De kansen zijn nog altijd ongelijk in het onderwijs, maar langzaam verandert er iets

studio vonq Beeld studio vonq

Na een jarenlange verslechtering maken scholen meer werk van gelijke kansen voor leerlingen. Een ‘belangrijke eerste stap’, stelt de Inspectie, maar er is nog een lange weg te gaan.

Er zijn veel zorgelijke ontwikkelingen in het onderwijs, constateert de Onderwijsinspectie in haar jaarlijkse rapport ‘De staat van het onderwijs’ dat vandaag uitkwam. De segregatie en de laaggeletterdheid nemen toe, het lerarentekort loopt op en scholen evalueren hun nieuwe programma’s te weinig.

Maar een lichtpuntje is er ook: scholen en opleidingen maken steeds meer werk van gelijke kansen, en vooral leerlingen met een migratieachtergrond plukken daar de vruchten van. Zij vallen minder vaak uit en een hoger percentage haalt een diploma. Zo kreeg 80 procent van de mbo’ers wier ouders uit een niet-westers land komen in 2017 een diploma. Dat was vier jaar daarvoor nog 75 procent.

Door (onbewuste) vooroordelen bij docenten is de kansenongelijkheid in het Nederlandse onderwijs nog altijd hoog, maar langzaam verandert er iets, zegt Hilda Amsing, hoofddocent onderwijskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen en gespecialiseerd in kansengelijkheid. “De laatste tijd is er veel bewustwording over dit probleem door de vele berichten in de media. Vooral bij docenten op de basisschool. Dat helpt bij het geven van een passend schooladvies, een van de belangrijkste dingen om kansengelijkheid te vergroten.”

Zowel de Inspectie als de Oeso concludeerden in 2016 dat kinderen van hoogopgeleide ouders meer kansen krijgen om het beste uit zichzelf te halen dan kinderen van laagopgeleide ouders. Om het tij te keren werd onder meer een ‘Gelijke Kansen Alliantie’ (GKA) opgericht, een groot netwerk van gemeenten, scholen en maatschappelijke organisaties. Er kwamen meer brede brugklassen, ontmoetingsavonden en campagnes.

Maar de strijd is nog lang niet gestreden, zegt de Amsterdamse onderwijswethouder Marjolein Moorman (PvdA). “Ongelijkheid is als onkruid: je moet blijven wieden, anders komt het weer op.” In Amsterdam, een stad met 180 nationaliteiten, is dat wieden een immens karwei. Om dat voortvarend aan te pakken is het volgens haar zaak om juist óngelijk te investeren, ‘daar waar het het hardste nodig is’. “Scholen met veel achterstandsleerlingen krijgen van ons meer geld”, zegt Moorman. “Dat levert soms scheve ogen op. We zetten in op brede brugklassen en brede scholengemeenschappen. In Amsterdam ontstaan steeds meer eigen bubbels. We moeten een trend keren.”

Grote steden

Die trend van ‘versmalling’ gaat in Amsterdam samen met nog een ander probleem: de stad heeft het grootste lerarentekort van het land. Voor de kansengelijkheid is het bovendien problematisch dat juist scholen met kinderen uit arme gezinnen en met een niet-westerse migratieachtergrond moeite hebben om genoeg leraren aan te trekken. Dat is zorgwekkend, aldus de Inspectie, die vreest dat dit de kansenongelijkheid kan vergroten.

Moorman pleit daarom voor een ‘grotestedenbonus’ voor leraren, zoals in steden als Londen en Parijs al gebeurt, en voor een hoger loon voor docenten op ‘moeilijke’ scholen. “Ik ben al heel lang een pleitbezorger voor ongelijk loon. Op de plekken waar de leraar het grootste verschil maakt, hoort daar de hoogste beloning bij. Besturen mogen wel in salaris variëren, maar het is een taboe. Vanuit landelijke politiek moet je dat durven benoemen.”

Ook als studenten eenmaal zijn afgestudeerd is er nog veel te winnen, blijkt uit het rapport. Gediplomeerden met een niet-westerse migratieachtergrond hebben minder vaak een baan dan degenen zonder migratieachtergrond. Dat geldt vooral voor mbo’ers: de kans om een jaar na hun afstuderen geen baan te hebben is voor jongeren met een niet-westerse migratieachtergrond 23 procent (14 procent voor de anderen). 

Lees ook:

De problemen in het onderwijs dreigen te verergeren, waarschuwt de inspectie

Het onderwijs in Nederland vertoont duidelijke haarscheuren, constateert de Onderwijsinspectie. Er is sprake van toenemende segregatie en laaggeletterdheid

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden