DE KIER ROYAAL

ORANJES EN DE WINTERSPORT

Koningin Beatrix en prins Claus en prinses Juliana en prins Bernhard, die vroeger ook altijd de jaarwisseling in de bergen doorbrachten, gaan de laatste jaren iets later met wintersportvakantie. Bij hen is het Oostenrijkse Lech favoriet. Koningin en prins hebben tot nu toe voor elkaar weten te krijgen dat die vakantie voor een groot deel in gezinsverband wordt doorgebracht.

Voor de Oranjes is een paar weken naar sneeuw en zon gaan al lang een vast gegeven. Het was koningin Wilhelmina die er in 1925 mee begon. Niet dat zij zo graag op ski's wilde staan. Aan die sport heeft zij zich nauwelijks gewaagd. Voor haar was het een paar weken er tussenuit in een gezonde omgeving met frisse lucht en veel zon. Wilhelmina maakte daar, dik ingebakerd, lange wandelingen, waarbij de schilderkist vaak meeging.

Die eerste wintersportvakantie van de koninklijke familie voerde naar het Franse Chamonix. Dat had in 1924 internationaal bekendheid gekregen door de eerste Olympische Winterspelen. In de daarop volgende jaren werd St Moritz een paar keer het doel van de reis.

Juliana waagt zich voorzichtig op de ski's, een sport waarin zij later zeer bedreven zou worden. Hoewel ze nu in de 80 is gaan de ski's nog altijd mee en ze worden gebruikt ook.

Echt op wintersport gingen Wilhelmina en Juliana in 1929 naar het Zwitserse Unterwasser. Koningin Wilhelmina maakte die reis ook om Juliana, die een vrij saai bestaan leidde, eens een pleziertje te bezorgen. Om de omstandigheden daarvoor te creeren werden een paar leeftijdgenoten van de prinses uitgenodigd de reis op kosten van de koningin mee te maken. De freules Bentinck en Van Asbeck waren de gelukkigen. In hun gezelschap ook Harry Linthorst Homan, die later commissaris van de koningin in Friesland zou worden. Harry Linthorst Homan heeft, discreet als hij altijd is gebleven over zijn contacten met de Oranjes, op hoge leeftijd toch iets over die bijzondere reis onthuld. "Koningin Wilhelmina pakte de zaken fiks aan. Zij regelde meteen dat wij allen skiles kregen. 's Avonds wilde zij een exact verslag hebben over onze vorderingen. Zij wilde weten wie er was gevallen en hoe vaak, wie er een ski had verloren, wie het eerst beneden was gekomen en wat er verder zoal was voorgevallen. Ze kon het je bijna kwalijk nemen als je niet meer wist hoe vaak iemand onderuit was gegaan." Op zo'n vorstelijke wintersportreis gebeurde niets spontaan. Als er een tocht was uitgestippeld gingen een paar hofdames kort ervoor op inspectie in restaurants waar de vorstelijke personen zouden aanleggen. Was het serviesgoed een Oranje waardig en zag het bedrijf er kraakhelder uit?

De betrokkenen werd de grootste geheimhouding opgelegd. Als ze iets lieten uitlekken konden ze verdere klandizie voorgoed vergeten.

Prins Hendrik trok er meestal zonder vrouw en dochter op uit. Hij had zo zijn eigen vriendenclubje. Daarmee was meer plezier te beleven dan in gezelschap van de stijve koningin Wilhelmina, die zelfs op wintersport de koningin bleef en ook zo wilde worden behandeld.

WINTERSPORT EN HUWELIJKSKANDIDAAT

Hoewel koningin Wilhelmina van Olympische Spelen niets moest hebben, greep zij die van februari 1936 in Garmisch Partenkirchen aan haar dochter in contact te brengen met de voor haar uitgezochte huwelijkskandidaat, prins Bernhard. Deze samenzwering was succesvol. Het lag voor de hand dat de huwelijksreis van prinses Juliana en prins Bernhard in januari 1937 naar de sneeuw voerde. In het Poolse Krynicia nam de prinses serieus skiles om in net zo'n goede vorm te komen als prins Bernhard.

Als Beatrix een baby is gaat het prinselijk gezin in februari 1939 toch op wintersportvakantie, dit keer naar Grindelwald. Prinses Juliana stapt daar echter niet op de ski's, omdat zij haar tweede kind verwacht. Zij trekt in Grindelwald aandacht door dagelijks lange wandelingen te maken met dochter Beatrix in een van ski's voorziene kinderwagen. De internationale fotopers vindt dat gegeven veel aantrekkelijker dan de bekende wintersportbeelden, vooral als Juliana de St Bernhard van de hoteleigenaar voor de kinderwagen laat spannen.

Na de oorlog wordt de skitraditie snel weer opgepakt. Zermatt en daarna Sankt Anton worden vaste onderdelen in de prinselijke jaar-

agenda. Een enkele keer wordt daarvan afgeweken en gaan de Oranjes naar het Franse Val d'Isere of het Zwitserse Gstaad. De prinsessen Beatrix en Irene worden ervaren skisters. De bescheiden, ietwat verlegen prinses Irene, doet in 1959 zelfs mee aan de Nederlandse skikampioenschappen in Val d'Isere. Zij wint bij het onderdeel slalom de tweede prijs.

De koninklijke skivakanties verliepen niet altijd plezierig. In 1957 liep prinses Beatrix tijdens een skitocht een enkelblessure op en werd zij, na een half uur hulpeloos in de sneeuw te hebben gelegen, gevonden door een rechercheur. In 1965 moest koningin Juliana het grootste deel van haar wintersportvakantie op het hotelterras in Lech doorbrengen in verband met een ernstige enkelblessure.

Van geheel andere aard is het avontuur dat prins Bernhard en de prinsessen Beatrix en Irene in 1955 in Oostenrijk overkomt. Tijdens een skitocht worden zij door een sneeuwstorm verrast en brengen ze ruim een dag onvrijwillig door in een berghut. Ze worden - een ervaring rijker - uiteindelijk door politiemensen op ski's uit hun isolement verlost.

Donderdag 7 januari neemt mr Pieter van Vollenhoven als president van de Stichting Nationaal Fonds Sport Gehandicapten in het gebouw van de Nationale-Nederlanden Levensverzekering Maatschappij NV in Rotterdam het eerste exemplaar van het beleidsplan 1993-1998 'Voortvarend' van de Stichting Roeivalidatie in ontvangst. De stichting zet zich in voor het bevorderen van het roeien door gehandicapten in Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden