Plein 2

De Kamer wil graag met zichzelf in debat

Geert Wilders (PVV), Thierry Baudet (FvD) en Lodewijk Asscher (PVDA) overleggen voorafgaand aan het debat over het klimaatakkoord dat uiteindelijk niet doorging. Beeld ANP

Stampvoetend van verontwaardiging stond de oppositie vorige week bij de interruptiemicrofoon. Of Klaas Dijkhoff, fractievoorzitter van de VVD, even uit zijn werkkamer kon komen voor een debat over het klimaatakkoord. 

De aanwezigheid van VVD-energiewoordvoerder Dilan Yesilgöz werd te min bevonden. Dat premier Mark Rutte en energieminister Eric Wiebes (beiden VVD) klaar zaten was niet genoeg.

Het debat ging plots ook niet meer over het klimaatakkoord. “Wij voeren dit debat naar aanleiding van een interview met Klaas Dijkhoff in De Telegraaf”, aldus Lodewijk Asscher (PvdA). Kamerleden wilden hem aan de tand voelen over zijn kritiek op het klimaatakkoord en zijn aanval op D66-collega Rob Jetten (‘klimaatdrammer’). Volgens Sandra Becker­man, bij de SP ook gewoon energiewoordvoerder, was het een schande dat Dijkhoff ‘niet op zijn werk kwam’ en moesten de coalitiepartijen hun fractievoorzitters sturen.

De VVD ging hier niet direct op in, waardoor het debat werd uitgesteld. Zo heeft een stevig aangezette kop in De Telegraaf ogenschijnlijk meer waarde dan de mogelijkheid een inhoudelijk debat te voeren met het kabinet. De verontwaardiging vanuit de oppositie is opvallend. De Kamer controleert de regering. Het is meer dan een debatcentrum voor Kamerleden die onderling eens van gedachten willen wisselen.

Hiërarchie

Een paar weken eerder dacht D66-Kamerlid Vera Bergkamp ook iets te kunnen zeggen over de afvaardiging van andere partijen. Zij vroeg een debat aan over de Nashville-verklaring en voegde daar expliciet aan toe dat ze SGP-fractievoorzitter en medeondertekenaar Kees van der Staaij er graag bij heeft. Vanuit staatsrechtelijk oogpunt zou Van der Staaij sterk staan als hij het debat laat schieten. Hij kan erop wijzen dat de verklaring geen zaak van de regering is en dat hij geen behoefte voelt een minister er kritisch over te bevragen.

De nadruk op de aanwezigheid van fractievoorzitters legt wel goed de hiërarchie in Den Haag bloot. De fractievoorzitter is steeds meer de ‘chef’ van zijn of haar Kamerleden, die vooral nog op papier beschikken over een eigen mandaat.

Het optrommelen van fractievoorzitters is relatief nieuw, maar het parlement vindt het al wel vanzelfsprekend te eisen dat de premier opdraaft. Tijdens het debat over het kinderpardon vond Geert Wilders het te min als alleen staatssecretaris Mark Harbers deze wijziging van het regeerakkoord toelichtte.

Wilders kreeg geen meerderheid voor zijn verzoek, maar in juni kreeg de Kamer wél haar zin. Tijdens het vragenuurtje namen oppositiepartijen er geen genoegen mee dat staatssecretaris van financiën Menno Snel tekst en uitleg gaf over een belastingdeal met Shell. Uiteindelijk werd de premier alsnog met zachte hand richting de plenaire zaal gedirigeerd. Of de Kamer daar tevreden mee moest zijn, is een tweede. Niemand kan in een debat zo ongrijpbaar zijn als Rutte.

Herdenking

De Kamer kan moord en brand schreeuwen dat een bepaalde minister moet opdraven, in beginsel gaat het kabinet over zijn eigen afvaardiging. Dat bleek twee maanden eerder, toen diezelfde Snel naar de herdenking van de Armeense genocide in Jerevan ging. De officiële reden: in zijn vorige baan was hij al eens in die stad geweest. De uitleg achter de schermen: het bezoek van een kabinetslid was in de formatie aan de ChristenUnie beloofd. Maar door een weinig prominent bewindspersoon te sturen, stootte Nederland Turkije niet voor het hoofd.

Over de grens gaat het sturen van een vervanger dan ook makkelijker. In december 2014 heerste er een crisissfeer in Den Haag nadat drie PvdA-senatoren tegen een zorgwet van minister Schippers (VVD) stemden. Rutte moest de brand blussen, terwijl er ook een topontmoeting van Europese regeringsleiders in Brussel gepland stond. De premier vroeg aan zijn Luxemburgse collega Xavier Bettel om de Nederlandse standpunten in te brengen. Hiermee oogstte Rutte diplomatiek krediet. Bij aankomst vertelde een glunderende Bettel vereerd te zijn met het in hem gestelde vertrouwen.

Vervangers van Rutte

1. Xavier Bettel
2. Mark Harbers
3. Menno Snel

In Plein 2 leest u de belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag, beschreven door de parlementaire redactie van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden