De kinderlijke fantasie van Schudden: ,,We zoeken de eenvoud in humor. Scoren hoeft niet meer. & rdquo;

Werken in een wasserette saai? Niet als die plek het uitgangspunt is van theaterprogramma. Noël van Santen en Emiel de Jong, samen het duo Schudden, maken, zoals dat genoemd wordt, fysiek cabaret. Een bonte verzameling scènes met veel materialen en weinig tekst.

Een wasserette is het uitgangspunt, maar de wasmand kan net zo goed dienen als hondenmand, de gestapelde wasmachines zijn makkelijk om te toveren tot een onderzeeër - Noël van Santen:

,,In principe is dit vergezocht, want ik ken geen onderzeeboot met patrijspoortjes...” - en je moet niet verbaasd opkijken als in de grote wasdroger ineens een paaldansact wordt opgevoerd.

'Klam' heet de nieuwe voorstelling van Schudden, dat dit jaar tien jaar bestaat. Dieren zijn een rode draad in hun repertoire - het duo kreeg onder meer bekendheid door een kikker-act - en hoewel ze zich heilig hadden voorgenomen nu eens geen dieren uit te beelden, telt 'Klam' een hond, twee spinnen, een onhandige en een neurotische, op jacht in hun web en een ontroerende vogelscène. Daarin worden de vogels heel simpel uitgebeeld, met een kartonnen feesthoedje als snavel en ouderwetse mattenkloppers als vleugels.

Noël van Santen is de moeder die haar jong te eten komt geven en hem aanmoedigt letterlijk zijn vleugels uit te slaan. Die eerste vliegles wordt hilarisch uitgebeeld door Emiel de Jong, die al bibberend een poging waagt:

,,Het is net of je je eigen kind de eerste pasjes leert en de wijde wereld instuurt. Dat hoeft niemand letterlijk zo te zien, maar ik vind het prettig dat er nu meer en meer een basis onder een scène ligt.”

Noël van Santen: ,,Toen we tien jaar geleden begonnen, wilden we gewoon grappig zijn, scoren. Maar dat is alleen maar buitenkant, dat houd je geen vijf programma's vol. Nu zijn we bewust naar die ontroering op zoek gegaan. Ik vind een lach alleen maar mooier als er ook iets in je maag gebeurt.”

In de aanloop naar de première hadden de heren zich misschien een beetje overschat. Het maakproces van 'Klam' bleek lastiger dan gedacht.

De Jong: ,,Er waren verschillende factoren. De decorontwerper had het bijvoorbeeld heel druk met Freek de Jonge, die had voor de 'Vergrijzing' elke week een nieuw decor nodig.” Van Santen: ,,Allemaal excuses. Vooral hand in eigen boezem, we zijn te laat begonnen. We dachten dat het na vier programma's wel zou lukken om in drie maanden een nieuwe voorstelling te maken. Dat lukte dus niet.”

De Jong: ,,We hebben het onszelf ook wel moeilijk gemaakt. Onze vorige voorstelling, 'Puin', speelde zich af op een afvalplaats. Nou werken we nogal met materialen, dus ja, daar kan álles staan. Maar hier moest alles in een wasserette gebeuren, dachten we. De oplossing is dat je er vaker uit moet komen. Het begint met een wasserette en de twee mannen die daar werken, maar je kunt ook ineens op een ijsvlakte zijn of ergens in een vogelnestje. We proberen in de eerste scène de code duidelijk te maken: zo werkt Schudden, dit wordt het vanavond. Wij maken van dingen die hier staan iets totaal anders, we spelen een scène en dan duiken we weer terug de wasserette in. Je doet een beroep op, ja, wat is het? Een soort inleving, het associatievermogen van het publiek.”

De Jong en Van Santen krijgen vaak te horen dat ze zo'n kinderlijke fantasie hebben. Twee jongetjes op een zolder die daar spullen vinden en er iets leuks mee gaan doen. Een heerlijk beroep, vinden ze, waarin ze nooit volwassen hoeven te worden.

Wat hen verder bindt, is een gezamenlijk gevoel voor humor. De Jong: ,,De eenvoud in humor. Dat het zowel grappig is als mooi. We hadden het er laatst nog over, welke oude scènes we van onszelf nou goed vinden. Dat zijn toch de meest simpele scènes, die pats, in één keer werken.”

Van Santen: ,,Dat zie je ook nu weer in de vogelscène met die mattenkloppers. Dat is zo simpel dat ik van tevoren dacht: dat werkt nooit. En toen we het voor het eerst gingen spelen, schaamde ik me kapot. Hier kun je toch je geld niet mee verdienen?

,,Wij zijn heel verschillende spelers. Emiel is veel fysieker, ik ben meer tekstueel. Als hij iets moet uitbeelden of hij heeft iets vast, dan is het meteen wat. Ik kan dat niet, ik moet eerst een drempel over, veel langer wennen voordat ik vertrouwen in de scène krijg. In de rolverdeling op het toneel is het vaak zo dat ik er bovenop zit en dat Emiel de underdog is.”

De Jong: ,,Ik kan erg genieten van scènes zonder tekst. En ik schiet misschien makkelijker in de underdog-rol, dat blijf ik erg leuk vinden. Het past meer bij mij.” Van Santen: ,,Jij kunt goed incasseren.” De Jong: ,,Ook dat. En ik heb denk ik net meer de mimiek mee die dat overbrengt.” Van Santen: ,,Misschien zijn het wel onze koppen. Emiel is wat ronder, wat zachter, bij mij is het allemaal wat scherper. Ik ben als speler ook venijniger, harder met woorden. Dat vind ik leuk. Ik ben gewoon wat smeriger dan Emiel.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden