De imam zei: Herman, wij moeten nu samen bidden

Hoe een imam een protestantse predikant naar zijn eigen vooroordelen liet kijken.

Nine eleven. Zoals voor zo velen ook voor mij een scharniermoment. Ik woonde en werkte in die tijd in de ’prachtwijk’ Poelenburg in Zaandam Zuidoost, bevolkt door een ’allochtone’ meerderheid. Na de aanslagen in de Verenigde Staten waren de spanningen in deze wijk voelbaar. Wat te doen in mijn rol als protestantse predikant? Het initiatief kwam van de imam van de grote Sultan Ahmet moskee, Faruk Görgülü. Zijn naam noem ik hier met ere. Hij zei: „Herman, wij moeten nu samen bidden.”

Ik had dit soort vormen van gezamenlijkheid altijd afgehouden. Om goede redenen vond ik, zoals de plek die vrouwen en homo’s in die religie krijgen. Achterlijk vind ik een te groot woord, maar wel achterhaald.. Bovendien zijn eenvoudige vormen van samenwerking met ’gewone’ Nederlandse kerken al niet haalbaar, dus waarom zou ik mij inzetten voor vieringen met moslims?

Achteraf ben ik steeds beter gaan begrijpen waarom die vraag van de imam en het gezamenlijk vorm gegeven gebed daarna zo’n omkeer in heel mijn denken teweeg heeft gebracht. Ik dacht voordien in termen van dé islam en dé moslims. Maar ineens was daar deze imam, die met zijn gebrekkige Nederlands mij aansprak. En al zijn vertrouwen in mij stelde. Ik moest de tekst schrijven en gezamenlijk zouden we het uitspreken. Een gebed om vrede, om respect, om rechtvaardigheid. Als uit één mond, als uit één hart.

Het heeft mij veranderd. Ik ben gaan inzien dat er één werkelijkheid, één wereld, één mensheid is. Met tal van tradities, gelovig of anderszins om je daartoe te verhouden. Begrijp me goed, ik ben niet (knetter)gek. Net als Wilders zie ik het levensgrote gevaar van de fundamentalisering van de godsdiensten. De angst voor de grondeloosheid van het bestaan en de vervreemding van de identiteit doet ons mensen teruggrijpen naar vermeende geloofszekerheden. En dan niet zelden met een blind fanatisme.

Ik vind het verschrikkelijk dat Wilders dag en nacht beveiligd moet worden tegen mensen die hem in de naam van Allah willen doden. Hij hoeft mij niet meer te overtuigen – al dan niet filmisch – van de verschrikkingen die in zijn naam of die van de profeet worden gepleegd. Net zomin als hij mij hoeft te overtuigen dat in de Koran tal van teksten staan die haat tegen andersgelovigen of andersdenkenden propageren. Maar het kost me geen enkele moeite een lijstje verschrikkingen voor te leggen die in de naam van het christendom zijn gepleegd. De achtergestelde rol van vrouwen? De meeste kerken houden vrouwen angstvallig buiten de deur als het hun ambten en hogere functies betreft.

Maar ik zie naast die verfoeide fundamentalisering ook iets heel anders ontstaan: het groeiende besef van eenheid. Dat aan elk mens, van welke traditie of cultuur dan ook, op precies dezelfde wijze voor een tijdje de levensgeest gegeven wordt. Ontvangen om zo te leven en te handelen dat de wereld er morgen beter uitziet dan vandaag. Dat zoeken naar universele menselijke waarden – van respect, zorgvuldigheid, liefde – zie je overal.

De imam heeft mij op een andere manier naar mijn eigen (voor)oordelen leren kijken. Hij heeft mij ook op een nieuwe manier tegen mijn eigen traditie leren aankijken. Eenvoudigweg door mij op een uitgesproken spannend moment zijn volle vertrouwen te schenken. Ik zal hem er levenslang dankbaar voor blijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden