De hoofdrolspelers kennen het ebola-scenario, als het goed is

Een arts van een Liberiaans ebola-centrum spreekt met journalisten. Een staking onder medisch personeel in Liberia voor een hogere risicovergoeding kon gisteren worden afgewend. Veel verpleegkundigen zeiden het niet met hun geweten in overeenstemming te kunnen brengen om hun vaak doodzieke patiënten niet te verzorgen.Beeld Getty Images

Het Leids Universitair Medisch Centrum is de aangewezen bestemming voor ebola-patiënten, mochten die in Nederland opduiken. Of die daar snel genoeg komen, hangt af van de alertheid van ziekenhuizen, huisartsen en vooral luchthaven Schiphol.

Luchthaven
"Ik zou niet weten waar de kasten met ebolapakken staan op Schiphol", antwoordt Schiphol- woordvoerder Jeroen Bos, als hem gevraagd wordt of de Amsterdamse luchthaven ook over de witte beschermingspakken beschikt. Wel weet hij te melden dat er dagelijks twee vluchten zijn naar een 'ebola-bestemming': Lagos (Nigeria). De reizigers krijgen aan boord een informatiefolder in handen gedrukt.

En wat als iemand tijdens de vlucht Lagos-Amsterdam de ziekteverschijnselen vertoont? "Daar heeft de luchthaven een protocol voor", zegt Bos. De ebolapatiënt krijgt in het vliegtuig een mondkapje voor en wordt apart gelegd. De airport medical service van Schiphol wordt ingelicht. En het noodnummer van GGD-Kennemerland wordt gebeld. Het vliegtuig parkeert niet bij de reguliere terminal. Daarna wordt de patiënt naar een isolatieruimte gebracht. De GGD-arts controleert de patiënt. Een persoon die besmet is wordt per ambulance naar het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) gebracht. Het LUMC is, volgens richtlijnen van het RIVM, het academisch ziekenhuis dat ebola­patiënten als eerste opvangt.

Academisch centrum
De academische ziekenhuizen zijn goed voorbereid op het ebolavirus, zegt Aura Timen, hoofd van de Landelijke Coördinatie Infectiebestrijding (LCI). Ze volgen het LIC-protocol: patiënten die per ambulance binnenkomen, worden overgenomen door ziekenhuispersoneel in beschermingspakken en binnengebracht via de 'patiëntluwe' gang. Niels Pols, woordvoerder van het LUMC: "De patiënt die per ambulance komt, zet hier zelf geen stap."

In het LUMC zijn per ebola-patiënt vier ziekenhuismedewerkers beschikbaar: twee in de behandelkamer, twee daarbuiten.
Wat te doen als de shift in de behandelkamer erop zit? Waar laat de arts zijn, mogelijk besmette, beschermkleding? Dat is inderdaad een heel proces, zegt Pols, dat plaatsvindt onder nauw toezicht van een coach.
Pols: "De coach let op dat je geen stappen overslaat." Bij elk kledingstuk dat uitgaat - lange handschoenen, schort, schoenbeschermers, laarzen - wordt een nieuw paar handschoenen aangetrokken. En handen worden constant gedesinfecteerd. De gebruikte kleding wordt vernietigd.

Beeld anp

Ziekenhuis
Patiënten met het ebolavirus, of symptomen die ebola doen vermoeden, worden doorgestuurd naar het LUMC. Maar daarnaast hebben de reguliere ziekenhuizen procedures opgesteld op basis van aanwijzingen van het RIVM.
De verschillen tussen de ziekenhuizen zijn volgens Marly Oosterwijk, voorlichter van Ikazia Ziekenhuis in Rotterdam, vooral logistiek. Oosterwijk: "Wij onderscheiden in de voorbereiding drie aspecten: protocol, dus de landelijke afspraken, materiaal en oefening.''

Het Ikazia Ziekenhuis heeft vijftig ebolapakken en een isolatieruimte. Werknemers op de spoedeisende hulp moeten regelmatig oefenen met het aan- en uittrekken van de pakken en het opvangen van patiënten.
De spoedeisende hulp van het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis in Amsterdam heeft naast de standaardprocedure ook afspraken met de huisartsenpost. Spoedeisende hulp en huisartsenpost proberen zoveel mogelijk dezelfde aanpak en instrumenten aan te houden. Ook zij oefenen regelmatig met het aan- en uitdoen van een ebola-pak.
Het Lucas Andreas heeft tien pakken en maskers. De artsen gebruiken thermometer-huidstrips, die de patiënt zelf op zijn voorhoofd kan plakken; arts en patiënt hoeven geen lichamelijk contact te hebben.

Huisarts
Op de vraag hoe het Medisch Centrum Czaar Peter in Amsterdam zich heeft voorbereid op een eventuele ebolapatiënt, antwoordt manager Ruben Picavet schaterend: "Er zijn helemaal geen voorbereidingen.'' Picavet ziet het virus niet als een bedreiging.

Wel maakt de praktijk gebruik van de zelfwijzers die zijn opgesteld door het RIVM. Dit vragenschema helpt huisartsen in te schatten of ze de patiënt moeten doorverwijzen. Bijvoorbeeld: een patiënt die minder dan 21 dagen geleden in Sierra Leone is geweest, maar geen koorts en bloedingen heeft, heeft geen ebola. Heeft dezelfde patiënt wel bloedingen, dan is er volgens het schema 'verdere beoordeling nodig'. De patiënt wordt dan geïnstrueerd thuis te blijven en contact met anderen te mijden. Mocht een huisarts een patiënt verdenken van een ebolainfectie, dan moet dit direct gemeld worden aan de GGD. Afhankelijk van de situatie neemt de GGD dan maatregelen.

Beeld getty
Een kind in Sierra Leone dat mogelijk ebola heeft wordt verzorgd door de vader. De moeder en enkele familieleden zijn eerder al overleden. De zeer besmettelijke dodelijke ziekte grijpt vooral om zich heen in Sierra Leone, Liberia en Guinee. Daar zijn al meer dan 4000 mensen overleden. In het Westen zijn enkele gevallen in de VS en Spanje.Beeld reuters
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden