De jeugdige jacht op roem

Musicalster of zangeres, danser of tv-presentatrice. Veel kinderen die meedoen aan een talentenjacht hopen dat ze bekend worden. Maar hebben ze er wat aan? En is al die aandacht wel goed voor een kind?

Vol overtuiging danst Ilse Waterlander (11) uit Bolsward mee op de muziek. "Zooo bijzonder, who he hoo", zingt ze, terwijl haar handen de lucht in gaan. Ilse - rode lippenstift, blauwe oogschaduw en een bloem in haar blonde krullen - doet mee aan de provinciale finale van het Kinderen voor Kinderen Songfestival van de Vara.

In de kleedkamer oefent ze de laatste noten. Naast haar staan nog acht jonge finalisten uit Friesland, gekleed in felgekleurde rokjes of broeken. Allemaal willen ze beroemd worden. Wat daar voor nodig is, noemen ze feilloos op. Goed bewegen, de juiste uitstraling en het allerbelangrijkste: een eigen geluid. Althans, dat horen ze op televisie van Nick&Simon, Marco Borsato of Angela Groothuizen, coaches bij de kindereditie van 'The Voice of Holland'. Vanavond wordt de zoektocht naar nieuwe sterretjes tussen de zes en veertien jaar weer uitgezonden. Ilse wilde ook meedoen, maar andere Rihanna's-in-spé hadden zich eerder aangemeld. "Jammer, maar ik ga me volgend jaar wel inschrijven."

Net als Ilse hopen veel kinderen die aan een talentenjacht meedoen dat ze bekend worden met hun stem. Maar het merendeel zal nooit verder komen dan een plek in de voorronde. Wat heb je er dan aan om met een talentenjacht mee te doen? En wat doet het met een kind, al die aandacht?

Annemieke Stuurman (44) zat in 1980 in het koor van Kinderen voor Kinderen. Ze zong als 12-jarige 'Ik heb zo waanzinnig gedroomd'. Nu werkt ze als manager bij een reisbureau voor bedrijven. "Veel heb ik er dus niet aan gehad", zegt ze. "Maar als kind was het fantastisch, al die aandacht. Ik werd overal voor interviews uitgenodigd en kreeg liefdesbrieven van jongens uit mijn klas."

Om ervoor te zorgen dat de 12-jarige Annemieke niet teveel hooi op haar vork nam, kwam de arbeidsinspectie bij haar ouders langs om te kijken of ze niet te vaak werd ingezet voor allerlei dingen. "Mijn ouders hebben me behoorlijk getemperd. Doe maar gewoon, dan doe je gek genoeg, vonden ze. Ik bleef daardoor vrij nuchter en heb ook niets meer gedaan met mijn zangambities. Behalve dat ik altijd in bandjes heb gezongen. Achteraf heb ik er wel spijt van dat ik niet heb geprobeerd er meer uit te halen. Optreden vind ik nog steeds het leukste dat er is. Ik voel me vrij en gelukkig op het podium."

Bij het Kinderen voor Kinderen Songfestival staat het plezier van de kinderen voorop. "Als ze voor het optreden ineens plankenkoorts krijgen, is dat niet erg", vertelt Mayke Morsink, producer van het evenement. "Dan doen ze gewoon niet mee."

Bij het koor, waar een andere auditie voor is, gaat het er volgens Stuurman wel wat strenger aan toe. Ze heeft Kinderen voor Kinderen in de loop der tijd behoorlijk zien veranderen. "In 1980 was het allemaal heel onschuldig. We waren toen echt kinderen, genoten vooral van de broodjes en andere lekkere dingen. Als iemand een verkeerd danspasje maakte, was dat niet zo'n probleem."

Nu heerst er volgens Stuurman een strakke discipline, en moet de choreografie perfect worden uitgevoerd. "Het echte kind-zijn is er daardoor wel vanaf. Niet dat ik dat een slechte ontwikkeling vind. Het past meer bij de tijd. Kinderen durven veel meer tegenwoordig. Op het podium bewegen ze vaak heel natuurlijk, net echte artiesten."

Maar, hoe professioneel ze zich ook gedragen, het blijven kinderen. "Als ze een jaar of negen zijn, snappen ze pas het verschil tussen feit en fictie", zegt Julliette Walma van der Molen, ontwikkelingspsycholoog aan de Universiteit Twente. "Ouders moeten daarom goed duidelijk maken dat de volgende ronde niet halen, niet het einde van de wereld is. Anders levert dat teveel stress op."

Van der Molen ziet dat de talentenshows voor kinderen op televisie individualistischer zijn geworden. "Het begon allemaal met Kinderen voor Kinderen, waarbij altijd in teamverband wordt gezongen. Nu zijn het vaker wedstrijden waarin kinderen tegen elkaar strijden. Slecht vind ik dat niet, als de druk maar niet te hoog wordt. Het is ook heel mooi om te zien wat voor jong talent er allemaal rondloopt."

Silke van der Land (11) uit Balk is ook een van de vele jonge talentjes. De Friezin met knalroze beenwarmers heeft er drie jaar voor moeten zeuren, maar mag nu eindelijk meedoen aan het Kinderen voor Kinderen Songfestival. Door dat te winnen kom je niet in het koor, maar krijg je een beker, en mag je het op televisie opnemen tegen winnaars uit andere provincies.

"Op het podium voel ik me thuis", zegt ze in de kleedkamer. Op de achtergrond staat een roze cd-speler, waaruit vrolijke liedjes klinken. Voor de spiegels oefenen haar concurrenten nog wat danspasjes. "Maar als ik niet win, maakt het ook niet uit. Het belangrijkste is dat je er van geniet", zegt ze volwassen. Even later loopt ze soepel over het podium, het publiek betoverend met het liedje 'Sleutelkind'. De jury prijst haar stem, dans, en vooral de natuurlijke manier waarop ze het verhaal vertelt. Silke is, volgens de jury, een natuurtalent.

Vader Wiebrand van der Land is trots op zijn dochter. Maar hij heeft lang na moeten denken voordat ze mee mocht doen. "Drie jaar geleden wilde ze al, maar toen vond ik haar te jong. Bovendien was ik bang dat ze aan bepaalde voorwaarden moest voldoen. Dat vind ik verkeerd. Het is mijn kind, en niet dat van de Vara. Het belangrijkste is dat ze er plezier in heeft. Dat lukt niet als er teveel druk op komt."

De vader van Silke gaat er op de juiste manier mee om, vindt pedagoog en opvoedingsfilosoof Stijn Sieckelinck. "Als jouw kind mee doet aan een televisieprogramma dat carrière of roem belooft, moet je heel goed onderzoeken waar je precies mee in zee gaat en of je bepaalde contracten moet tekenen. De passie en kwaliteit van het kind moeten centraal staan, en niet het commerciële succes van het programma."

Sieckelinck vindt dat een show als 'The Voice Kids' daar te ver in gaat. "Een kind laten zeggen dat ze de leukste van Nederland is en de teleurstelling bij haar ouders filmen als ze niet door blijkt te zijn, is niet alleen pedagogisch dubieus, maar zegt ook veel over wat het programma beoogt: emoties. Kinderen worden op die manier gebruikt voor emotionele televisie."

Zangcoach Babette Labeij begeleidt de kinderen die meedoen aan The Voice Kids. Zij vindt televisie waarin kinderen en hun ouders emotie laten zien, niet onverantwoord. "Die teleurstelling hoort er ook gewoon bij. Waarom mag je dat niet laten zien?"

Sieckelinck vindt dat ouders hun kinderen duidelijk moeten maken dat meedoen aan een talentenjacht geen garantie geeft op beroemdheid. "De kans dat iemand na deelname aan zo'n show doorbreekt, is heel klein. En dat zo'n kind er ook nog gelukkig van wordt, is nog eens veel kleiner. Daarnaast kunnen kinderen zich nog alle kanten op ontwikkelen. De stem verandert nog, ze komen in de puberteit. Talent laat niet op zich jagen en wordt bijna altijd achteraf ontdekt."

Labeij hamert er bij de jonge talentjes ook op dat teleurstellingen bij het leven horen. "We laten de kinderen van tevoren een paar keer oefenen met de situatie waarbij de stoelen niet omdraaien, dus wanneer ze niet doorgaan naar de volgende ronde. Het is heel belangrijk dat ze snappen dat zoiets ook bij het vak, en bij het leven hoort. Madonna is er ook gekomen met vallen en opstaan."

Ook over hoe je omgaat met negatieve kritiek op internet, adviseert Labeij ouders. "Kijk er niet naar. Ga even niet op Hyves, Twitter of Facebook als je net op televisie bent geweest, want het is niet leuk om negatieve reacties te lezen. Dat kun je als ouders best verbieden."

Gelukkig heeft Silke ook andere ambities naast het zingen. Ze wil iets met het nieuws doen. Bijvoorbeeld tv-presentatrice worden bij het jeugdjournaal. "Het is goed dat ze meer wil dan alleen zingen", zegt Sjoukje van der Land, de moeder van Silke. "Dat is zo'n harde wereld waarin ze je kunnen maken of breken."

In de hal van theater De Harmonie in Leeuwarden loopt ook Greta Waterlander rond, de moeder van Ilse. In haar handen houdt ze een bos bloemen vast. Of Ilse nu wint of verliest, trots is ze al. "Winnen is natuurlijk super, maar zo denken we niet. We vonden het al geweldig dat ze de voorrondes doorkwam."

Als de jury aan het einde van de voorstelling het podium opkomt, is het tijd om de winnaar bekend te maken. Negen talentjes kijken hoopvol naar zangeres Nienke Laverman, één van de juryleden. Ze houdt een gouden envelop in haar hand, scheurt die open en roept: Silke!

De Friezin wordt onder luid gejuich naar voren geroepen en krijgt een enorme beker en bos bloemen in de handen gedrukt. De acht andere kinderen, sommigen met beteuterde gezichtjes, krijgen een roos. Nadat Silke haar act nog één keer opvoert, druppelt iedereen naar buiten. Ook de verliezers komen de zaal uit, toch wel met een glimlach. De moeder van Ilse straalt ook, ondanks het verlies van haar dochter. "Ik ben zo trots! Wat deed ze het goed hè?"

Kinderen voor Kinderen
Het koor van Kinderen voor Kinderen van de Vara ontstond in 1979. Doel was toen om met een album vol kinderliedjes geld op te halen voor kindertehuizen in het buitenland. Het werd zo'n groot succes dat het koor, waar kinderen van 8 tot 12 in mogen zitten, sindsdien ieder jaar een nieuw album uitbrengt.

Het Kinderen voor Kinderen Songfestival bestaat nu twintig jaar. Het biedt kinderen die niet in het koor zitten ook de mogelijkheid om liedjes van Kinderen voor Kinderen te zingen.

Mini-playbackshow
De Mini-playbackshow is de kindervariant van de Playbackshow en werd tussen 1983 en 1998 uitgezonden. Eerst door de KRO, daarna door RTL. Kinderen mochten daarin alleen, of samen met een vriendje, hun favoriete artiest playbacken. Het programma werd gepresenteerd door Henny Huisman.

Junior Songfestival
Nederland doet sinds 2003 mee aan de kindereditie van het Songfestival van de Avro. Wie deze wedstrijd wint, mag Nederland presenteren tijdens het Junior Eurovisiesongfestival. Kinderen van 10 tot en met 15 jaar oud mogen zich opgeven.

Junior MasterChef
Coquilles of parelhoen lastig om klaar te maken? Niet voor de kinderen die meedoen aan Junior MasterChef, een programma van SBS. Kinderen van 8 tot en met 12 jaar nemen het tegen elkaar op in een strijd om de lekkerste culinaire hoogstandjes. Vorig jaar werd het eerste seizoen uitgezonden van de kindereditie van MasterChef.

The Voice Kids
The Voice Kids is de kindereditie van The Voice of Holland, dit jaar voor het eerst op televisie bij RTL. Kinderen van 6 tot en met 14 jaar laten daar hun zangtalent zien. Wie wint, mag zijn eigen single opnemen.

Junior Dance
Kinderen kunnen zingen, koken maar ook dansen. In Junior Dance, een nieuw programma van de Avro, wordt gezocht naar een danstalent tussen de 9 en 15 jaar oud. De talentenjacht komt vanaf eind maart op televisie. De kinderen die zich hebben opgegeven, horen vandaag of ze door zijn naar de volgende ronde.

Steeds meer talentenshows voor kinderen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden