De Ironman bestaat 40 jaar: 'De allergaafste verschrikkelijke shitwedstrijd die je je kunt bedenken'

De vorige editie van de Ironman 2017 Beeld Getty Images for IRONMAN

Voor veel triatleten is ‘Kona’, de Ironman op Hawaï die vandaag veertig jaar bestaat, een belangrijke mijlpaal. Maar sommige atleten mijden het commerciële circus liever.

Toen ze kruipend, volledig uitgedroogd, als een ellendig hoopje mens over de finish kroop, wist men ineens wat triatlon was. Heroïscher kon haast niet, hoe Julie Moss in 1982 over de eindstreep kwam op de Ironman in Hawaï. Met haar gezwalk in de laatste meters, waar ze haar ruime voorsprong weggaf en als tweede eindigde, werd een nieuwe sport groot. Haar lijdensweg ging de wereld over.

In die jaren stond de triatlon nog in de kinderschoenen. Nu is ‘Kona’ een begrip. De bekendste Ironman ter wereld, die geldt als het wereldkampioenschap op de lange afstand, groeide uit tot een groot media­circus. Vandaag staat de veertigste editie op het programma.

Maar voor het eerst in lange tijd staan er vandaag geen Nederlandse professionals aan de start. Sommige wereldtoppers mijden het evenement. Ze vinden het een te groot circus, of hebben een haat-liefdeverhouding met de wedstrijd vanwege de zware omstandigheden. Want Kona is mensonterend, weet Martijn Keijsers, die in 2015 in Hawaï aan de start stond bij de amateurs.

Knetterheet

“Ik zeg altijd: het is de allergaafste verschrikkelijke shitwedstrijd die je je kunt bedenken. Het zijn lange rechte wegen en het waait keihard. Op de één of andere manier heb je die wind de hele dag tegen. Als je bij het keerpunt bent op de fiets, is de wind gedraaid en heb je hem weer tegen. De lucht verkoelt niet, het is echt knetterheet.”

Dan heb je dus al een uur gezwommen in warm water, zit je vijf of zes uur – of langer – op de fiets en komt er nog een marathon achteraan. “De wegen zijn geestdodend met lange en rechte stukken. Midden op de dag sporten in de tropen is sowieso gekkenwerk. Iedereen komt er om wereldkampioen te worden. Uiteindelijk sterven ze allemaal. En niet eens als zwanen, het ziet er gewoon niet meer uit.”

Kortom: Kona is het walhalla van de triatleet, die voldoening haalt uit het opzoeken van fysieke en mentale grenzen. Maar niet iedereen wil er dus heen. Yvonne van Vlerken had er dit jaar geen zin in. De beste Nederlandse triatlete op de lange afstand deed in 2016 voor het laatst mee. Ze werd in 2008 een keer tweede, maar moest de strijd in de laatste jaren ook vaak uitgeput vroegtijdig staken. Ze vindt de wedstrijd overgewaardeerd.

Dat circus, op z’n Amerikaans aangekleed met veel vlaggen, rode lopers en tranentrekkende verhalen van mensen met een bijzonder verhaal, heeft het merk Ironman groot gemaakt.

Want ‘Ironman’ staat niet, zoals veel mensen denken, voor de afstand van 3,8 kilometer zwemmen, 180 kilometer fietsen en 42,195 (een marathon) lopen. Het is de naam van een organisatie.

En dat is iets wat Adrie Berk, technisch directeur bij de Nederlandse triatlonbond, op ieder verjaardagsfeestje moet uitleggen. Toen hij zelf nog triatleet was, haalde hij twee keer de eindstreep van de langste triatlonafstand. Dat waren races die niet door Ironman werden georganiseerd maar door Challenge, een ander merk dat soortgelijke wedstrijden organiseert. Alleen dan iets minder prijzig.

“Ik zeg dan altijd: ik heb de Ironman-afstand gedaan. Dan begrijpen mensen het. Maar ik kan toch niet zeggen dat ik een Ironman heb gedaan. En dat is wel wat je als triatleet wil. Iedereen wil met zo’n tas met het logo lopen, en met zo’n shirt waar ‘finisher’ op staat.”

950 dollar inschrijfkosten

Wie zich een echte Ironman wil noemen, moet daar wel een prijs voor betalen. Atleten die zich kwalificeren voor Kona op Hawaï, moeten 950 dollar aan inschrijfkosten betalen. En het wordt er niet echt goedkoper op sinds de Chinees Wang Jianlin, één van de rijkste mensen van Azië, het merk in 2015 kocht voor bijna een miljard dollar.

Ironman verkoopt. En als een stad niet genoeg geld opbrengt, verhuist de wedstrijd wel naar een andere stad die meer deelnemers kan garanderen. De enige race over de lange afstand met de naam Ironman in Nederland, die in Maastricht, bracht dit jaar te weinig geld om de plek op de kalender weer te garanderen. Er zijn nog twee andere triatlons over de lange afstand in Nederland. Maar ja, de mensen die daar aan mee doen mogen zich geen echte Ironman noemen.

Lees ook:

Triatleet Rachel Klamer leidt voor het eerst 'een normaal leven', thuis in Twente

Na tien jaar rondzwerven over de wereld is triatlete Rachel Klamer weer thuis, waar ze haar eigen plan trekt. Een interview

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden