Verkiezingen Israël

De Joodse Ofek stemt vandaag Arabisch, en waarschijnlijk meer Israëliërs met hem

Ayman Odeh, leider van de Arabische Gezamenlijke Lijst op campagne in het noorden van Israël. Beeld AFP

Linkse Israëliërs voelen zich in de steek gelaten door de politiek. De Arabische Gezamenlijke Lijst richt zich nu ook tot hen. 

‘Jouw stem tegen de bezetting, jouw stem voor gelijkheid en voor een gezamenlijke toekomst samen.’ Met gigantische blauwe posters boven de snelweg in Tel Aviv spreekt de Arabisch-Israëlische Gezamenlijke Lijst voor het eerst de Joods-Israëlische bevolking aan in het Hebreeuws.

De Gezamenlijke Lijst is een al­liantie van vier politieke partijen bestaande uit islamisten, Palestijnse nationalisten en communisten. De partij, die bij de laatste verkiezingen dertien van de 120 Knesset-zetels won, heeft een antizionistisch karakter en wil een einde maken aan de bezetting van de Palestijnse Gebieden.

De traditionele achterban bestaat uit de Arabische inwoners van Israël, die 21 procent van de bevolking uitmaken. Toch hoopt leider Ayman Odeh bij de verkiezingen van vandaag ook de stemmen van veel Joodse Israëliërs te winnen.

Nieuwe patstelling?

Vandaag gaat Israël voor de derde keer in nog geen jaar tijd naar de stembus. Het land verkeert in een politieke impasse. Zowel premier Ne­tan­yahu als zijn rivaal Benny Gantz lukte het na de laatste verkiezingen in september wederom niet een regering te vormen. Of een formatie deze keer meer kans van slagen heeft, is nog sterk de vraag. Volgens de peilingen monden ook deze verkiezingen uit in een patstelling.

‘Links schuift te veel naar het midden en rechts’

Ofek Ravid, inwoner van kibboets Glil Yam, brengt voor het eerst zijn stem uit aan de Gezamenlijke Lijst. De 28-jarige geschiedenisleraar stemde altijd voor Meretz of Labor, de partijen die geassocieerd werden met links Israël. Maar toen beide partijen aan de vooravond van deze verkiezingen samengingen, besloot hij over te stappen. “Wat links was, schuift te veel naar het midden en rechts. De Gezamenlijke Lijst heeft de sterkste mening tegen racisme en heeft de beste positie om een oplossing te vinden voor het Israëlisch-Palestijnse conflict. Eerst konden we rekenen op zionistisch links om die rol te vervullen, maar nu niet meer.”

Net als Ravid voelen meer Joodse Israëliërs zich in de steek gelaten door de linkse partijen. Daar hoopt de Gezamenlijke Lijst nu de vruchten van te plukken. Verschillende peilingen voorspellen dat de stemmen van Joodse Israëliërs de partij omgerekend twee Knesset-zetels gaan opleveren, een verdubbeling.

Naast Israëliërs die de Labor-Meretz-alliantie niet links genoeg vinden, kan de Gezamenlijke Lijst rekenen op strategische stemmen van Israëliërs die willen voorkomen dat premier Benjamin ‘Bibi’ Netanyahu opnieuw als winnaar uit de bus komt. “Boven alles zeggen wij ‘nee’ tegen Netanyahu”, verkondigde Odeh begin vorige maand. Hoe groter de Gezamenlijke Lijst wordt, hoe kleiner de kans wordt dat Netanyahu in staat is een meerderheid te vormen, aldus de leider.

Netanyahu: Ze stelen de stemmen 

Netanyahu heeft zich onder het linkse front niet populairder gemaakt met zijn aandeel in Trumps vredesplan en met zijn racistische opmerkingen over de Arabische bevolking in Israël. Zo beweerde hij onlangs op Facebook dat Arabieren ‘ons willen verwoesten’. Ook beschuldigde hij de Arabische partijen ervan stemmen te ‘stelen’ en noemde hij de Gezamenlijke Lijst een fundamentele bedreiging voor de Israëlische staat. “Als deze partij onderdeel gaat uitmaken van de regering, zullen ze dit vieren in Teheran, Gaza en Ramallah – net zoals ze elke terroristische aanslag vieren.”

Toch is de campagne van de Gezamenlijke Lijst geen ‘iedereen-behalve-Bibi’-campagne, zegt Tamar Maare. De 24-jarige uit Tel Aviv is verantwoordelijk voor de Hebreeuwse campagne die de partij voor het eerst naast de gebruikelijke Arabische campagne voert.

De Gezamenlijke Lijst richt zich daarin niet alleen op linkse Israëliërs. Met Jiddische posters rondom religieuze instituties hoopt de partij zelfs de orthodox-joodse gemeenschap te bereiken. “Toch rekenen we niet echt op hun steun”, geeft Maare toe. “We willen vooral laten zien dat we niet alleen focussen op Arabieren, en dat iedereen welkom is.”

Zelf stemt de Joods-Israëlische altijd op de Gezamenlijke Lijst. “Maar sommige mensen zijn bang om op een Arabische partij te stemmen, of ze voelen zich geïntimideerd. Dat merk ik ook bij vrienden. ‘Stemmen op een antizionistische partij? Absurd’, zeggen ze dan.”

‘Racisme is hier het grootste probleem’

Ofek Ravid heeft wel moeite met een aantal standpunten van de Gezamenlijke Lijst. Hij vindt de partij vooral te conservatief als het gaat om homorechten. “Maar als ik kijk naar Trumps vredesplan en naar hoe rechts onze huidige regering is, wordt duidelijk dat racisme het grootste probleem is.

“Als witte, Europese Jood die op een kibboets woont, zit ik in een bevoorrechte positie. Maar als leraar hoor ik mijn studenten praten over Arabieren alsof ze geen deel uitmaken van de maatschappij en een gevaar zijn. Dat is schokkend. Als er één partijl is die hier verandering in wil brengen, is het de Gezamenlijke Lijst.”

Wat de best mogelijke uitkomst van deze verkiezingen is, is voor een linkse Israëliër een moeilijke vraag om te beantwoorden, vindt Ravid. “Ik ga er niet van uit dat we de coalitie halen. Maar ik hoop dat de Gezamenlijke Lijst veel stemmen krijgt en het politieke klimaat iets meer naar links kan trekken. Of dat realistisch is? Misschien, als ze vijftien of zestien zetels halen.”

Lees ook:

Met zijn vredesplan voor Israël en Palestina laat Trump duidelijk zien welke kant zijn sympathie heeft

President Trump hoopt met grond voor Israël en geld voor de Palestijnen een dialoog over vrede te beginnen.Maar een Palestijnse delegatie liet zich bij de presentatie niet zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden