De innige, ietwat gênante vriendschap tussen Schröder en Poetin

Beeld epa

Poetin leeft 'in een andere wereld', zei de Duitse bondskanselier Merkel naar verluidt tijdens een telefoongesprek met Obama. Maar zo anders is die wereld nu ook weer niet: een van de andere bewoners van die wereld is een goede bekende van Merkel. Het is haar voorganger, Gerhard Schröder.

De oud-bondskanselier vierde gisteren zijn zeventigste verjaardag in Sint-Petersburg, en de hoofdgast op dit festijn was niemand minder dan Vladimir Poetin. De camera's legden vast hoe de twee vrienden elkaar hartelijk omhelsden.

Pijnlijk voor Schröders SPD-partijgenoot Frank-Walter Steinmeier, de Duitse minister van buitenlandse zaken. Die doet momenteel immers verwoede maar weinig succesvolle pogingen bij Poetin om de OVSE-waarnemers die gegijzeld worden in de Oost-Oekraïense stad Slavjansk vrij te krijgen. Weinigen twijfelen eraan dat die zo weer vrij zijn, als er instructies uit Rusland komen, maar kennelijk vindt het Kremlin het niet nodig om die instructies nu te geven.

De Duitse regering reageerde dan ook afgemeten op het onderonsje tussen de twee oude vrienden: Schröder is als privépersoon naar Rusland gereisd, en handelt niet in opdracht van de regering.

Het Duitse blad Der Spiegel was stelliger in zijn commentaar. In moeilijke tijden als deze "mag je van een oud-kanselier verwachten, dat hij de buitenlandse politiek van zijn land steunt, en die niet demonstratief tegenwerkt, ja zelfs belachelijk maakt."

Loepzuivere democraat
Maar de Duitsers weten ook dat de vriendschap tussen de twee alfamannetjes al ver terugreikt. In 2004, Schröder was nog kanselier, kreeg hij de vraag voorgelegd of Poetin volgens hem een 'loepzuivere democraat' was. Ach, dat zijn van die begrippen, sputterde Schröder, om vervolgens te beamen: "Ja, ik ben ervan overtuigd dat hij dat is."

Schröder was pas een paar weken afgetreden als bondskanselier, toen hij al een topfunctie kreeg bij het bedrijf dat de gasleiding tussen Rusland en Duitsland bestiert, gelieerd aan het Russische staatsgasbedrijf Gazprom. De benoeming deed sommigen in Duitsland vele wenkbrauwen fronsen: als bondskanselier had Schröder zich immers sterk gemaakt voor het tot stand komen van die pijpleiding. Was dit het bedankje van Moskou?

Onder de plak
Sindsdien wordt Schröder in Duitsland vaak geportretteerd alsof hij een beetje onder de plak zit bij Poetin. En hij profileert zich ook als een 'Putinversteher'.

Bijvoorbeeld bij het begin van de Krimcrisis. In een interview met Die Zeit werd hem gevraagd of hij de beweegredenen van Poetin nog kon begrijpen. Schröder had het toen over de 'insluitingsangst' van de Russische president, een erfenis van de uitbreiding van de Navo naar het oosten. Of de middelen die Rusland op de Krim gekozen had de juiste waren, dat 'zou ik betwijfelen', zei Schröder. Maar hij zei er ook gelijk achteraan dat de verantwoordelijkheid voor de crisis uiteindelijk bij de EU lag, dat van de cultureel gespleten Oekraïne had verlangd dat het partij koos tussen Europa en Rusland.

En ach, het volkenrecht. Daar wilde hij Poetin niet mee om de oren slaan, want als bondskanselier had hij zelf ook zijn zegen gegeven aan ingrijpen in Kosovo, zonder dat de VN het daarmee eens was geweest. Van meten met twee maten kun je Schröder in ieder geval niet betichten.

Bemiddelaar?
Niet iedereen in Duitsland deelt dan ook in de verontwaardiging over Schröders vriendschap met Poetin. En dan hebben we het niet eens over de voetbalclub Schalke '04, die dankzij bemiddeling van Schröder een sponsorcontract bij Gazprom in de wacht wist te slepen. Ook Gregor Gysi, de voorman van Die Linke, vroeg zich onlangs hardop af, of Schröder niet de uitgelezen kandidaat is om te bemiddelen in het Oekraïne-conflict.

Die suggestie wees Schröder echter van de hand. Als eenling kun je daar niets beginnen, zei hij, daarvoor heb je een organisatie nodig, die je rugdekking geeft. Als voorbeeld noemde hij de OVSE.

Dat was ruim een maand geleden. Inmiddels zullen ze bij de OVSE vooral op wat ruggensteun van Schröder hopen.

Poetin bij zijn aankomst op het verjaarsfeestje van SchröderBeeld EPA
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden