De Hoogovens in IJmuiden fungeren als leerschool voor Tata India

De fabriek van Tata Steel in Jamshedpur, India. Beeld Tata Steel

Tata Steel richt zich met zijn productie vooral op groeimarkt India. En Hoogovens dan? ‘Hoogovens biedt Tata een kijk op de toekomst.’

Het was me de overname wel in 2007. Een kleine staalfabrikant met een grote fabriek in het oosten van India werd voor rond de 12 miljard dollar eigenaar van Hoogovens en British Steel, samen Corus genaamd. Het Indiase Tata Steel meldde zich aan het Europese staalfront en was in één klap de een na grootste staalproducent van Europa.

Veel lol heeft Tata Steel niet van zijn aankoop gehad. De koop was nog niet rond of de financiële crisis sloeg toe en Corus dook de dieprode cijfers in. Daarbij bleken de fabrieken van British Steel, toen het ergste van de crisis voorbij was, allesbehalve gezond. Tata verkocht er een paar en schreef miljarden af op zijn Britse bezittingen. Een financieel debacle.

Inmiddels zijn de tijden veranderd. In Europa stijgt de vraag naar staal niet of nauwelijks meer en Tata wil zijn waar de groei is, en die is in India. De economie groeide de laatste jaren fors en de leiding van Tata Steel verwacht dat dat tempo (momenteel zo'n 7 procent per jaar) nog een tijd aanhoudt. En waar economische groei is, is vraag naar staal: voor gebouwen, voor huizen, voor auto's, voor rails, voor consumentenproducten, voor industriële installaties, voor havens.

Nieuwe fabriek

Drie jaar geleden opende Tata Steel een nieuwe fabriek in het oosten van India, in de ijzerertsrijke deelstaat Odisha (voorheen: Orissa) op zo'n 300 kilometer afstand van die grote fabriek in de stad Jamshedpur die het al had. De nieuwe installaties produceren nu zo'n 3 miljoen ton staal per jaar.

Maar daar blijft het niet bij. Over een paar jaar moet de productie 8 miljoen ton zijn en dan levert de fabriek jaarlijks een miljoen ton meer staal dan Hoogovens. Daarna, zo is het plan, gaat de productie nog verder omhoog. Tata kocht bovendien onlangs nog een andere Indiase staalfabriek. Tata is nu Indiaas grootste staalproducent.

Maar wat was, en is, bij al dat Indiase 'geweld' dan nog de betekenis van Hoogovens? Best groot, zegt T.V. Narendran, bestuursvoorzitter van Tata Steel tijdens een bijeenkomst met Nederlandse journalisten in Mumbai. Door de aankoop van Corus kon Tata Steel goedkoper ijzererts en kolen inslaan, de grondstoffen voor staal.

Hoogovens biedt Tata een kijk op de toekomst”, vervolgt Narendran die ongeveer eens per maand een bezoek brengt aan Tata Steels bezit in IJmuiden. “De producten die Hoogovens nu maakt voor zijn westerse klanten, zullen in de toekomst ook door de Indiase klanten van Tata Steel worden gevraagd.”

Leerschool

De Nederlandse milieuwetgeving is strenger dan de Indiase en ook in die zin fungeert Hoogovens als een soort leerschool voor Tata. Mede dankzij Hoogovens is Tata aan grote klanten als de Franse autofabrikant Renault gekomen. En dan is er nog de uitwisseling van technische kennis en ervaring.

Zo gaat de fabriek in Jamshedpur over een paar jaar werken met een nieuwe techniek die bij Hoogovens is ontwikkeld en daar ook al wordt uitgetest. Met die techniek is het mogelijk om staal goedkoper en veel milieuvriendelijker te produceren. Tata Steel Nederland is sinds 2007 overigens maar één jaar (het boekjaar 2009/2010) niet winstgevend geweest.

En de toekomst? Tata Steel Europa, dat wil zeggen: Hoogovens en het restant van British Steel, gaan fuseren met het Duitse ThyssenKrupp. De Europese kartelautoriteiten bekijken nu of die combinatie niet te machtig wordt. Oordelen zij dat dat niet het geval is, dan gaan beide partijen samen en krijgt Hoogovens na Hoesch (1972), Corus (1999) en Tata Steel (2007) een nieuwe partner/eigenaar: Tata Steel en ThyssenKrupp worden ieder voor de helft eigenaar van het samenwerkingsverband.

Nieuwe fabriek en dus nieuwe techniek

Een nieuwe staalfabriek bouwen, dat is de droom van elke staalfabrikant. Dan immers kan de nieuwste technologie worden toegepast. Dat kan vaak niet in oude fabrieken zoals die van Hoogovens (bouw begonnen in 1918) en die van Jamshedpur (1907) in het oosten van India, al zijn beide fabrieken in hun geschiedenis wel een paar keer gemoderniseerd. En nieuwbouw is te duur in Europa. Daarbij groeit de vraag naar staal onvoldoende om nieuwbouw te rechtvaardigen. In Azië kan het nog wel en daar verrijzen ze dan ook. In China, in Taiwan. Maar ook in Kalinganagar, in het oosten van India, waar de nieuwste fabriek van Tata Steel is gevestigd.

Cijfers over de werkgelegenheid aldaar geven aan hoe de techniek en de automatisering in de staalindustrie voortschrijden. In Jamshedpur produceren 15.000 mensen ongeveer 10 tot 11 miljoen ton staal. Hoogovens in IJmuiden maakt met ruim 9000 mensen 7 miljoen ton.

In de nieuwe fabriek in Kalinganagar zullen zo'n 4000 man 8 miljoen ton staal produceren, zegt Tata Steel-topman T.V. Narendran. Helemaal een-op-een vergelijkbaar zijn de cijfers niet. Zo heeft Hoogovens een aantal diensten uitbesteed die in Jamshedpur door mensen van Tata Steel zelf worden uitgevoerd. Ook de producten die de fabrieken maken verschillen onderling. Maar toch.

Lees ook:

Honderd jaar ijzer en staal op een briljant gekozen plek

Het was een avontuur: een staalfabriek ver weg van de ertsmijnen. Maar Nederland had zo’n fabriek nodig, dachten politici en industriëlen destijds. Nu viert Hoogovens zijn honderdste verjaardag. Roerige jaren vaak, met hoge pieken en diepe dalen.

Bij de mildere Metaalunie wordt minder gestaakt

Anders dan werkgeversorganisatie FME heeft collega Metaalunie (vooral in het mkb actief) amper te maken met metaalstakingen. Ook de laatste onderhandelingen verliepen actieloos. Hoe komt dat?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden