De immer grijze lucht boven de Brug

Actrice Sofia Helin is inspecteur Saga Norén in de tv-serie The Bridge: 'Ik denk niet dat Saga in het echt ook bij de recherche zou kunnen werken'.Beeld Baldur Bragason

Op 15 december verschijnt het derde seizoen van hitserie 'The Bridge' in Nederland. Het zoveelste internationale succes van de Scandinavische tv. En dat niet alleen: ook Malmö profiteert.

Het zit 'm in de ogen. Dat is de reden waarom de Zweedse actrice Sofia Helin in het echt zo anders is dan haar karakter Saga Norén in de hitserie 'The Bridge'. Helins oogopslag: open en vriendelijk. Als ze over het vluchtelingenprobleem in Europa begint, zelfs wat aangedaan en vurig. De actrice, die in Zweden bekendstaat om haar maatschappelijke betrokkenheid, zegt zich te schamen voor de lakse houding van Europa ten opzichte van mensen die hulp nodig hebben.

De oogopslag van Helins personage Saga Norén lijkt altijd een beetje afwezig. Er gaat een hoop om in het hoofd van de rechercheur uit Malmö, maar wát precies, dat begrijpen maar weinig mensen in de buitenwereld. Ze is, laten we zeggen, apart op het emotionele en sociale vlak. Al zou je ook kunnen zeggen dat ze zichzelf is, in welke situatie dan ook. Zo vraagt ze in de kroeg de eerste man die naar haar lacht of hij met haar mee naar huis gaat voor seks. Want ja, daar heeft ze zin in.

Vrijheid
Toen Helin gevraagd werd voor de rol, twijfelde ze. Was dit wel een personage dat ze aardig kon gaan vinden? Nu, op het moment dat het derde seizoen op het punt van verschijnen staat, verwoordt de actrice het zo: "Uiteindelijk wil ook Saga gewoon bemind worden. Ik geef om haar. Maar ik zou in het echte leven niet met haar om willen gaan."

Waarom Saga Norén is zoals ze is, wordt niet duidelijk in de serie. De makers wilden de vrijheid houden om van haar een personage te maken zoals zij dat in hun hoofd hadden. Een stempel van asperger of autisme zou hen daarin beperken. "Ik denk niet dat Saga in het echt ook bij de recherche zou kunnen werken", zegt Helin, die als voorbereiding op haar rol wel met ervaringsdeskundigen op het gebied van autisme heeft gepraat. "Maar dat is het mooie, in de wereld van The Bridge kan dat allemaal."

Het is Helins personage dat vanaf de allereerste scène van het eerste seizoen van The Bridge fascineert. Er wordt een lijk gevonden precies op het midden van de Sontbrug die Zweden en Denemarken met elkaar verbindt. Norén moet samen met haar Deense collega-rechercheur achter de moordenaar aan. Wat volgt is een spannende zoektocht in een altijd grijze wereld, zoals je dat vaker in Scandinavische misdaadseries ziet. Maar wat The Bridge onderscheidt is de boeiende interactie tussen de briljante, maar vreemde rechercheur Norén en de goedlachse, gevoelige Martin Rohde (gespeeld door de Deense acteur Kim Bodnia), die met haar leert om te gaan.

Borgen en The Killing
De serie is het zoveelste voorbeeld van de internationale waardering voor Scandinavische tv-producties. Het succes van voorgangers als 'The Killing' en 'Borgen' zal daar ongetwijfeld aan hebben bijgedragen. Al zijn de makers nog altijd verbaasd over het succes in het buitenland. Zo zitten er veel grappen in 'The Bridge' die verwijzen naar de vooroordelen en cultuurverschillen in beide landen - een beetje zoals Nederlanders en Belgen over elkaar praten. Zweden zijn stug en serieus, Denen roekeloos en grappig. En in de serie lijkt het misschien dat ze elkaar moeiteloos kunnen verstaan, maar in het echte leven valt dat toch wat tegen.

Omdat The Bridge zo'n internationale hit is, moet Sofia Helin niet alleen journalisten uit eigen land te woord staan, maar ook uit Duitsland, Engeland en Nederland. Het derde seizoen is net de avond daarvoor in première gegaan in Malmö, in een zaal vol Deense en Zweedse sterren. Als buitenlandse journalist voelt het toch een beetje alsof je per ongeluk op het verkeerde feestje bent beland, vooral als de zaal lacht om die blijkbaar typische Zweedse of Deense grappen van de personages.

Ook Helin weet dat de rol van Saga haar internationale doorbraak heeft bewerkstelligd. Zo is de eerste rol buiten Zweden inmiddels binnen: in een Duits-Engelse serie over de Koude Oorlog. "Af en toe word ik herkend op straat in het buitenland. Mensen vragen: 'Ben jij het echt?' En willen met me op de foto. Maar ik ben wel blij dat dat niet heel veel gebeurt. Ik heb een andere gezichtsuitdrukking als ik Saga ben, dat is waarom mensen me ook gewoon voorbijlopen."

Socialer
Juist omdat de actrice zo verschilt van haar personage, verandert Helin naar eigen zeggen op de set ook echt in Norén. "Daarvoor excuseer ik me vaak tegenover mijn collega's. Ze moeten niet denken dat ik echt zo ben. Ik ben veel socialer dan zij is. Maar om Saga te worden tijdens de opnames, moet ik me echt zo gedragen. Ik moet gaan denken als zij."

Het derde seizoen van The Bridge wijkt af van de eerste twee. Begon het tweede seizoen net als het eerste nog met een scène waarin de brug een centrale rol speelt, dit keer wordt hij geramd door een boot. In het derde seizoen is de Sontbrug eerder een symbool voor de Deens-Zweedse samenwerking. De reeks gaat meer dan voorheen over Saga Nóren zelf. Of zoals de schrijvers het verwoorden: het werd tijd dat we haar beter leerden kennen.

"Ik heb bij de productie van het tweede seizoen gewaarschuwd dat de schrijvers niet te veel van Saga moesten laten zien", zegt Helin. "Er moest wat overblijven voor het derde seizoen. Daarin gaat ze het echt moeilijk krijgen. Dat is ook waar ik naar op zoek ben als actrice. Wat is de donkere kant van een karakter? Wat zit er allemaal in zo'n personage verborgen? Al werd het daardoor wel een pijnlijk proces. Ik werd persoonlijk erg beïnvloed door de opnames. Ik ging zelf, net als Saga, ook door een donkere tijd. Ik moest mezelf na de opnames echt weer in balans brengen. Tijd doorbrengen met vrienden en familie, gezond eten, veel slapen. Dat heeft me wel even gekost."

En dan is er ook nog de vluchtelingencrisis, waar de actrice aan het eind van het gesprek uit zichzelf over begint. Het grijpt haar aan, ze voelt zich machteloos. Het enige wat ze kan doen is haar internationale bekendheid inzetten om aandacht voor het probleem te vragen.

Het derde seizoen van The Bridge is vanaf 15 december te koop op dvd en Blu-ray. De eerste twee seizoenen zijn nog verkrijgbaar en daarnaast ook te zien via de betaaldiensten Netflix en Film1.

Wie is Sofia Helin?

Sofia Helin (43) begon haar acteercarrière met een kleine rol in de Zweedse soap 'Rederiet'. Er volgden verschillende filmrollen. Voor haar spel in de film 'Masjävlar', werd ze genomineerd voor een grote Zweedse filmprijs. Toen ze gevraagd werd voor 'The Bridge', een serie die direct opzien baarde, was ze inmiddels een bekend gezicht in Zweden. Helin en haar man, priester Daniel Götschenhjelm, hebben twee kinderen.

Samen op zoek naar de achterbuurten van Malmö
In de Zweedse stad Malmö is de lucht altijd grijs. Valt er geen regen of sneeuw, dan is het er wel nevelig. Zo erg zelfs dat het hoogste punt van de brug die de stad met de Deense hoofdstad Kopenhagen verbindt, amper te zien is.

Tenminste, dat is het beeld als je Malmö alleen kent uit de misdaadserie 'The Bridge'. De makers gingen er speciaal naar op zoek. Die grijs-grauwe wereld hoort bij de sfeer van de tv-serie. Op zonnige dagen werden de opnames stilgelegd.

Al vanaf het eerste seizoen van de serie waarvan het derde deel in Nederland op 15 december verschijnt, kwamen er bij het lokale toerismebureau telefoontjes en e-mails binnen met vragen naar aanleiding van The Bridge.

Nu televisieseries populairder zijn dan ooit, is er een heel nieuwe vorm van toerisme ontstaan: de fictietoerist. Op zoek naar - ja, naar wat eigenlijk? Plekken waar de serie is opgenomen blijken in de echte wereld toch gewoon een flatgebouw of een industrieterrein te zijn.

Maar dat kan de echte fan niet deren. Die vindt het herkennen van een locatie waar die ene scène werd geschoten meer dan de moeite waard, merkt ook het toerismebureau in de regio Malmö.

Zo wordt er inmiddels een succesvolle The Bridge-tour georganiseerd. Met als hoogtepunt een bezoek aan de Sontbrug zelf. Voor Malmö en Kopenhagen een symbool van vooral economische samenwerking, voor een The Bridge-fan de plek waar het allemaal begon.

The Bridge is lang niet de enige serie die toeristen op de been brengt. Het fenomeen is ook niet nieuw - wie droomde als fan van comedyserie 'Friends' in de jaren negentig niet van een bezoek aan Central Perk, de koffietent waar de karakters een groot deel van hun tijd doorbrengen? Toen het café vorig jaar tijdelijk was nagebouwd in New York voor de twintigste verjaardag van de serie, stonden er blokkenlange rijen fans.

Opvallend is wel dat The Bridge juist niet de toeristische attracties van de stad in beeld brengt. Dat deden de makers bewust. "We wilden een eigen wereld creëren", zegt Hans Rosenfeldt, bedenker en een van de scriptschrijvers. "Hoe minder we van Kopenhagen en Malmö laten zien, hoe beter dat ons lukt."

Wat de makers wel laten zien, is de minder mooie kant van de stad. De achterbuurten, de verlaten en vervallen industrieterreinen - de laatste tekenen dat Malmö ooit een belangrijke havenstad was. Dat is ook precies wat je op The Bridge-tour te zien krijgt. Mooi? Lang niet altijd, al geeft dat wel het gevoel dat je je ook buiten de gebaande toeristische paden hebt begeven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden