De hoogleraar die uit de EU wil

Ukip-oprichter Alan Sked:
Ukip-oprichter Alan Sked: "Het is het einde van onze onafhankelijkheid."Beeld Graeme Robertson, Hollandse Hoogte

Alan Sked is hoogleraar aan de gerenommeerde London School of Economics én voorstander van een Brexit. Daarmee vormt hij een een uitzondering op zijn universiteit, maar dat deert hem niet.

"Jean Claude Juncker is de kapitein van de Titanic. Hij ziet de grote ijsberg voor zich liggen en toch zegt hij: volle kracht vooruit. Dat is wat er op dit moment gebeurt met de Europese Unie."

Om metaforen zit Alan Sked (68) niet verlegen om zijn afkeer van de Europese Unie kracht bij te zetten. Hij is als hoogleraar internationale geschiedenis verbonden aan de gerenommeerde London School of Economics (LSE). Maar in Groot-Brittannië is hij vooral bekend als de oprichter van de UK Independence Party (Ukip) begin jaren negentig.

Sked is een van de weinige academici in het Vertrek-kamp. Op de LSE wordt hij omringd door collega's die pleiten voor een langer verblijf in de EU. Maar dat deert hem niet, hij is wel vaker voor gek versleten. "Iedereen mag van me denken wat-ie wil, maar het anti-EU-gevoel is breed gedragen in onze samenleving. En niet alleen hier, maar in heel Europa. In Frankrijk, Italië en Nederland. We zijn niet alleen."

Tekst loopt door onder foto.

De Britse premier David Cameron Beeld anp
De Britse premier David CameronBeeld anp
Professor Alan Sked Beeld Graeme Robertson, Hollandse Hoogte
Professor Alan SkedBeeld Graeme Robertson, Hollandse Hoogte

Politieke integratie
Het cruciale probleem zit 'm voor Sked in de veranderingen die de EU de afgelopen decennia heeft doorgemaakt. Brussel koerst af op alsmaar meer politieke integratie, een koers die volgens hem onomkeerbaar is.

"Premier Cameron wil ons deze hele campagne doen geloven dat we de EU zo hard nodig hebben om handel met ze te drijven. Maar als het alleen om handel zou gaan, waarom is er dan een Europees Parlement, een Europese vlag, een Europees volkslied en wordt er zelfs over een Europees leger gesproken? Het gaat uiteindelijk om de creatie van de Verenigde Staten van Europa. Dat wil niemand hier. De daadwerkelijke prijs die we voor het EU-lidmaatschap moeten betalen, is het einde van onze onafhankelijkheid."

Hoewel Sked in 1993 aan de basis stond van de UK Independence Party, hield hij het niet lang vol als partijleider. Hij trad af in 1997, nadat de beweging in zijn ogen steeds meer radicaal rechtse invloeden was gaan aantrekken. Ook met de nieuwe aanvoerder, Nigel Farage, kon hij totaal niet overweg. Farage vond de academische, gematigde argumentatie van Sked veel te slap. Hij gaf de partij een veel volkser en populistischer karakter en is tot op de dag van vandaag partijleider.

Over die tijd wil Sked niet zoveel meer kwijt. "We zijn geen vrienden, dat zult u begrijpen." In een interview met the Guardian in 2014 zei de hoogleraar eens dat de partij onder Farage is veranderd in 'een monster van Frankenstein'.

Soevereiniteit
Nigel Farage heeft immigratie weliswaar tot speerpunt van zijn Vertrek-campagne gemaakt, maar dat is voor Sked niet de belangrijkste reden om uit de EU te willen. Het gaat hem met name om soevereiniteit, al snapt hij de onvrede over de enorme toename van immigranten uit andere EU-landen wel.

"Ik ervaar immigratie uit de EU niet als een probleem, maar ik werk dan ook in Londen. Veel van de studenten hier komen uit Europa, de hele stad is enorm internationaal. Maar in het noorden van Engeland voelen velen zich bedreigd door de oncontroleerbare stroom van Polen, Bulgaren of Roemenen. Hoe ver moet je als land gaan om het vrije verkeer van personen, een van de heilige huisjes binnen de EU, te blijven tolereren? Er zit nu geen rem op."

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

De onderhandelingen die Cameron in februari voerde met andere EU-leiders over hervormingen, vooral op het gebied van immigratie, waren voor Sked alleszeggend. Het uiteindelijke onderhandelingsresultaat was minimaal en zorgde voor veel teleurgestelde reacties in Groot-Brittannië. "Het liet zien: je kunt de EU niet hervormen. Neem de referenda in Nederland en Frankrijk over de Europese Grondwet in 2005. Beide landen stemden in ruime meerderheid tegen, maar een paar jaar later kwam het er in de vorm van het Verdrag van Lissabon alsnog, terwijl slechts 2 procent van de inhoud was veranderd."

Sked hoopt na een Brexit daarom op een Noors of Zwitsers model. Geen lid meer zijn van de Europese Unie, maar wel handel drijven met de EU-lidstaten. "Het is niet voor niets dat die twee altijd boven aan de lijst staan van landen met de hoogste levensstandaard."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden