De jonge Hoogstraten was beïnvloed door Rembrandt

Het is echt een schilderij om bij weg te mijmeren. ’Portret van een echtpaar in een tuin’ uit 1647 van Samuel van Hoogstraten laat een fraai aangelegde tuin met tulpenbedden zien bij een buitenhuis.

Het Dordrechts Museum kocht het schilderij voor 35.000 euro op een veiling. De aankoopsom is betaald uit de opbrengst van het museumcafé Mignon, dat door vrijwilligers draaiende wordt gehouden.

Te midden van de geschilderde tulpenbedden, in de tuin, staan een man en vrouw gelukkig met elkaar te zijn. Hij houdt haar hand liefdevol vast en biedt haar een tulp aan. Weliswaar heeft deze bloem, anders dan de roos, geen enkel verband met de romantische liefde. Maar met het afbeelden van een liefdespaar in een mooie tuin wilde Van Hoogstraten waarschijnlijk wel verwijzen naar het middeleeuwse thema van de liefdestuin, dat in de 17de-eeuwse Nederlandse kunst populair was.

In meer opzichten betekent dit schilderij, dat werd gekocht op een veiling van Sotheby’s, een aantrekkelijke aanwinst voor de collectie van het Dordrechts Museum. Het gaat hier om een vroeg werk van Samuel van Hoogstraten, een van Rembrandts beroemdste Dordtse leerlingen. Hij schilderde dit werk toen hij pas twintig jaar was en nog sterk beïnvloed werd door de stijl van zijn leermeester Rembrandt. Het Dordrechts Museum had al een werk van Van Hoogstraten uit hetzelfde jaar in de collectie, ’Aanbidding van het kind’, waarin de invloed van Rembrandt nog veel sterker aanwezig is.

Ook in cultuurhistorisch opzicht is de aankoop interessant, omdat het doek een mooi beeld geeft van tuinen in de 17de eeuw. Weliswaar heeft Van Hoogstraten dat beeld sterk gecomponeerd, maar er zitten wel allerlei elementen in die iets vertellen over de tuinarchitectuur van die tijd.

Hij schilderde een typisch 17de-eeuwse Hollandse tuin, met een symmetrische plattegrond en een centrale as die wordt gevormd door drie bloembedden – twee rechthoekige en een cirkelvorming. De rest van de tuin wordt door hagen en paden in kwadranten verdeeld. Maar wat er echt uitspringt zijn de perken met bloeiende tulpen. Tulpen werden in die tijd dikwijls afgebeeld in stillevens, maar zelden groeiend in de open lucht.

Een grote uitzondering op die gewoonte is Jacob Cuyp’s Tulpenbed uit 1638, dat zich ook in de collectie van het museum bevindt en een prachtige combinatie vormt met de nieuwe aanwinst.

Van Hoogstraten heeft dit werk geschilderd in het jaar dat hij terugkeerde naar zijn geboortestad. Daarvoor had hij enkele jaren als leerling in het Amsterdamse atelier van Rembrandt doorgebracht. Van Hoogstraten schilderde dit tafereel in Dubbeldam, dat toen het buiten was van Dordrecht. Het is niet bekend om welk buitenhuis het precies gaat.

Ook de identiteit van de man en vrouw op de voorgrond is onzeker. Mogelijk gaat het om Johan Cornelisz. Vijgenboom (ca. 1600-1665) en diens eerste echtgenote Anneken Joosten Bogaert (gestorven in 1650). Vijgenboom was kruidenier en diaken in de Doopsgezinde Broederschap in Dordrecht.

Het schilderij hing jarenlang in zijn winkelpand, maar of hij ook de man is in de liefdestuin is twijfelachtig. Volgens zijn grafsteen in de Grotekerk in Dordrecht was Vijgenboom 65 toen hij stierf in 1665. Terwijl de man op het schilderij veel ouder dan 47 lijkt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden