Analyse

De Jonge knaagt verder aan marktwerking in de zorg

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) in gesprek met een bewoner van een verpleeghuis. Beeld ANP

Minister Hugo de Jonge van volksgezondheid wil de doorgeslagen marktwerking in de zorg aanpakken. Daarmee drukt hij op een gevoelige zenuw in de zorgsector. Toch is het voor tegenstanders van de markt te vroeg om zich in de handen te wrijven.

Als minister De Jonge ’s morgens langs seniorenflats rijdt, ziet hij daar auto’s van verschillende aanbieders van wijkverpleging staan. Bij de ene bewoner komt een eenmansbedrijfje over de vloer, de ander werkt met een groot thuiszorgbedrijf en weer een ander met een collectief van zzp’ers zonder contract met de zorgverzekeraar. Dat is prettig voor de patiënt, want die kan zelf kiezen wie er over de vloer komt. Tegelijkertijd zou het goedkoper zijn als één team de gehele flat verzorgt, stelt De Jonge. En dan het liefst een team met een contract bij de zorgverzekeraar.

Zijn aanval op de marktwerking, die De Jonge gisteren in het Algemeen Dagblad deed, gaat alleen over het aantal thuiszorgautootjes op de parkeerplaatsen voor verzorgingsflats. Dat is slechts een deel van de zorgsector. “Je moet niet op basis van problemen in een deelsector de algemene conclusie trekken dat marktwerking in de zorg faalt”, zegt zorgeconoom Marco Varkevisser van de Erasmus Universiteit, die onlangs een oratie hield over zorg en markt.

Hij benadrukt dat de zorg geen vrije, maar een gereguleerde markt is, een soort tussenvorm waar noch de markt, noch de overheid het volledig voor het zeggen heeft. “Het gevaar is dat de term doorgeschoten marktwerking leidt tot de reflex dat alles door de overheid geregeld moet worden. Dat hebben we in het verleden lang gedaan en levert allerlei andere problemen op.”

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) in gesprek met een bewoner van een verpleeghuis. Beeld ANP

Zorgbedrijven

Wachtlijsten bijvoorbeeld. Die zijn in de thuiszorg redelijk onder controle, deels doordat er de laatste jaren veel zorgbedrijven bij zijn gekomen. De minister wil af van een deel van de nieuwe aanbieders; namelijk de bedrijfjes zonder contract met een zorgverzekeraar. Hun werk is lastig te controleren en zij zijn duur, stelt De Jonge. Onderzoeken onderschrijven die stelling.

Stel dat de ongecontracteerde zorgverleners wegvallen, dan ontstaat er een groot gat in de thuiszorg. De Jonge hoopt dat deze zorgverleners zelf contracten met verzekeraars gaan sluiten of dat het vrijkomende personeel overstapt naar de gecontracteerde thuiszorgbedrijven. Daarnaast moeten gemeenten, thuiszorgaanbieders en verzekeraars beter samenwerken zodat het aantal autootjes op de parkeerplaats voor de seniorenflat beperkt blijft.

Op dit moment krijgen de patiënten die gebruik maken van ‘vrije’ zorgbedrijven ongeveer 70 tot 80 procent van de kosten vergoed. Het resterende bedrag hoeven de patiënten niet zelf te betalen. De zorgbedrijven brengen dat niet in rekening en compenseren door meer uren te rekenen. Wij geven patiënten meer aandacht, leveren daardoor betere zorg en op termijn is dat ook nog eens goedkoper, zeggen de ongecontracteerde zorgverleners.

Dat ziet De Jonge anders. Vorig jaar al stuurde hij een brief naar de Tweede Kamer waarin hij schreef over lagere vergoedingen voor contractloze zorgbedrijven. Nu gaat hij een stap verder. Zorgeconoom Marco Varkevisser leest tussen de regels door dat hij de regel ‘geen contract is geen vergoeding’ overweegt in te voeren. “Dat zou een verstandige zet zijn en logisch passen bij de gereguleerde marktwerking, maar toen oud-minister Edith Schippers dat in 2014 probeerde, is het kabinet bijna gevallen.”

Wrevel

Binnen de coalitie is dan ook niet iedereen gelukkig met de uitspraken van De Jonge. De VVD noemt zijn voorstel een stap terug in de tijd en vindt dat er voor patiënten wel iets te kiezen moet overblijven.

De tegenstanders van marktwerking in Den Haag en in de zorgsector zijn over het algemeen positiever. Toch betekent het idee van De Jonge meer macht voor juist de organisaties die zoveel wrevel opwekken bij critici van de markt: de zorgverzekeraars. Als verzekeraars af zijn van de ‘vrije’ zorgverleners, krijgen ze meer greep op de thuiszorg. De boodschap dat De Jonge minder markt in de zorg wil, zou dus evengoed kunnen betekenen dat hij meer invloed wil van zorgverzekeraars.

Lees ook:

De knetterende ruzie in de zorgwereld

Ingewikkelde contracten willen ze niet, wel de mogelijkheid de tijd te nemen voor patiënten. Vrije zorgverleners zijn in opkomst - en verwikkeld in een knetterende ruzie met de zorgverzekeraars. “Een tevreden patiënt is niet het enige relevante criterium.

Zorgverzekeraar vangt bot bij rechter: steun voor kleine zorgbureaus

Kleine zorgverleners zonder contract met de verzekeraar winnen een belangrijke rechtszaak van Zilveren Kruis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden