De keuze van Trouw: 2017 in negen momenten

De vader van Abdelhak Nouri bedankt de fans voor hun komst bij het huis van de Ajacied. De 20-jarige middenvelder belandde in het ziekenhuis nadat hij tijdens een oefenduel met Werder Bremen in Oostenrijk in elkaar zakte met hartritmestoornissen. Beeld ANP

Nu het jaar op zijn eind loopt is het tijd voor reflectie. De chefs van de deelredacties van Trouw blikken terug op 2017 en belichten elk een onderwerp dat er voor hen uitsprong.

Nouri en de verbroedering van Amsterdam

Een jonge jongen, nog niet eens op de toppen van zijn kunnen, zakte op een voetbalveld in Oostenrijk in elkaar. Abdelhak Nouri was een voetbalspeler over wie al jaren werd gefluisterd: als Appie eenmaal in het eerste zou spelen...

Nu ligt hij in het ziekenhuis. Het is de vraag of hij ooit nog wakker wordt. Op dat veld in Oostenrijk kwam reanimatie te laat. Hij ligt in coma, met een zeer laag bewustzijn.

Appie was geen gewone voetballer. Het gefluister had betrekking op zijn voetbalkwaliteiten - hoe hij altijd de aanval koos, de bal naar voren wilde spelen. Maar Nouri was meer dan dat.

Eberhard van der Laan roemde hem in de emotionele aflevering van 'Zomergasten', een paar maanden voor hij overleed. De burgemeester roemde de voetballer - niet om zijn goede techniek, maar om zijn rol op het Calvijncollege. Daar zette hij zich in om jongeren op het rechte pad te houden.

Nouri was geliefd. Honderden fans staken na het ongeluk zijn familie een hart onder de riem. Op straat voor zijn huis in Geuzenveld, Amsterdam-West, kwamen ze samen. Fans met shirtjes van hun favoriete voetbalclub. Niet alleen Amsterdammers. Niet alleen witte mensen.

Niet alleen Marokkannen. Niet alleen zwarte mensen. Iedereen kwam daar samen, op dat plein voor het huis. Er klonk vuurwerk, er werd geapplaudisseerd.

Nouri's vader was er ook. Om de menigte te bedanken hees hij zich door het open dak van een witte auto. Met de armen kruislings voor zijn borst gevouwen, de schouders en het hoofd iets achterover gedrukt en de ogen dicht drukte hij uit wat iedereen voelde: zijn zoon zou misschien nooit meer beter worden, maar hij had de stad - en misschien wel het land - een beetje verbroederd.

Antal Crielaard, chef binnenland

Een bijenhouder demonstreert het effect van pesticide. Beeld afp

Zombienatuur: natuur die lijkt te leven, maar eigenlijk dood is

'Appongeluk' is uitgeroepen tot Woord van het Jaar. Zelf had ik een ander in gedachten: 'zombienatuur', gemunt door onze eigen bioloog en paleontoloog Jelle Reumer. Zombienatuur is natuur die lijkt te leven, maar eigenlijk dood is, legde Reumer uit. Het bewijs levert de voorruit van zijn auto; daar kleven na een lange autorit veel minder insecten op dan vroeger. "Insecten? Ze zijn er niet meer." Insecten zijn er in ieder geval steeds minder, concludeerde enkele maanden later een groep wetenschappers. Ze hadden ze geteld: in 27 jaar is de hoeveelheid met 75 procent afgenomen. Waarschijnlijke oorzaak: het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de landbouw.

Het onderzoek leidde tot sombere reacties. Die gingen over vogels die het nu ook wel kunnen vergeten. Over oogsten die gaan mislukken, bij gebrek aan bestuivende insecten. En over het grote uitsterven, al zo vaak voorspeld door biologen. Dat was nu echt begonnen. Uitsterven. Dat is wel iets anders dan een appongeluk.

Maar een paar maanden later zaten de natuurorganisatie mét boerenorganisatie LTO Nederland aan tafel. Om te praten over herstel van biodiversiteit. En zo zijn er meer initiatieven om het platteland te redden. Supermarktketens eisen bijvoorbeeld duurzame melk, van bloemige weiden en gelukkige koeien. Unieke stapjes om van zombienatuur echte natuur te maken. Dus houd haar in de gaten, die autoruit.

Jeroen den Blijker, chef duurzaamheid en natuur

Wanhopige Rohingya proberen in een vluchtelingenkamp bij Cox' Bazaar in Bangladesh voedsel te bemachtigen. Beeld Getty

Het jaar waarin veel illusies verloren gingen

Het is misschien naïef om redelijkheid en betrouwbaarheid te verwachten in het gedrag van landen en hun leiders. Maar ook als je gehard bent in het volgen van internationale machtsverhoudingen, is 2017 toch wel te beschouwen als het jaar waarin veel illusies verloren gingen.

De illusie bijvoorbeeld dat in Washington de leider van de democratische wereld huist en dat met die rol een zekere beschaving gepaard gaat - geheel los van de politieke koers die de leider vaart. Donald Trump bewijst dat je ook met een totaal gebrek aan omgangsvormen - en laten we maar zeggen fatsoen - president van de Verenigde Staten kunt zijn.

De illusie dat landen in hun eigen belang handelen en daarbij nadenken, werd door politici in Groot-Brittannië aan flarden geschoten. Zelden is een land zo knullig omgesprongen met de eigen belangen. Het is dat in Brussel de redelijkheid nog de overhand heeft, anders zouden de Brexit-onderhandelingen nu al op een fiasco zijn uitgelopen.

Maar de grootste desillusie komt misschien wel uit Burma. Dat land was sinds het de democratie min of meer herstelde een voorbeeld voor hervormers overal in de wereld: ja, het heeft zin om je geweldloos te verzetten tegen een onderdrukkend regime want uiteindelijk kan je zegevierend uit de strijd komen. Aung San Suu Kyi was de belichaming van die hoop, als de hervormer die weerstand, detentie en een junta overwon, en haar land als belangrijkste politica ging leiden.

Maar kijk nu. Burma heeft zich gevoegd in de rij Jemen, Syrië, Zuid-Soedan, Congo: landen waar cynische en bloedige (burger)oorlogen gaande zijn, waar de gruwelijkste dingen gebeuren. In Burma joeg het leger in luttele maanden tijd duizenden leden van de islamitische Rohingya-minderheid over de kling. Hun dorpen gingen in vlammen op, 600.000 moslims werden naar buurland Bangladesh gejaagd.

Etnische zuiveringen, oorlogsmisdaden. En dat alles onder zwijgend toezien van Aung San Suu Kyi.

Iris Ludeker, chef buitenland

Eieren worden op last van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit vernietigd bij een pluimveehouder. Beeld ANP

De kippenboer kan het woord fipronil niet meer horen

Fipronil, het woord was tot dit jaar bij vrijwel niemand bekend. Het is een bestrijdingsmiddel tegen de nare bloedluis bij kippen. Het spul is giftig. Maar zo'n 800 pluimveehouders dachten dat ze met fipronil een wondermiddel in handen hadden om de bloedluis bij hun kippen aan te pakken.

Het middel belandde in te grote hoeveelheden in onze eieren. Nadat het werd geconstateerd door de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit werd de consumptie van die eieren verboden. Honderden boeren moesten hun kippen ruimen, stallen ontsmetten, hun eieren en de besmette mest veilig laten vernietigen.

De stallen stonden maandenlang leeg. De schade wordt tot nu toe becijferd op 65 tot 75 miljoen euro en de kosten lopen verder op doordat nog steeds niet alle kippenhouders weer aan het werk kunnen. Ze wachten totdat de fipronil uit hun kippenhokken is verdwenen. Schoonmaakoperaties kosten nog steeds veel geld, evenals lege schuren. Menig kippenboer kan het woord fipronil niet meer horen. Het was voor hen een desastreus jaar.

Erik van Zwam, chef economie

Een #MeToo demonstratie in in november. Beeld AFP

#MeToo zal 2017 ruimschoots overleven

In de verkiezing van het Van Dale Woord van het jaar 2017 verloor het 'MeToo-verhaal' van 'appongeluk' en 'fipronilei'. Toch was dit onmiskenbaar het jaar van #MeToo.

Het vuur onder deze hashtag werd in oktober aangestoken door journalist Ronan Farrow, de zoon van Mia Farrow en Woody Allen. Hij deed in The New Yorker gedetailleerd uit de doeken hoe de machtige filmproducer Harvey Weinstein zich schuldig had gemaakt aan vergaande seksuele intimidatie en misbruik van tientallen actrices.

Daarna stond Hollywood in brand, werd Weinstein ontslagen, rolden er andere beroemde filmkoppen, ging #MeToo viral. Ineens werd seksueel wangedrag níet meer geaccepteerd. Het deed ons beseffen hoe vreemd het was dat we dat zo lang blijkbaar wel hadden gedaan, of althans niet zo openlijk en massaal hadden veroordeeld.

En nu is er de #MeToo-beweging, aangevoerd door filmactrices. Zij gaan in 2018 gewoon door: op 7 januari dragen ze zwart bij de uitreiking van de Golden Globes, uit protest tegen seksuele intimidatie in de filmindustrie.

Wat dit gaat opleveren? We zullen het zien. #MeToo zal 2017 ruimschoots overleven, net als - helaas - seksueel misbruik.

Iris Pronk, chef cultuur en media

Amina Wadud, hoogleraar Islamstudies aan de Virgina Commonwealth University in de VS spreekt in poptempel Paradiso tot geïnteresseerden. Beeld Patrick Post

Vooruitstrevende moslims gaan hun eigen weg

In een tijd waarin geregeld de verzuchting klinkt dat Nederlandse moslims zo conservatief zijn, zorgde de progressieve islamitische theologe en feministe Amina Wadud voor een verrassing. Dit jaar bleek dat ze hier behoorlijk wat fans heeft. Bij het vrijdaggebed dat ze leidde in Paradiso in Amsterdam – de eerste publiekelijk aangekondigde gebedsbijeenkomst die in Nederland geleid werd door een vrouw – was de opkomst nog gering, met ongeveer twintig bezoekers. Maar bij de lezing die ze diezelfde avond hield in de poptempel zat de zaal vol, met zeker honderdvijftig voornamelijk jonge moslims.

Elders in Europa laten geestverwanten van Wadud van zich horen. In Kopenhagen zette de vrouwelijke imam Sherin Khankan vorig jaar al haar eigen moskee op. En dit jaar deed Seyran Ates hetzelfde in Berlijn. Ook in Nederland gaan vooruitstrevende moslims hun eigen weg. Twee groepen organiseren los van elkaar gebedsbijeenkomsten, onder meer in een Amsterdams kraakpand. Bezoekster Zuni Malik (44), een lesbische moslima van Pakistaanse komaf, zei in deze krant dat ze het jammer vindt dat ze nog in de fase ‘kraakpand’ zitten. Van haar mag het sneller gaan, met oog op de kinderen die ze hoopt te krijgen. “Ik ga ze een islamitische opvoeding geven. Er komt straks een heel nieuwe stroming, en voor de volgende generatie is dat straks normaal. Voor hen doe ik dit allemaal.”

Marije van Beek, interim-chef religie & filosofie

Herman Tjeenk Willink verlaat op de fiets het Binnenhof op zijn laatste dag als informateur. Beeld ANP

De succesvolle missie van Herman Tjeenk Willink

Daar gaat hij, richting Scheveningen, terug naar huis. Het werk zit erop. Een krappe maand had Herman Tjeenk Willink nodig om de vastgelopen kabinetsformatie vlot te trekken. Hij slaagde in zijn missie. Dankzij hem begonnen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie aan nieuwe onderhandelingen, die vier maanden later tot een regeerakkoord zouden leiden.

Fotograaf Bart Maat legde de oude meester vast op het Binnenhof, nadat hij de deur van de Stadhouderskamer voor de laatste keer achter zich had dichtgetrokken. Hij vertrok op de hem kenmerkende wijze: met de fiets.

Dit politieke jaar stond vooral in het teken van Tweede Kamerverkiezingen. Wat blijft hangen is die lange, stroperige formatie. Partijen wilden liever níet dan wel regeren, ze sloten elkaar uit, blokkades werden opgeworpen. Het leek uitzichtloos, in de verte klonk de roep om nieuwe verkiezingen. Eind mei zette Tjeenk Willink zijn fiets tegen de gevel van de Stadhouderskamer. Het was opvallend dat Kamervoorzitter Khadija Arib hem had benaderd, de voormalige vicepresident van de Raad van State, 75 jaar inmiddels. Tjeenk Willink was al betrokken bij de formatie van het kabinet-Den Uyl, veertien jaar voordat Jesse Klaver werd geboren.

Onder leiding van Tjeenk Willink mislukte de tweede poging om een kabinet te formeren met GroenLinks. Maar hij gaf niet op. Zijn methode bleek even simpel als doeltreffend. Hij liet nauwkeurig schriftelijk vastleggen wat de bezwaren van welke partij waren. VVD en CDA wilden niet met de PVV, SP niet met VVD, PvdA met niemand. Zo maakte Tjeenk Willink vakkundig een einde aan alle tropische coalitiesuggesties en bleef er uiteindelijk één serieuze optie over voor een meerderheidskabinet.

De eerdere ruzie tussen D66 en ChristenUnie werd tijdens een etentje in een Indonesisch restaurant bijgelegd. Alexander Pechtold noemde het werk van Tjeenk Willink op enig moment 'formidabel'. Zonder hem was dit kabinet er wellicht niet eens geweest.

Bart Zuidervaart, chef politiek

Sherida Spitse, Stefanie van der Gragt en Jackie Groenen gaan in discussie met scheidsrechter Aanastasia Pustovoitova tijdens Nederland-Ierland Beeld Soccrates

De ultieme emancipatie van de voetbalvrouwen

Kijk ze protesteren, de Nederlandse voetbalvrouwen. Ze kunnen - vier maanden nadat ze Europees kampioen zijn geworden - niet van Ierland winnen (0-0). De scheidsrechter ziet een handsbal van een Ierse in het strafschopgebied niet.

Het was hun zomer geweest. Europees kampioen in eigen land, met onmiskenbaar het beste voetbal. Wat een verschil met de chagrijn oproepende mannen van Oranje en hun decadente wereld. Het was nog zo zuiver, het vrouwenvoetbal: ze speelden met een lach, geen grimas, met open vizier nog.

De mantra was dat we niet mochten vergelijken, niet mochten kijken vanuit het perspectief van de man, die beter kan voetballen. Andersom mocht vergelijken wel: vrouwenvoetbal was dus zuiverder dan dat van de mannen, onbevlekt nog, onbedorven. Echt? Wie het wilde zien, zag al schwalbes, zag gevloerde vrouwen op de grond blijven liggen, zag ze om een gele kaart vragen. Na het toernooi ging het om geld. Ze krijgen nu meer van de KNVB.

Nee, dit is niet veroordelend, verre van. Het is de ultieme emancipatie, van vrouwen die willen winnen en beloond willen worden. Maar laten we het zo dan ook in alle facetten onderkennen. De protesterende voetbalsters op de foto hadden gelijk. Zoals voetballers dat soms ook hebben.

Henk Hoijtink, chef sport

Politie en vrijwilligers zoeken naar de vermiste Anne Faber. Beeld ANP

De zwijgende meerderheid is niet stomend ontevreden

Nieuws, dat is vaak een spel van opwinding, van hevige gebeurtenissen en sterke meningen. De hoofdrol wordt dan ook vaak gespeeld door heethoofden.

Zo niet op de multimediaredactie van Trouw. Daar was de onbetwiste hoofdrolspeler van het jaar Peter van ’t Klooster. Wie? Een productmanager, werkzaam in de reïntegratie, die een stuk schreef waar je in de krant zomaar overheen had kunnen lezen; het stond ergens achterin op de opiniepagina. Maar online werd zijn opiniebijdrage zo gretig gedeeld, dat we waarschijnlijk te maken hebben met het best gelezen artikel uit de 75-jarige geschiedenis van Trouw.

Nederland raakte begin oktober in de ban van de vermissing van Anne Faber, een 25-jarige studente, die na een zoektocht vermoord bleek te zijn. Een petitie die ‘het rechtssysteem’ verantwoordelijk hield voor haar dood, oogstte vervolgens behoorlijk wat media-aandacht. Dat zat Van ’t Klooster niet lekker. “Ik weiger over de rug van een jong slachtoffer mee te werken aan de ontmanteling van onze over het algemeen vreedzame en goed georganiseerde samenleving”, schreef hij.

Daarmee raakte hij een snaar bij een zwijgende meerderheid: mensen die wel betrokken zijn bij de samenleving, maar er niet stomend ontevreden mee zijn. We hopen dat al die mensen ons in 2018 ook weer weten te vinden.

Seije Slager, chef multimedia

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden