Update

De juridische bezwaren tegen de steun van Syrische rebellen waren bekend bij het kabinet

Strijders van het Vrije Syrische Leger in een pickup-truck nabij de Turks-Syrische grens, januari 2018. Beeld Reuters
Strijders van het Vrije Syrische Leger in een pickup-truck nabij de Turks-Syrische grens, januari 2018.Beeld Reuters

Het kabinet wist al sinds 2013 dat volkenrechtelijk adviseur André Nollkaemper bedenkingen heeft bij steun aan gewapende groeperingen in Syrië.

Minister van buitenlandse zaken Stef Blok schreef vrijdag aan de Kamer dat de regering het in 2014 en 2015 niet nodig vond om onafhankelijk juridisch advies in te winnen over steun aan opstandelingen. Volgens hem was al bekend hoe Nollkaemper daarover dacht.

In 2013 schreef Nollkaemper op eigen initiatief een advies getiteld 'wapenleveranties Syrië.' Hij concludeert dat "wapenleveranties aan de oppositie die beogen de zittende regering van Syrië omver te werpen, in beginsel in strijd zijn met internationaal recht". Zulke leveranties schenden het verbod op interventie en mogelijk ook het verbod op gebruik van geweld. Nollkaemper schrijft verder dat het non-interventiebeginsel niet alleen wapenleveranties verbiedt, maar ook andere vormen van steun.

Deze week klaagde Nollkaemper dat hij niet geraadpleegd is toen het kabinet begin 2015 daadwerkelijk besloot tot steun aan strijdgroepen. Ook Willibrord Davids, voorzitter van een commissie die de Nederlandse steun aan de Irak-oorlog onderzocht, had hier kritiek op. Op advies van Davids is destijds de positie van volkenrechtelijk adviseur in het leven geroepen.

Een woordvoerder van het ministerie van buitenlandse zaken kan niet zeggen of en waarom toenmalig minister Koenders in 2015 het oude advies negeerde. Het is volgens het ministerie niet uit Bloks brief op te maken dat Nollkaemper ooit negatief heeft geadviseerd over de rebellensteun.

Geheim

Welke Syrische rebellen Nederlandse hulp hebben ontvangen, blijft overigens staatsgeheim. Maar het kabinet gaat de Tweede Kamer daar wel vertrouwelijk over informeren. Minister Blok zal de Kamer inzage geven in de zogeheten overdrachtsbewijzen van het hulpprogramma. Daaruit kunnen zij opmaken wie Nederlandse hulp hebben ontvangen. Ook deelt de minister een rapport dat onderzoekers van buiten eind 2016 over het hulpprogramma hebben opgesteld.

De informatie moet wel geheim blijven, schrijft Blok aan de Kamer. Als het kabinet open kaart zou spelen brengt het de ontvangers in gevaar. Bovendien zou die informatie de betrekkingen met andere landen kunnen schaden. Trouw en Nieuwsuur, die onthulden dat onder de ontvangers van Nederlandse hulp ook jihadisten en mensenrechtenschenders waren, lieten sommige van die ontvangers de afgelopen week aan het woord. Dat zij zelf wel een boekje open doen over de Nederlandse hulp is voor hun eigen risico en rekening, schrijft Blok.

Het Openbaar Ministerie mag een van de rebellengroepen die hulp zouden hebben ontvangen 'terroristisch' noemen, het ministerie van buitenlandse zaken houdt er andere maatstaven op na. Geen van de ontvangers van Nederlandse hulp heeft ooit op een internationale terrorismelijst gestaan, stelt Blok.

Het kabinet zette de hulp afgelopen voorjaar stop. Maar dat was niet omdat de rebellen niet meer aan de voorwaarden voldeden en bijvoorbeeld met extremisten samenwerkten, benadrukte premier Mark Rutte vrijdag. De hulp was niet zinvol meer omdat de opstandelingen zo goed als verslagen zijn.

In ons dossier Nederlandse steun aan Syrische rebellen leest u alle artikelen die verschenen over en naar aanleiding van de onthullingen van Trouw en Nieuwsuur, waaronder:

Nederland steunde 'terreurbeweging' in Syrië

De Nederlandse regering heeft een gewapende groepering in Syrië gesteund die door het Openbaar Ministerie als ‘terroristisch’ wordt beschouwd. Dat blijkt uit onderzoek van Trouw en Nieuwsuur.

Zo kwam verslaggever Ghassan Dahhan in contact met Syrische rebellenleiders

Verslaggever Ghassan Dahhan ontdekte samen met Nieuwsuur-journalist Milena Holdert dat de Nederlandse regering een gewapende groepering in Syrië heeft gesteund die door het Openbaar Ministerie als ‘terroristisch’ wordt beschouwd. Hoe achterhaal je waar die Nederlandse steun terechtkomt? Dahhan legt uit hoe hij te werk is gegaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden