De kick van het kiezen

Met fikse bevreemding heb ik de afgelopen maanden naar de lijsttrekkersverkiezing van de VVD zitten kijken. Vroeger vond zoiets plaats in Lunteren of op een andere ongevaarlijke plaats in de bossen. Daardoor had het altijd wat weg van een familiefeestje waar je de anderen niet mee wilde lastigvallen.

Maar de VVD had besloten dat het dit keer in de openbaarheid moest, met het hele Nederlandse volk, partijlid of niet, erbij. Gevolg: publieke debatten, camera’s, een beetje moddergooien en weer laten doorschemeren dat je toch bij elkaar hoort, en ten slotte naar het Okura-hotel in Amsterdam, live op tv. Net echt. Een of andere goocheme Eppie had zo te zien naar Amerika gekeken en gezien dat het goed was. Ook als je geen VVD-lid was of zelfs niet eens op die partij stemde, zou je vanzelf meegezogen worden door de spannende strijd.

En het klopt nog ook. De VVD groeit, al is ze nog nooit zo verdeeld geweest als de laatste weken. Kennelijk is de straat weer de beste plek om je geschillen uit te vechten. Een of andere verkiezingsdeskundige meende onlangs, naar aanleiding van die VVD-strijd, waarbij de kandidaten elkaar zijns inziens flink naar beneden haalden, dat de verkiezingsmentaliteit van de Nederlanders kennelijk is veranderd. We willen bloed zien, zoiets is het.

Als je het mij vraagt past het allemaal in de kieskoorts waaraan we de laatste jaren lijken te lijden. Van Engelsen weten we dat ze, als nationale eigenschap, graag een gokje wagen; in Nederland is de laatste jaren het kiezen als verslaving sterk opgekomen. Te beginnen met ’Big Brother’, waarin wekelijks iemand uit het gezelschap werd weggestemd. Dat gebeurde weliswaar intern, net als bij de VVD, waar tenslotte maar zo’n kleine 30.000 man daadwerkelijk stemde, maar als publiek kon je volop meekreunen en steunen. Inmiddels hebben program-ma’s als ’Idols’ onze lust tot kiezen helemaal gemobiliseerd; je hoeft maar te bellen en je kunt beslissen over de loop van iemands carrière. Het jarenlang gevoede gevoel dat de politiek zich niks van ons, burgers, aantrok, heeft in elk geval een uitlaatklep gekregen in de mogelijkheid om ons elders overal tegenaan te bemoeien.

En ten slotte gaat het succes van de VVD-driestrijd terug op een oud ervaringsfeit, namelijk dat mensen op straat graag stil blijven om te genieten van een opstootje. Mannen die een robbertje vechten, vrouwen die elkaar aan de haren over straat sleuren, kunnen altijd op onze belangstelling rekenen, al weet je in de verste verte niet waar het om gaat. Voor je het weet hebben zich voor- en tegenstanders geformeerd. Op deze volkse oerimpuls was de liberale campagne om het lijsttrekkerschap gebaseerd.

Zal me benieuwen of, bij gebleken succes, ook andere partijen nu hun familiefeestjes in Dalfsen of Breukelen gaan opgeven voor knokpartijtjes in de open lucht met elkaar overschreeuwende kandidaten. Mij zou het niet verbazen als op den duur alleen de SGP het nog binnenshuis doet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden