De islam moet zijn plaats gewezen worden

Cultureel antropoloog Hans Werdmölder: 'We mogen de confrontatie met de islam niet langer uit de weg gaan.'

In 1991 verscheen in Frankrijk een kritisch boek over de islam. Jean-Claude Barreau, auteur van het boek, van huis uit theoloog en bereisd door een groot aantal moslimlanden, was op dat moment inspecteur-generaal van het Ministerie van Onderwijs en voorzitter van het Bureau van Internationale Migratie. In zijn boek 'Over de islam in het algemeen en over de moderne wereld in het bijzonder' schrijft Barreau dat de 3,5 miljoen moslims in Frankrijk veel gemakkelijker in de Franse samenleving zouden integreren als ze hun 'archaïsche moslim-praktijken' zouden opgeven. Hij roept op tot een modernisering van de islam en tot een daadwerkelijke scheiding van moskee en staat. Hij hekelt moslim- en Europese intellectuelen omdat zij onkritisch zouden omgaan met het verschijnsel religie. Hij werd op staande voet ontslagen - om te voorkomen dat de indruk zou ontstaan dat de standpunten van de ambtenaar overeen zouden komen met die van de Franse regering. In zijn reactie op het ontslag noemde hij zich het slachtoffer van het taboe dat ligt op het hebben van kritiek op de islam. Barreau zei: 'Een hoge ambtenaar kan tegenwoordig gerust zijn twijfel uiten over de goddelijkheid van Jezus Christus, maar het is verboden twijfels te hebben over de profeet Mohammed.'

Bij het lezen van het artikel van Paul Frentrop moest ik denken aan het boek van Barreau. 'Er is iets mis met de islam', schrijft Frentrop. Hij vindt dat we in Nederland de moed moeten opbrengen de moraliteit van de islam ter discussie te stellen. De islam is meer dan louter een persoonlijke beleving. De islam is geloof én maatschappij. Het pretendeert een allesomvattend systeem te zijn. De islamitische fundamentalisten willen niet alleen sociale rechtvaardigheid, maar streven óók naar de wederinvoering van de islamitische wet, een archaïsch systeem uit de elfde eeuw. Keer op keer gebruiken machthebbers en religieuze charlatans de islam om gelovigen te manipuleren, mensen aan te zetten tot geweld, doodvonnissen af te kondigen over afvalligen en terroristische acties te rechtvaardigen. Dit alles in naam van de profeet Mohammed. Het grote gevaar van het islamitische fundamentalisme is dat hun radicale retoriek een grote wervende kracht heeft op jongeren met een islamitische achtergrond.

De moslims in Nederland moeten leven in een volledig westerse wereld. Een groot aantal van hen heeft zich onvoldoende gerealiseerd dat met het verkrijgen van het Nederlandse paspoort ook de Nederlandse grondwet moet worden gehoorzaamd. Het recht op verblijf houdt immers in dat men zich houdt aan de wetten, regels en gebruiken. Nederlandse moslims verkeren in een sociale nis, waarin de eigen cultuur en religieuze beleving volop kunnen gedijen. Dat vinden wij niet verkeerd. Tot blijkt dat vanuit die nis uitspraken worden gedaan die niet overeenkomen met onze democratische waarden en normen. Dan schrikken wij op. Veel autochtone Nederlanders willen deze vijfde colonne dan het liefst weer op het vliegtuig zetten.

Treft de Nederlandse overheid geen blaam voor de steeds diepere kloof tussen moslims en niet-molims? Lange tijd heeft ze zichzelf vanuit schuldgevoel en misplaatste tolerantie een houding van zwijgen en gedogen opgelegd. Een wat laffe houding. Wil Nederland een vreedzame en tolerante samenleving blijven, dan dienen we de confrontatie met de islam niet uit de weg te gaan. De islam als politieke totalitaire ideologie mag geen publieke rol van betekenis spelen. Zoals de christelijke religie geleidelijk is teruggedrongen naar het domein van de kerk, zo moet ook de islam zijn plaats worden gewezen. In de afgelopen veertig jaar is dit onvoldoende gebeurd. Ook de islam-organisaties hebben hier een taak laten liggen. Zoals migratiedeskundige Beerenhout gisteren in Trouw betoogde, is de gedachtewereld van de meeste Nederlandse moslims nog steeds dezelfde als die in hun land van herkomst: het platteland van Anatolië en de Rif in Marokko. Ze zijn niet gevoelig gebleken voor meer humanistische interpretaties van de islam. Het zou een duidelijk signaal zijn wanneer de imams hun gelovigen zouden toespreken in de Nederlandse taal.

Confrontatie en discussie zijn noodzakelijk. Minister Van Boxtel gaat 'stadsdebatten' organiseren. Maar er zijn ook 'schooldebatten' nodig. Vanuit een verkeerde neutrale en conflictvermijdende opstelling, hebben scholen met veel islamitische leerlingen een opgelegde kans voorbij laten gaan. De aanval van islamitische fundamentalisten op de westerse beschaving vormde zeker een aanleiding om met elkaar in debat te gaan. Fentrop heeft in ieder geval de discussie geopend.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden