Opinie

De Jager moet oppassen dat hij geen Colijn wordt

null Beeld ANP
Beeld ANP

Bezuinigen omdat het is afgesproken, is onverstandig. De dreigende recessie is een groter probleem dan de staatsschuld.

Het regeerakkoord van 2010 werd gesloten terwijl de economie verbeterde, de werkloosheid daalde en blijvende economische groei werd verwacht. Bezuinigingen waren verdedigbaar. Maar inmiddels is er een recessie en zijn de vooruitzichten somber.

Toch moet er volgens dit achterhaalde regeerakkoord per se extra bezuinigd worden. Nu door economische tegenspoed de overheidsinkomsten tegenvallen, mag dat volgens de afspraak uit 2010 alleen via bezuinigingen worden opgelost.

Alle Europese landen gaan momenteel tegelijk bezuinigen. Het Internationaal Monetair Fonds, de Amerikaanse regering, kringen in de Europese Commissie en de meeste economen vrezen de gevolgen.

Natuurlijk zijn er enkele Europese landen waar de overheidsfinanciën zo in ongerede zijn geraakt dat ze wel bezuinigen móeten, vooral onder druk van internationale geldmarkten. Maar dat geldt niet voor de sterke landen als Duitsland, Oostenrijk en Nederland.

Bezuinigen nu - met alle somber makende publiciteit hierover - betekent: de recessie wordt erger, consumenten worden nog pessimistischer, ondernemingen investeren nog minder en de werkloosheid stijgt overal. Vooral de jeugdwerkloosheid baart grote zorgen.

Er dreigt een neerwaarste spiraal te ontstaan. Europa wordt een gevaar voor de wereldeconomie, ook door de eurocrisis die de Europese politici - inclusief de Nederlandse - nog steeds niet hebben kunnen oplossen. Op dit moment is de dreigende recessie een groter probleem dan de omvang van de staatsschuld. Minister De Jager moet oppassen niet de Colijn van deze tijd te worden.

Toch is de regering vast van plan ook de extra bezuinigingen conform het regeerakkoord door te voeren. Een economische noodzaak ontbreekt. De staatsschuld is internationaal gezien vrij laag: 60 procent van het nationale inkomen, terwijl die in Duitsland 80 procent ligt en in de VS boven de 100 procent.

Terwijl Europa steeds dieper dreigt weg te zinken, herstelt de Amerikaanse economie zich. Maar Nederland handelt volgens het regeerakkoord.

Bij die halsstarrigheid speelt de liberale ideologie een belangrijke rol: vóór alles een sluitende begroting, een kleinere overheid en lagere overheidsuitgaven. Het tekent wel de politieke armoede dat een regeerakkoord, onder tijdsdruk in achterkamertjes in elkaar getimmerd, hoe dan ook wordt uitgevoerd. Veel discussies van de afgelopen periode hadden evengoed niet gehouden kunnen worden. Het is spreken met doven.

De staatsschuld moet op termijn zeker omlaag. Maar het beste middel hiertoe is een herstel van de economische groei. De geschiedenis heeft geleerd dat tekorten dan snel verdwijnen.

De sterke Europese landen moeten de economie stimuleren. En als er dan toch bezuinigingen nodig zijn, moeten dat bezuinigingen zijn die op lange termijn gerealiseerd worden, maar de economie op korte termijn niet aantasten. Zoals: verbetering van de arbeids- en de woningmarkt (de hypotheekrenteaftrek), de zorgsector en verhoging van de pensioenleeftijd eerder dan 2020.

Op alle vier rust een taboe van een of meer partijen van de gedoogcoalitie. Maar er zullen nog meer Haagse taboes moeten verdwijnen. In andere landen wordt ook bezuinigd door van hogere inkomensgroepen een bijdrage te vragen (tijdelijk hogere inkomstenbelasting). Of de btw gaat omhoog. Nederland zou ook kunnen kiezen voor een hogere btw op milieuonvriendelijke en energieslurpende artikelen.

Hoe dan ook: op dit moment is elke maatregel die ongunstig is voor de economie ongewenst. Daartoe behoren zeker extra bezuinigingsmaatregelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden