DE KIER ROYAAL

Wie stal het lijk van Mary Vetsera?

Sinds de geruchtmakende gebeurtenissen in Mayerling heeft het nooit aan theorieen ontbroken dat de kroonprins het slachtoffer werd van een moordcomplot. Een ding is duidelijk: zelfmoord had uitstekend gepast bij het karakter van de kroonprins.

Opgegroeid in de schaduw van zijn ouders, de legendarische keizer Frans-Jozef en diens nog beroemdere echtgenote keizerin Elisabeth - alias Sissi -, was Rudolf een schuchtere, gedeprimeerde jongeman. Niet onbegaafd overigens, maar eerder het slachtoffer van zijn eigen talent. Vrijwel altijd stonden zijn liberale opvattingen lijnrecht tegenover de politiek van zijn tijd.

Daarbij kwam nog het ongelukkige huwelijk met een Belgische prinses, dat de kroonprins compenseerde door een lange reeks maitresses. Een van hen was de achttienjarige barones Mary Vetsera. Dat juist zij hem in de dood begeleidde, lijkt eerder een kwestie van toeval. Rudolfs voornaamste geliefde, de zangeres Mizzi Caspar, was niet bereid geweest en had de politie en het hof van zijn plannen op de hoogte gesteld.

Ook na haar dood werd Vetsera maar een marginale rol toebedeeld. Haar lichaam werd heimelijk overgebracht naar het klooster Heiligenkreuz en pas na het einde van de monarchie mocht haar naam uberhaupt in samenhang met 'Mayerling' genoemd worden.

Totdat de barones alsnog een macabere hoofdrol zou spelen. Voor zover bekend werd haar lijk vier jaar geleden in opdracht van een onbekende monarchist uit het graf geroofd en voor 30 000 schilling aan een meubelmaker verkocht. Deze bood het op zijn beurt aan het boulevardblad de Kronenzeitung aan, dat echter de politie inschakelde.

Toen dinsdag het graf geopend werd, bleek dit inderdaad leeg en een dag later werd bij een Weense transportfirma de lijkkist gevonden. Waarmee de raadsels alleen nog maar toenamen, want blijkbaar was het slachtoffer met een schoffel en niet door schoten gedood. Gaat het daadwerkelijk om het lijk van Vetsera of moet de geschiedenis worden herschreven? In elk geval voldoende gesprekstof voor Mayerlingliefhebbers.

Nieuwjaarsreceptie ten hove anno 1915

De deuren van de Bentinckamer in Rijksmuseum Paleis Het Loo in Apeldoorn, die normaal op slot zijn, staan tot 10 januari open. Ze bieden bezoekers een kijkje op een bijzonder tafereel: een Nieuwjaarsreceptie ten hove anno 1915.

Levensgrote poppen, fraai uitgedost met als centraal punt koningin Wilhelmina en prins Hendrik, geven een duidelijk beeld van hoe het vroeger bij zo'n koninklijke ontvangst toeging. De koningin draagt een grijze sleepjapon met opgestikte zwarte en witte glazen kraaltjes.

Het kostuum van prins Hendrik, het avondbaadje van vice-admiraal der Koninklijke Marine, is ook origineel. Zelfs het halskruis van de Johanniter-orde heeft eens de prins toebehoord. Er vlakbij staat opperstalmeester Bentinck in groot gala.

Verder in het vertrek leden van de Hoge Raad, de consul-generaal van Zweden, een ambassadeur, een burgemeester, de directeur van het Rijksprentenkabinet, de voorzitter van de Algemene Rekenkamer en bij de deur een lakei. Allen dragen de originele kostuums die tot aan de Tweede Wereldoorlog algemeen gebruikelijk en in vele gevallen zelfs voorgeschreven waren. Aan het kostuum kon de funktie worden afgelezen.

Het is een idee van mevrouw drs. Elisabeth van Braam, conservator kostuums en textiel van het museum. Daarmee laat zij het publiek kennis maken met de fraaie collectie oude ambtskostuums en galajaponnen van koningin Wilhelmina die in Apeldoorn worden bewaard.

Elisabeth van Braam: "Wij hebben op Het Loo zo'n driehonderd historische kostuums, Die zijn ons de afgelopen jaren cadeau gedaan door diverse families. Daarnaast hebben we 25 japonnen van koningin Wilhelmina uit het eerste kwart van haar regering. Dat zijn over het algemeen juweeltjes van beroemde modehuizen. De japon die de Wilhelminapop nu draagt is in 1915 geleverd door het haute couture-huis Premets in Parijs."

De moeilijkheid is wel dat de vorstelijke japonnen is slechte staat verkeren. Het gebruikte materiaal was teer en het ijzerdraad waarmee ze werden verzwaard om ze mooi te laten afhangen heeft in de loop van de jaren ingevreten in de stof.

Er is een reddingsplan opgesteld. In eerste instantie zijn de koninklijke japonnen nu onder optimale omstandigheden in ladenkasten opgeborgen. Verder is een begin gemaakt met de conservering. Drs. van Braam: "We maken die japonnen niet als nieuw, maar laten zien dat de tand des tijds ze niet onberoerd heeft gelaten."

De conservering gebeurt gedeeltelijk buitenshuis in Amsterdam. Hans Schuite, de jonge enthousiaste textielrestaurateur van Het Loo, neemt een belangrijk deel voor zijn rekening. Per japon kost conservering zo'n tienduizend gulden. Er zijn er nu een paar gereed.

Opvallend bij de koninklijke receptie op Het Loo is dat vrouwen ontbreken. Drs. van Braam: "De reden is dat we geen japonnen hebben die destijds door vrouwen bij hofontvangsten zijn gedragen. Als mensen op dat gebied nog iets op zolder hebben liggen, kunnen ze ons er een heel groot plezier mee doen."

Bijzonderheden achterhalen over de herkomst en de prijs is mede een taak van drs. van Braam. "Over die koninklijke japonnen heb ik tot nu toe heel weinig achtergronden gevonden. Wat ik wel heb gemerkt, is dat ze nogal eens werden vermaakt, soms jaren nadat ze waren aangeschaft."

"Ten tijde van koningin Wilhelmina vond iedereen het heel gewoon als de koningin een mooie japon diverse keren aantrok. "Zij heeft 'de rooie' aan werd dan bijvoorbeeld gezegd. Iedereen die een beetje was ingevoerd, wist dan welke japon werd bedoeld."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden