De ijzeren wetten van een circusvoorstelling

Producent Henk van der Meyden bouwde in 27 jaar een nieuwe traditie met Kerst op: het Wereldkerstcircus in Carré. Familiegevoel, spanning, sensatie én schoonheid.

RINSKE WELS

Circus heeft iets magisch en het spreekt veel mensen aan, van jong tot oud, van arm tot rijk, hoog- of laagopgeleid. Een deel van het geheim ligt erin dat je even in een heel andere wereld verkeert. Je voelt je weer een beetje kind en kunt ongeremd genieten van het spektakel voor je neus.

Producent Henk van der Meyden: "Vroeger verwachtten mensen spanning en sensatie. Nu is het: spanning, schoonheid en sensatie. Circus is meer totaaltheater geworden. Met een vleug poëzie en meer aandacht voor de aankleding, de kostuums en de muziek. Maar voor mij blijven de fysieke prestaties op nummer één staan."

"Ik houd zo van deze kunstvorm omdat hij puur is. Als er een fout gemaakt wordt, zie je het meteen: iemand valt. Circusartiesten zijn de ijverigste, meest hardwerkende mensen die ik ken. Ze trainen iedere dag en schaven jarenlang aan hun act. Oefenen, oefenen, en nog eens oefenen om alsmaar beter te worden. Dat dwingt respect af. Voor die mensen is het ook geen baan, maar een leven."

Het Wereldkerstcircus, dat dit jaar voor de 27ste keer neerstrijkt in Koninklijk Theater Carré in Amsterdam, is inmiddels een ware traditie geworden. Hele families vergapen zich, soms al jaren achter elkaar, met zijn allen aan clowns en acrobaten. Dat is ook een van de succesfactoren, denkt Van der Meyden. "Wat is er nou fijner dan samen te lachen, samen in spanning te zitten of ontroerd te worden door een mooi, poëtisch nummer?"

27 jaar geleden begon het met een droom: de circustraditie terugbrengen in Theater Carré, een theater dat door Oscar Carré was gebouwd als circustheater. Van der Meyden: "Het was een enorme gok, we hadden geen idee of het zou aanslaan. We dachten wel: we kunnen alleen maar winnen als we topkwaliteit brengen. Het beste van het beste en dat in één show. Zo is het ontstaan. Financieel gezien hadden we het beter in de Rai kunnen doen, maar Carré heeft de traditie, hè. Dat geeft een toegevoegde waarde."

Een van de vaste waarden in een circusvoorstelling is een clown. Je hebt ze in alle soorten en maten, maar een echte clown heeft iets komisch én iets tragisch. Als je hem na afloop mee naar huis wilt nemen, heeft hij het goed gedaan. "Het allermoeilijkste nummer", stelt Van der Meyden, "juist omdat hij allebei moet kunnen: je moet erom kunnen schateren en hij moet je ziel beroeren. En: iedereen moet hem leuk vinden."

Verder heb je een goede opening nodig. Dat doe je met de verrassing van de humor - de clown die het spits afbijt - of met een groot nummer. Van der Meyden: "Dat heb ik geleerd van het Russisch Staatscircus. Ik begin ook vaak met een nummer waarmee andere circussen eindigen. Béng, zo dat staat."

"Wat mij betreft horen ook dieren bij een circus, maar we zijn heel selectief. Liever minder dieren dan dierennummers waar ik 's nachts niet van kan slapen. We brengen geen apen, geen beren en de laatste jaren ook geen olifanten meer. Twee jaar geleden hadden we wel een zeehondennummer. Ik heb toen Lenie 't Hart uitgenodigd, van de Zeehondencrèche in Pieterburen. Ze vond dat de dieren het er beter hadden dan in de dierentuin. Ik ben ook hartstikke tegen dieren in te kleine hokken, die geen uitloop hebben."

Er zijn meer ijzeren wetten voor een circusvoorstelling. "Er moet een trapeze-act in zitten, vind ik, en je wilt hele goede acrobatiek op de grond zien. Met een mooie choreografie en schitterende kostuums. Je hebt een paar solonummers nodig die heel knap zijn, waarin het onmogelijke mogelijk wordt. Dat het publiek in spanning zit: oei, gaat dit lukken?

Als een van de laatste circussen hebben wij nog een spreekstalmeester. Ik vind dat echt bij het circus horen: de hoge hoed en het 'Hooggeëerd publiek!'.

Wereldkerstcircus is t/m zondag 8 januari te zien in Koninklijk Theater Carré in Amsterdam, diverse tijden. Informatie: www.carre.nl of www.stardustbv.nl

De 'helden van de lucht' komen uit Noord-Korea en tafeltennissen met Amerikaanse artiesten
Ze worden geroemd als de beste trapeze-artiesten ter wereld. Wat politiek gezien onmogelijk lijkt, maken deze circusartiesten waar: ze treden op in Europa en gaan binnenkort zelfs op tournee door Amerika. Van der Meyden: "De Chinese specialiteit is balansnummers, de Noord-Koreanen domineren de lucht. Ze zijn al acht keer bekroond met een Gouden Clown. Ik heb geen slecht geweten, ook niet omdat ik weet dat de mensen in Noord-Korea vaak nauwelijks te eten hebben. De grootste fout die je kunt maken, is om zo'n land te isoleren. Ik bemoei me niet met politiek, ik kijk naar prestaties. En ik heb gezien dat deze acrobaten in eigen land geëerd worden. Het zijn de helden van de lucht. Vroeger waren ze bang om hier te zijn. Ik heb 25 jaar geleden meegemaakt dat hun leider naar me toe kwam en zei: 'In dit hotel kunnen we niet slapen, want er zit achter een deur die niet op slot is en die op het water uitkomt. Amerikanen kunnen dan met een speedboot komen om ons te ontvoeren.' Nu staan ze achter de schermen te tafeltennissen met Amerikaanse artiesten."

Dirigent in de leeuwenkooi
Ook al een act die bekroond is met een Gouden Clown. Martin Lacey, die praktisch opgroeide in de dierentuin van zijn ouders, ontwikkelde al jong een fascinatie voor leeuwen en tijgers.

De dieren waar hij mee werkt, zijn niet wild, maar allemaal in gevangenschap geboren. Vaak heeft hij ze zelf grootgebracht met de fles en sliepen ze in zijn bed. Producent Henk van der Meyden: "De hele parkeerplaats achter Carré is voor Martin en zijn leeuwen. Hij wil per se dat ze een grote uitloop hebben. Hij zorgt ontzettend goed voor zijn dieren, behandelt ze met respect en forceert niks. Hij zegt daarover: 'Ik heb geen zelfmoordneigingen, dank u wel.' Martin gebruikt gewoon de speelsheid van die dieren om ze dingen te leren. Sowieso wil ik alleen maar dierennummers brengen waar ik volledig achter kan staan. Anders kan ik 's nachts niet slapen."

Bello Nock: Waaghals in het Rad des Doods
De Amerikaanse clown Bello Nock is een van de trekkers van het Wereldkerstcircus. Hij won in januari op het Monte Carlo Circusfestival een Gouden Clown, de Oscar van de circuswereld. Hij is een komische acrobaat die ook nog kan koorddansen en meerdere instrumenten bespeelt. Producent Henk van der Meyden: "Een actieclown om wie je erg kunt lachen". Zelf zegt hij: 'Mijn publiek heeft alleen het puntje van de stoel nodig.' Hij is een grote ster in Amerika, en komt oorspronkelijk uit een Zwitserse circusfamilie. In eigen land staat hij in stadions voor 20.000 man, maar zijn hart ligt in Europa en dus staat hij net zo lief in Carré. Hij doet onder meer het Rad des Doods, dat is hartstikke link. Maar hij doet het zo dat het ook om te lachen is."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden