De jazzy ritmes van Curaçao

In het mixen van Antilliaanse ritmes en geïmproviseerde muziek probeert Randal Corsen een wereld te winnen.

Latijns-Amerikaanse muziek laat zich uitstekend mengen met jazz, daar zijn talloze voorbeelden van. Maar in het mixen van Antilliaanse ritmes met geïmproviseerde muziek valt nog veel terrein te ontginnen. Pianist en componist Randal Corsen uit Curaçao pioniert gedreven met deze materie en weet zich daarbij op zijn jongste cd ’Armonia’ omringd door de groten uit de jazz.

Vier jaar geleden kwam Corsen met de cd ’Evolushon’. Die leverde hem een Edison Jazz Award op, het bewijs dat de Antilliaanse jazz nu in de Nederlandse jazzscene als een volwaardig genre wordt beschouwd. Was op ’Evolushon’ nog min of meer een scheiding te horen tussen de Antilliaanse invloeden en de jazz, op ’Armonia’ wilde Corsen beide elementen meer oorspronkelijk in elkaar laten overvloeien.

„Ik wilde het concept opengooien, minder arrangeren en de composities centraal stellen. Daarvoor had ik al meteen percussionist Pernell Saturnino en de Mexicaanse drummer Antonio Sanchez in gedachten. Beiden kunnen melodisch en harmonisch meedenken. Zo wilde Antonio dat ik hem de pianopartijen liet inzien en was Pernell zeer geïnteresseerd in de baspartijen.”

Corsens composities gaan verder dan een thema met wat bij elkaar gesprokkelde improvisaties waarin iedere solist zijn eigen verhaal doet. Er zit van begin tot eind, inclusief de solo’s, een kop en staart aan. En het zijn beslist geen korte stukken. In de lange, verhalende lijnen ontwaar je Corsens achtergrond als klassiek pianist.

„Ik houd echt van componeren, het zoeken naar een balans tussen het uitgeschreven en het geïmproviseerde deel. Ik wil een statement maken die het hele stuk overeind blijft. Dat verwacht ik ook van mijn musici. Ik wil hun (en de luisteraar) niet het idee geven dat ze even een kort stukje komen meespelen, alleen omdat hun namen zo mooi staan op de cd-cover.”

Op voorspraak van de drummer en percussionist raakten ook bassist Scott Colley en de Cubaanse rietblazer Paquito D’Rivera bij het project betrokken. Met deze giganten in de gelederen en New York, de hotspot van de latin jazz, als opnamelocatie, kon de magie haar werk gaan doen.

Corsen wilde ook graag trompettist Roy Hargrove erbij hebben: „Roy is een en al blues en bezieling. Toen ik het nummer ’Quiet Place’ schreef, een typische jazzballad, had ik daarbij meteen Roy’s flügelhorn-geluid in gedachten.”

„Maar wat zou hij doen in een nummer als ’Santa Catherina’, waar het hem onbekende tumba-ritme in besloten ligt? Hij en de andere, niet in Antilliaanse muziek onderlegde, musici moesten duidelijk wennen aan de Curaçaose ritmiek in de stukken, maar toonden er al snel alle respect voor. Ze wisten dat ze niet even op de automatische piloot een partijtje konden meespelen. En dat werkte minder voor de hand liggende oplossingen in de hand. Roy stond echt te kicken.”

„De Curaçaose invloeden heb ik vooral verwerkt in de ritmes van de melodieën. In de titeltrack gebruik ik bijvoorbeeld het ritme van de tambú, de Antiliaanse blues. Ik wilde niet de authentieke tambú, maar de essentie ervan weergeven, het spirituele gevoel dat erin besloten ligt. Ook in het nummer ’Kokobiá’ komt de tambú terug, maar daar heb ik weer wat meer Braziliaanse invloeden in verwerkt en met Paquito op altsax is het tevens een samenkomst van Cubaanse en Curaçaose invloeden.”

„Een ander ritme dat ik in de jazz verpak is de salsa antiyana. Een bekend voorbeeld hiervan is de cover waarmee de Surinaamse band Trafassi een hit scoorde: ’Wasmasjien’. Het is echte feestmuziek. In het nummer ’Ata Nubia’ gebruik ik het ritme echter in een langzamere pulse, maar in de klarinetpartij van Paquito is het goed te herkennen. Er staan ook stukken op de cd waar ik niet bewust ritmes van Curaçao in heb verwerkt. Zoals het nummer ’When I’m With You’, dat staat vooral dicht bij de moderne jazz.”

De dappere pogingen van Randal Corsen als ambassadeur van de ’Curajazz’ ten spijt, staat de lange traditie van bijvoorbeeld de Cubaanse jazz, natuurlijk in geen verhouding tot die van Curaçao. Corsen: „Met hooguit 160.000 inwoners blijft het natuurlijk een klein eiland. We moeten dus hard werken om onze muziek op de kaart te zetten. Ik ben daarin gelukkig niet de enige, denk maar aan gitarist Cedric Dandaré, bassist Eric Calmes of zangeres Izaline Calister. Een nieuwe generatie lijkt er nog niet direct aan te komen, maar er zijn flink wat talenten en niet alleen in de jazz. Ook in de klassieke muziek, neem mezzosopraan Tania Kross. Zij gaat zingen in een opera in het Papiaments, die ik mag componeren.”

„Door alle negatieve media-aandacht over Curaçao zijn veel bewoners daar blij dat wij eens iets positiefs uitdragen over het eiland. Toen ik hier de Edison-onderscheiding kreeg voor mijn cd ’Evolushon’, vierden ze dat op Curaçao alsof ze wereldkampioen voetbal waren geworden.”

„Mijn publiek op Curaçao is misschien wat minder onderlegd in de jazz dan de mensen die in Nederland mijn concerten bezoeken, maar herkent wel de ritmes die ik erdoor verweef. In Nederland is het net andersom. Dat op beide plekken de cd enthousiaste reacties ontlokt, steunt mij in het idee dat ik op de goede weg ben in het samenbrengen van jazz met de muziek van mijn eiland.” Armonia!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden