Voor 2015 moeten nog tal van deltabeslissingen over keringen en dijken worden genomen." Dat maakt het bundelen van krachten en efficiënter werken des te noodzakelijker.

Uit ervaring rond de nieuwe aanpak van de Waal weet hij dat het in de praktijk kan. "Aan de keukentafel is heel goed uit te leggen dat we niet kunnen doen alsof we allemaal op de Hoge Veluwe zitten. Er is een andere manier van samenwerken nodig. Dat is lang ontkend, we hadden Rijkswaterstaat en de waterschappen en konden rustig gaan slapen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden