De hufterige kant van vrouwen in Nazi-Duitsland

Gearresteerde vrouwen van SS-officiers. Beeld afp

Ze worden in de geschiedenisboeken nooit genoemd, maar ook vrouwen maakten zich schuldig aan ernstige misstanden tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Amerikaanse historica Wendy Lower schrijft in haar boek Hitler's Furies - German Women in the Nazi Killing Fields over de participatie van Duitse vrouwen tijdens de Holocaust.

Bureaumoordenaars. Zo noemt Lower de secretaresses en administratiemedewerksters die werkzaam waren voor Füher Hitler. Moorden deden ze niet. Althans niet letterlijk. Maar met een simpele pennenstreek bepaalden ze wel wie dood ging en wie niet.

Maar naast dit bureaucratisch moorden maakten vrouwen zich ook schuldig aan vernedering of het plunderen van Joodse woningen. Weer anderen schoten Joden neer in het bos of van het balkon. Een van de dames die Lower in haar boek noemt, sloeg een kleuter zelfs de hersens in.

Die agressiviteit is volgens Lower te verklaren door de onstuimige jeugd van de dames. Ze groeiden op kort na de Eerste Wereldoorlog, werden gevoed met ideologieën van nazisme en gingen direct na de basisschool aan de slag als secretaresse bij Nazi-Duitsland.

Lange tijd werden ze echter gezien als passieve bijstanders, slachtoffers van het geweld dat mannelijk Duitsland hun Joodse medeburgers aandeed. In haar boek bespreekt Lower een twaalftal vrouwen die in het oosten van Duitsland aan de slag gingen. Verpleegsters, secretaresses, leraressen en vrouwen van SS Officieren, naar schatting een half miljoen dames in totaal, opereerden op het slagveld van Nazi-Duitsland.

Opvallend genoeg klinkt er in Lowers analyse ook een zeker feminisme door. De vrouwen die eerder waren veroordeeld tot het aanrecht en niet mochten stemmen, stonden nu aan de frontlinie van de Tweede Wereldoorlog. Ook op seksueel vlak werd die emancipatie zichtbaar. Lower spreekt zelfs van een heuse seksuele revolutie. SS-leden deden veelvuldig aan partnerruil en het krijgen van buitenechtelijke kinderen werd eerder een regel dan uitzondering. Deze ontlading van seksuele energie werd verrassend genoeg volledig geaccepteerd.

Lowers boek is genomineerd voor de Amerikaanse National Book Award. Toch blijft de historica bescheiden. De informatie over de vrouwen was al jaren beschikbaar, maar werd niet tot nauwelijks ingezien, zegt ze. "Mannen droegen de verantwoordelijkheid voor het moorden, dus bleven de vrouwen lange tijd uit beeld. Maar dat geeft een vertekend beeld van de geschiedenis."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden