De keuken moet dicht

Chronisch zieke kinderen hebben vaak eetproblemen. Scholen voor langdurig zieken hebben de kennis en ervaring om die problemen aan te pakken. Maar er is geen geld meer voor schoolmaaltijden.

Terwijl de assistentes de borden naar de eetzaal brengen, bakt kok Jan Gen nog even snel wat frietjes voor Boris uit groep 1. Als gevolg van een aangeboren afwijking is zijn dunne darm de helft korter dan normaal, waardoor hij zijn voedsel minder goed kan opnemen. Vetrijk eten moet ervoor zorgen dat hij toch voldoende energie binnenkrijgt.

De Albert Schweitzerschool in Haarlem is een LZK-school (school voor langdurig zieken), waar les wordt gegeven aan tachtig kinderen met een chronische aandoening. "Dat varieert van erfelijke stofwisselingsziektes tot hart- en vaatziekten en diabetes", vertelt de directeur van de school, Thea Tichelaar. "Ruim eenderde van de leerlingen heeft een speciaal dieet."

Eerst komen de kleuters de lichte en ruimte eetzaal binnen, vijf minuten later gevolgd door de oudere kinderen. Rustig lopen ze naar hun vaste plek aan een van de gedekte tafels. Juf Thea luidt de bel voor een minuut stilte. Na de tweede bel scheppen de de kinderen hun eten op, althans degenen die geen speciaal dieet hebben. Voor hen is in de keuken al een bord opgeschept.

Op het menu van de andere kinderen staat vandaag rodekool met aardappelpuree en kiprollade. Puck uit groep 6 krijgt geen kiprollade maar kipfilet. Ze heeft glutenallergie en kan niet tegen het bindmiddel van de kiprollade. Esra heeft ook geen kiprollade op haar bord. Ze heeft jeugdreuma, maar dat heeft er niets mee te maken. Ze eet uit principe geen vlees en daarom krijgt ze vegetarische gehaktballetjes. De kinderen eten keurig met mes en vork, prakken is verboden en tijdens het eten wordt er niet gepraat. Als het toetje op is en de borden gestapeld, mag iedereen van tafel. Alleen Timo blijft nog even zitten; vanwege zijn spieraandoening heeft hij moeite met kauwen en slikken.

Tichelaar: "Veel kinderen met een chronische aandoening hebben eetproblemen. Soms heeft dat rechtstreeks te maken met hun aandoening, bijvoorbeeld bij nierziekten of stofwisselingsziekten. Soms is het ook zo gegroeid. Omdat ze zich bij medische behandelingen vaak machteloos hebben gevoeld, gebruiken ze het weigeren van eten als machtsmiddel. Door een duidelijke structuur aan te brengen, leren we ze om weer gewoon te eten en ervan te genieten. Ook voor de ouders is het een enorme ontlasting dat de kinderen al warm gegeten hebben. De avondmaaltijd was vaak een strijdtoneel, maar kan nu meestal weer in alle rust worden genoten." De LZK-scholen, waarvan Nederland er dertien heeft, hebben in de loop der jaren veel kennis en ervaring opgedaan met gezond leren eten. De Stichting Kenniskeuken, die eind vorig jaar is opgericht, wil die kennis en ervaring in kaart brengen en benutten voor andere kinderen met een chronische aandoening in het reguliere onderwijs. Chris Nijboer werkzaam in opdracht van InnovatieNetwerk, een denktank van het ministerie van economische zaken, landbouw en innovatie, de initiatiefnemer van de Kenniskeuken: "Van die half miljoen kinderen heeft veertig tot tachtig procent problemen met eten met als gevolg slechtere leerprestaties, ondervoeding en vaker opname in het ziekenhuis. Ook kinderen zonder chronische aandoening, maar wel met eetproblemen hebben er baat bij als de praktijkkennis over voedingszorg breder wordt verspreid."

Samen met de Coronelschool in Amsterdam is de Albert Schweitzerschool geselecteerd als proeftuin voor de Kenniskeuken. Het probleem is alleen dat de school aan het einde van dit schooljaar de keuken moet sluiten. Tichelaar: "Er is geen geld meer voor schoolmaaltijden. We lopen zelfs het risico dat we onze schoolverpleegkundige kwijtraken. Een tijdlang hebben we subsidie gehad van de gemeente en de provincie, maar die zien het niet meer als hun taak om voeding of zorg op school te financieren."

Ook minister Schippers van volksgezondheid ziet geen rol weggelegd voor de overheid bij het ontwikkelen van effectieve voedingszorg, zo heeft ze laten weten in antwoord op vragen van Kamerlid Jeroen Dijsselbloem (PvdA). In haar antwoord schrijft ze dat er nog onvoldoende onderzoek is gedaan naar de kosten en baten van voedingszorg voor kinderen met een chronische aandoening. Los daarvan ziet ze ook geen rol weggelegd voor de overheid voor behoud van de voedingszorg en het ontwikkelen van LZK-scholen tot een expertisecentrum voor voedingszorg.

Tichelaar en haar team gaan niet bij de pakken neerzitten. De afgelopen maanden hebben ze mogelijke sponsors benaderd om de keuken weer een jaar langer open te houden. Tot nu toe zonder succes. "Eigenlijk te gek voor woorden", vindt ze. "Voedingszorg voor langdurig zieke kinderen zou structureel gefinancierd moet worden via de zorgverzekering. Die hebben daar het meeste baat bij. Als kinderen beter leren eten, zijn ze minder ziek. Ook als ze volwassen zijn." Ook bij de zorgverzekeraars heeft de school vooralsnog echter nul op het rekest gekregen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden