De Houdini-act van Mark Rutte is bijna voltooid

bijsluiter | Het kabinet wil zo snel mogelijk het Oekraïneverdrag, met de gisteren bedongen bijsluiter, laten goedkeuren door het parlement.

De verklaring over het verdrag met Oekraïne die premier Mark Rutte donderdag in Brussel binnenhaalde is het eerste deel van een politieke Houdini-act. Nu moet de premier het verdrag plus bijsluiter nog door het Nederlandse parlement loodsen. Gisteren besloot het kabinet om zo spoedig mogelijk een wetsvoorstel in te dienen om dat te regelen. Als dat lukt slaagt zijn strategie die lange tijd tot mislukken gedoemd leek en bewijst Rutte opnieuw een behendig politicus en diplomaat te zijn.

In het Kamerdebat direct na het raadgevend referendum van 6 april eiste vrijwel de gehele oppositie dat Rutte het verdrag met Oekraïne onverwijld zou verscheuren; ze wezen op de nee-stem die gewonnen had. Pas daarna kon er eventueel in Brussel onderhandeld worden over concessies aan de nee-stemmer, zodat Nederland zich in een later stadium mogelijk weer bij het verdrag kon aansluiten.

Maar Rutte stond erop het anders aan te pakken. Hij zei dat als het verdrag eerst in de papierversnipperaar gaat, hij zijn 'entree-ticket' voor onderhandelingen in Brussel verliest. Andere landen zouden dan ontstemd de deur dichtgooien. Hij wilde de tijd nemen om in Europa iets binnen te halen dat volgens hem recht deed aan de nee-stem, en daarna alsnog het verdrag ratificeren.

Tegelijkertijd was het lastig om alle Europese landen op één lijn te krijgen over de tekst van een bijsluiter. Landen wilden liever geen concessies doen als alles daarna toch weer in het Nederlandse parlement kon sneuvelen. In de Eerste Kamer heeft de coalitie van VVD en PvdA steun van meerdere oppositiepartijen nodig voor een wet die de ratificatie van het verdrag afrondt.

De hele zaak lag enkele maanden stil, totdat een Kamerbreed gestelde deadline van 1 november naderde. Op die dag moest Rutte laten weten of hij het verdrag wilde ratificeren of verscheuren. Steun van oppositiepartijen was in de tussentijd geen centimeter dichterbij gekomen. Er leek voor de premier niets anders op te zitten dan Nederland uit het verdrag met Oekraïne terug te trekken.

Maar Rutte had nog een troefkaart in petto. Op zijn wekelijkse persconferentie op 28 oktober zei hij dat Europese verdeeldheid over het verdrag Rusland in de kaart zou spelen. In een emotionele oproep sprak hij over Russische bombardementen in Syrië.

Het tij keerde. Opeens steunde D66 de strategie van Rutte. De Tweede Kamer-fractie van het CDA hield zijn poot stijf, maar Rutte kreeg hoop dat christendemocraten in de Eerste Kamer het verdrag zouden redden. Daarmee gloorde een meerderheid voor ratificatie van het Oekraïne-verdrag als Rutte in Brussel een bijsluiter regelde.

De afgelopen weken verzamelde Rutte in Europa steun voor zijn verklaring. De bijsluiter, die juridisch nauwelijks betekenis heeft, benadrukt bijvoorbeeld dat het verdrag niet over een mogelijk toekomstig EU-lidmaatschap van Oekraïne gaat. Rutte kreeg aarzelende Oost-Europese landen de afgelopen dagen zover dat zij dit signaal afgeven zonder keiharde garantie dat daarmee het verdrag gered is. Of dat nu gered is, en Rutte's Houdini-act compleet wordt, hangt af van wat de CDA-senatoren doen. De voortekenen zijn daar goed, maar fractievoorzitter Elco Brinkman gaf gisteren nog geen commentaar.

opinie 28

Commentaar

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden