Opinie

De illegale muur van Israël zegt veel over ons

Palestijnen klimmen over de muur bij Jeruzalem om te gaan bidden. Beeld reuters

DRIES VAN AGT   De scheidingsmuur op de Westelijke Jordaanoever is al tien jaar illegaal. Maar wat is dat waard als we daar niks tegen doen, vraagt Dries van Agt, oud-premier, zich af.

Morgen is het tien jaar geleden dat het Internationaal Gerechtshof in Den Haag zich uitsprak over de rechtmatigheid van Israëls scheidingsmuur op de bezette Westelijke Jordaanoever. In zijn uitspraak concludeerde 's werelds hoogste rechter dat de bouw van de muur op bezet Palestijns gebied een ernstige en meervoudige schending is van het internationaal recht.

Het Hof stelde dat Israël de aanleg ervan onmiddellijk diende te staken, reeds gebouwde delen moest afbreken en schade die aan Palestijnen was toegebracht diende te vergoeden.

Daarmee trok het Internationaal Gerechtshof Israëls recht op zelfverdediging niet in twijfel. Het Hof stelde alleen vast dat veiligheid geen legitieme reden vormt voor de bouw van de muur op bezet Palestijns land, in plaats van op Israëlisch territorium. In dat verband wees het Hof op de relatie tussen de muur en Israëls nederzettingenbeleid. Het Hof bevestigde dat de nederzettingen illegaal zijn en impliceerde dat de route van de muur gericht was op inlijving van zoveel mogelijk nederzettingen en kolonisten.

Voor het Palestijnse volk en allen die een rechtvaardige oplossing van het Israëlisch-Palestijnse conflict nastreven, gaf de uitspraak een hoopvol uitzicht. Het Hof reikte het alternatief aan voor de macht van de sterkste: de kracht van het recht.

Illegale situatie
Het positioneerde het internationaal recht als hét kader voor de beoordeling en benadering van het Israëlisch-Palestijnse conflict. Daarbij wees het Hof ook op de juridische verantwoordelijkheden van de internationale gemeenschap: staten mogen de illegale situatie ontstaan door de bouw van de muur niet erkennen en aan de instandhouding daarvan geen medewerking verlenen.

Daarnaast droeg het Hof alle verdragspartijen van de Vierde Conventie van Genève op om Israël tot naleving van die conventie te bewegen. Israël is sinds 1951 partij bij dat verdrag.

Op 20 juli 2004, elf dagen nadat het Internationaal Gerechtshof uitspraak had gedaan, nam de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties met overweldigende meerderheid resolutie ES-10/15 aan. Daarin werd van Israël geëist dat het zijn juridische verplichtingen nakomt, zoals vermeld in de uitspraak van het Hof. 150 VN-lidstaten stemden voor deze resolutie, waaronder alle EU-lidstaten, ook Nederland. Even was er hoop, daarna begon het Grote Gedogen. De bouw van de muur ging in snel tempo door en Europa deed helemaal niets.

Vitaal belang
Anno 2014 loopt de muur op veel plaatsen diep in bezet gebied, tot 22 kilometer ver. Oost-Jeruzalem en andere delen van de Westoever, van vitaal belang voor de levensvatbaarheid van een toekomstige staat Palestina, worden feitelijk door de muur geannexeerd. Tienduizenden Palestijnen zijn door de muur geïsoleerd geraakt van familie, land, werk, scholen en ziekenhuizen - doordat Israël de muur in bezet Palestijns gebied wilde bouwen.

Wie gedoogt moet tien jaar na de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof niet vreemd opkijken. Wie gedoogt heeft honderden kilometers illegale muur in bezet Palestijns gebied gekregen, ten koste van de levensvatbaarheid van de twee-statenoplossing.

Wie gedoogt heeft gevraagd om meer dan honderdduizend nieuwe kolonisten in de afgelopen tien jaar, waardoor er nu meer dan 560.000 Israëlische kolonisten op Palestijns land wonen.

Wie gedoogt werkt escalatie in de hand. Immers, wie decennia onrecht gedoogt, die veronachtzaamt en verzwakt het internationaalrechtelijke kader dat burgers zou moeten beschermen. Het vreselijke geweld dat in het nabije verleden Israëlische en Palestijnse burgers heeft getroffen, is hiervan een symptoom.

Wie gedoogt ontneemt hoop. Hoop die het Palestijnse volk tien jaar geleden kreeg, op rechtsherstel, bescherming en vrijheid. Wat kan Nederland, de zelfverklaarde internationale Hoofdstad van het Recht, meer wensen dan dat de Palestijnen hun toevlucht zoeken tot het recht?

Aansprakelijk
Welk signaal geven we de Palestijnen, wanneer we hun toegang tot het recht telkens belemmeren en ontmoedigen, door de bezetter die het recht systematisch en met ernstige volgen schendt nooit aansprakelijk te houden?

Tien jaar geleden sprak het Internationaal Gerechtshof uit dat de bouw van de muur een ernstige schending is van het recht op zelfbeschikking van het Palestijnse volk. Welke betekenis heeft onze inzet voor recht en vrede nog, als wij helemaal niets tegen die schending doen?

Dries van Agt: voormalig minister-president voorzitter The Rights Forum

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden