De interventie in Syrië versterkt Ruslands machtspositie, ten koste van het Westen

President Poetin bezoekt een militaire basis in Syrië.Beeld AP

De Russische bemoeienis met Syrië leek aanvankelijk een verloren zaak. Nu viert Poetin de overwinning.

Voor de Russische president Poetin is de Syrische oorlog een succes: IS is al zijn gebied kwijt en het Assad-bewind staat weer helemaal overeind. De Russen keren voor het eerst sinds lange tijd huiswaarts als overwinnaars. De oorlog in Syrië heeft de Russische machtspositie versterkt, ten koste van het Westen.

Hoe anders leek de situatie een jaar geleden. Toen werkte het Russische vliegdekschip Admiraal Kuznetsov, dat op weg was van Rusland naar Syrië om het noodlijdende regime te helpen in zijn oorlog tegen de opstandelingen, op de lachspieren van het Westen. Het verouderde vliegdekschip, waarvandaan enorme rookwolken opstegen, kreeg de bijnaam 'Ship of Shame' en stond symbool voor de teloorgang van de Russische militaire macht.

Ondertussen heeft de Amerikaanse regering zich bij de nieuwe realiteit neergelegd. Volgens het Amerikaanse magazine The New Yorker zijn de Amerikanen bereid om Assad te accepteren als president en kan hij tot 2021 aanblijven, waardoor hij mogelijk langer blijft regeren dan Trump (zijn eerste ambtstermijn loopt af in 2020). Tot op heden eiste Washington het vertrek van de dictator.

Prestige

De Amerikaanse acceptatie van Assad is vooral een erkenning van de Russische macht. De Russen hebben hun doelen bereikt, ondanks de Amerikaanse tegenwerking.

Assad heeft Aleppo heroverd, net als Palmyra, Deir Ezzor en bijna het gehele gebied ten westen van de rivier de Eufraat. Het Syrische regime heeft daarmee niet alleen het meeste gebied in handen, maar ook de belangrijkste bevolkingscentra.

Het Westen hoopte aanvankelijk dat de Russische interventie in Syrië zou uitmonden in een nederlaag. Maar in plaats daarvan hebben de Russen door hun optreden aan prestige gewonnen, terwijl de Amerikanen juist aanzien verloren. De Russen toonden aan dat zij hun vrienden door dik en dun steunen; de Amerikanen dat ze hun vrienden in de steek laten. Zij steunden rebellen die met elkaar op voet van oorlog leefden, of schortten onverwacht de hulp op aan hun vrienden, zoals Trump eerder dit jaar deed toen hij de stekker uit het wapenprogramma voor het Vrije Syrische Leger trok.

Wantrouwen

De grilligheid van de Amerikanen leidt tot wantrouwen bij hun Syrische bondgenoten. Zelfs hun Syrisch-Koerdische vrienden zoeken steeds meer toenadering tot het standvastiger Moskou. De Russen beschermen bijvoorbeeld al de Koerdische enclave Afrin in Noord-Syrië tegen een Turkse invasie. De Syrische Koerden bedankten Rusland ook voor zijn rol in de strijd tegen IS, hoewel het land amper een rol speelde bij de bevrijding van Koerdisch gebied.

Het is bovendien de vraag of de Russen daadwerkelijk huiswaarts keren. Moskou heeft eerder in het verleden gezegd de troepen uit Syrië terug te trekken, terwijl in werkelijkheid de Russische militaire aanwezigheid juist toenam. De Amerikanen zeggen ook nog geen bewijzen van een Russische terugtrekking te hebben gezien. Wel zal Rusland in ieder geval de militaire bases in Syrië behouden en uitbreiden, om zo invloed uit te blijven oefenen in de oostelijke Middellandse Zee.

Het harde militaire optreden en het diplomatieke vliegwerk van de Russen in Syrië is daar niet onopgemerkt gebleven. Eerder deze week bezocht Poetin de Egyptische president Sisi in Caïro, waar zij een nucleaire deal ondertekenden.

Op dezelfde dag vloog Poetin naar Turkije om samen met president Erdogan de Amerikaanse erkenning van Jeruzalem als Israëls hoofdstad te veroordelen. Twee jaar geleden had niemand dit kunnen voorspellen: Poetin die zijn overwinning in Syrië viert met Amerika's vrienden.

Lees meer over de oorlog in Syrië:

- IS wordt in Syrië van alle kanten belaagd, maar nu dreigt er een onderlinge strijd tussen het Syrische leger, geholpen door Rusland, en de rebellen, gesteund door de VS.
- Het commentaar van Trouw: 'Nu de meeste extreme, Islamitische Staat, wordt teruggedrongen, valt pas goed de ernst van de chaos te zien.' 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden