De Keersmaeker toont in nieuw werk luchtiger en energie-opwekkende beeldtaal

ROTTERDAM - Met 'Rosas danst Rosas' ('83) en de herziene versie van 'Erts ('92) stond de Belgische dansgroep Rosas van choreografe Anne Teresa de Keersmaeker afgelopen week drie avonden in de Rotterdamse Schouwburg.

Deze fascinerende voorstellingen vormden een voorproefje van de aandacht die De Keersmaeker komend Holland Festival krijgt.

Een jaar terug vond de premiere van 'Erts' plaats. Het was de eerste produktie die Rosas realiseerde onder de hoede van de Brusselse Muntschouwburg waar de groep net als huisgezelschap aan verbonden was. Een knallend succes werd 'Erts' niet. Niet af, vond men, waarbij het ingewikkeld concept met dans, muziek, film, video en tekst parten speelde.

De choreografe liet het er niet bij zitten en sleutelde flink aan het stuk dat afgelopen januari opnieuw werd uitgebracht, wijselijk niet in de Munt maar ergens in een Brusselse studio. Nu stond het in de Rotterdamse Schouwburg voor een gretig publiek.

Het toneelbeeld van Herman Sorgeloos bleek sober en - conform de wens van de maakster - vervaardigd van een natuurlijk materiaal, van hout. Het Mondriaan Strijkkwartet zat op een verhoogd podium, en aan weerskanten vooraan stonden twee felbeschenen verhogingen met microfoon. Achter hing een groot filmdoek en videomonitoren liepen door tot in de zaal. Dat laatste gaf het toneelbeeld tevens een hightech-accent, terwijl de moderne, leren fauteuils weer iets chique's uitstraalden.

Overzichtelijk en ruimtelijk oogde dit fraaie toneelbeeld vooral. En dat was hard nodig als tevenwicht tegen het ingewikkelde concept dat de maakster in haar bewerking handhaafde. Kern bleef de muziek, strijkkwartetten van Beethoven ('Grosse Fuge' uit 1825), van Webern ('Funf Satzte' uit 1907) en van Schnittke ('Quattuor nr. 2' uit 1980), een keur van muzikale statements die anderhalve eeuw omvatten en hier virtuoos door het Mondriaankwartet ten gehore werd gebracht. Daar tussendoor werden (via band) songs gevlochten van de legendarische popgroep Velvet Underground met Nico en Lou Reed, als contrapunt.

Bij aanvang stonden acht dansers (m/v) op een horizontale lijn, pal tegenover het publiek. Met uiterst langzame gestileerde arm- en handbewegingen, die ontleend leken aan de mudra's die De Keersmaeker ooit bij Bejart's academie leerde, bezwoeren zij de stamelende, schokkerige woorden die een jongeman in de microfoon mompelde. Die monoloog bleek afkomstig uit Tennessie Williams 'A Streetcar named Desire', zoals ook de dialogen die simultaan op film en live (in Frans en in Engels) door Nathalie Million en Vincent Dunoyer gevoerd werden.

Nee, het was niet echt eenvoudig dit alles gelijktijdig te bevatten, maar gelukkig waren daar ook de pure dansdelen die De Keersmaeker royaal door dit afstandelijk omlijste gevoelsdrama had gestrooid. En die waren van zo'n krachtige vitaliteit, zo speels en toch hecht geconstrueerd, dat ik alle ergernis over de onnodige complexiteit begon te vergeten.

Prachtig is die dans eenvoudigweg, vooral nu De Keersmaeker de fase van het melancholieke meisjesleed en de monomane heftigheid achter zich heeft gelaten en, puttend uit het fysiek en de aanleg van de mannen, haar idioom geheel heeft bijgesteld. Luchtiger is die danstaal nu en rijker, energie-opwekkend in plaats van afmattend, zoals dat tien jaar terug was.

De frases werden ruimtelijk en muzikaal op 't scherp van de snede door elkaar geweven en met veel elan gedanst. De groepsdelen waren muzikaal en choreografisch het knapst, maar het hoogtepunt in 'Erts' was de solo van Marion Levy, die als enige danseres de gevoelens van Williams' 'Blanche' echt leek te vertolken. Haar grillige, expressieve dans deed de - op zich fraaie - filmportretten van Dunoyer, Million en Saunier op slag verbleekten.

Daarna kon de jongenman bij het slot, zoals aan het begin, alleen nog maar stamelen. Toen werd het me tot slot ook duidelijk, waarom.

Isabelle Lanz

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden