De kiezer is de polarisatie meer dan zat

PVV-leider Geert Wilders spreekt zijn aanhangers toe in een cafe in Den Haag nadat de eerste resultaten van de Tweede Kamerverkiezingen bekend zijn gemaakt.Beeld anp

De kiezers zijn ten minste in één opzicht glashelder: de gedoogcoalitie van VVD, CDA en PVV is hard afgestraft. PVV en CDA krijgen daarvoor de rekening gepresenteerd. De VVD heeft juist aan vertrouwen gewonnen. De conclusie moet zijn dat VVD-leider Rutte een tweede kans krijgt een kabinet te vormen.

De liberalen zijn de dominante partij geworden op de rechtervleugel van de Nederlandse politiek en nipt de grootste partij van het land. De uitslag legt een grote verantwoordelijkheid op de schouders van Rutte. Hij heeft de sleutel van de macht opnieuw in handen gekregen, zo leek het althans gisteren bij het sluiten van deze editie.

Op de linkervleugel is een bijna spiegelbeeldige situatie ontstaan. Daar is de PvdA onder leiding van de nieuwe aanvoerder Samsom veruit de grootste partij. Dat is een van de verrassingen van deze verkiezingen. Lange tijd leek de SP die positie te veroveren, maar in de laatste weken kozen de linkse kiezers voor het gematigde alternatief dat Samsom met verve uitdroeg. De conclusie is dat een traditionele middenpartij die duidelijk positie kiest, wel degelijk bestaansrecht heeft.

Het CDA kan daar wat van leren. Deze partij liet twee jaar terug te veel haar oren hangen naar de populistische PVV en verloor daarmee haar reputatie als verbindende kracht in het midden. Vanuit deze positie konden de christen-democraten een belangrijk stempel drukken op de politiek in de vorige eeuw. Die tijd lijkt voorlopig voorbij. Meer nog dan twee jaar geleden onderstreept deze uitslag dat Nederland een seculier land is geworden, althans steeds minder behoefte heeft aan christelijke politiek.

Hoe nu verder? De kiezers hebben een grote mate van vertrouwen geschonken aan de VVD en de PvdA. De middelpuntvliedende krachten die de politiek sinds 2002 hebben beheerst, lijken tot staan gebracht. Het kan niet anders dan genoegen doen dat de kiezers het weglopen van de PVV uit het Catshuis hebben afgestraft. Dat schept duidelijkheid over de koers van de natie. De kiezers zien de toekomst in Europa en de oplossingen van de crisis in het midden.

Op PvdA en VVD rust de verplichting samen een kabinet te vormen om dat keerpunt te markeren. Het alternatief is dat het krachtenveld uiteenspat en een heilloze tweedeling in het verschiet ligt. De kiezer is, dat mag toch duidelijk zijn, de polarisatie zat. Dat is een dwingende uitnodiging aan Rutte en Samsom over hun verschillen heen te stappen en liefst snel een kabinet te vormen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden