De Hoop Scheffer / 'EU kan zich geen tweede Irak-crisis veroorloven'

KASTELLORIZO - Als Europa serieus genomen wil worden aan de andere kant van de Oceaan, moeten de megafoons in de kast en de neuzen dezelfde kant op. Die boodschap bracht Jaap de Hoop Scheffer dit weekeinde uit Washington mee naar Griekenland. Het Europese antwoord laat op zich wachten. De EU werkt aan een veiligheidsstrategie, een handleiding voor het gemeenschappelijk denken en optreden.

Ze hadden een pietepeuterig en onbekend vakantie-eiland uitgekozen om de grote wereldproblemen nader te beschouwen - de vijftien ministers van buitenlandse zaken van de Europese Unie en de tien toekomstige leden. De relaties met de VS, post-Irak en Europese defensie, daar ging het onder meer over in Kastelloriza aan de Egeïsche Zee, aan boord van de 'Alexander', het luxe schip dat afgemeerd lag aan de kade. Minister van buitenlandse zaken De Hoop Scheffer, net terug van een bezoek aan Washington, meende na afloop te mogen concluderen dat de EU 'de aanzet heeft gegeven tot een discussie over de fundamenten van de unie'.

EU-buitenlandcoördinator Javier Solana moet volgende maand op de Europese top in Thessaloniki de veiligheidsstrategie voor de Europese Unie op papier hebben. Een doctrine die moet helpen om het gemeenschappelijke optreden op een groot aantal terreinen te bevorderen.

Want de Irakcrisis heeft diepe sporen nagelaten in de unie en de Griekse zon heeft dan misschien wel deugd gedaan, maar de meningsverschillen niet opgelost. Bijvoorbeeld over de Europese defensie en de plannen die de vier tegenstanders van de oorlog tegen Irak - België, Frankrijk, Duitsland en Luxemburg - vorige week hebben gepresenteerd. Vooral hun voornemen om, los van de Navo, een eigen militair hoofdkwartier voor EU-operaties op te richten valt slecht.

De discussie hierover in Griekenland zaterdag ontaardde echter niet in geruzie. De Hoop Scheffer noemde de verklaring van de vier 'geen nutteloos stuk'. Nederland en andere landen zetten zich echter af tegen het dupliceren van de Navo. Den Haag wil de taken van de Europese defensie eerder beperken. Volgens De Hoop Scheffer hoort het onderwerp thuis in de Europese Conventie, waar over de toekomst van de EU wordt gesproken.

Het is duidelijk dat ook in de ontspannen sfeer van een informele Europese vergadering de spanningen tussen de gaullistische en de transatlantische denklijnen niet weggepoetst zijn. De Hoop Scheffer constateert dat de - inmiddels 25 - landen wel beseffen dat verdeeldheid de EU uiteindelijk buiten spel zet.

,,Europese buitenlandse politiek wordt niet in Den Haag of Kopenhagen gemaakt. De grote drie zullen het uiteindelijk met elkaar eens moeten zijn en het voortouw nemen. Als de unie het niet eens wordt, nemen de VS ons niet serieus'', waarschuwde hij. In Washington signaleerde De Hoop Scheffer al een afnemende belangstelling bij de Amerikaanse regering voor de EU. ,,We kunnen ons geen tweede Irak-crisis permitteren.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden