De Hollywood-mal lag al klaar

Riphagen WOII-thriller 'Riphagen' over Jodenjager Dries Riphagen, moet een publiekstrekker worden. Dat is te zien.

Riphagen' van regisseur en producent Pieter Kuijpers is een behoorlijke Nederlandse filmproductie (budget: 2,5 miljoen euro), opgezet rond de Amsterdamse crimineel Dries Riphagen, die Joden verraadde voor eigen gewin. Maar de WOII-thriller die vanaf vandaag gelijktijdig te zien is op het Nederlands Film Festival en in de bioscoop, is ook iets anders: een Nederlandse filmproductie die - en je ziet het te vaak - volgens een bepaald patroon is gemaakt. Alsof er een mal klaar lag.

Bekende Nederlander in de hoofdrol

"Door een heldere keuze in zowel genre als casting willen we een brede groep aanspreken", aldus de makers van 'Riphagen'. Duidelijk. Thrillers zijn populair. Jeroen van Koningsbrugge is dat ook. Die kennen we vooral van de televisie, van de komische spelletjesprogramma's. Maar is hij door alle jolijt op de buis wel geloofwaardig als Jodenjager? Als de Al Capone van Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog? Waar trek je als filmmaker op zoek naar publiek de grens?

Hollywood aan de Amstel

Kuijpers noemt een aantal films die hij beschouwt als voorbeelden: 'Catch Me If You Can' van Steven Spielberg, vanwege het kat-en-muis-spel tussen jager en opgejaagde, en '21 Grams' en 'Biutiful' van die andere Hollywoodcoryfee Alejandro Gonzáles Iñárritu, vanwege het camerawerk. Prima om inspiratiebronnen te hebben. Het is alleen niet af te zien aan 'Riphagen'. De beelden ogen gelikt. De dialogen klinken stroef. Waarom in Holland kopiëren wat ze in Hollywood beter kunnen?

Man aan het roer

Van de vijf boekverfilmingen die dit jaar genomineerd zijn voor het Gouden Kalf voor de beste film draait er welgeteld eentje om een vrouw ('De Helleveeg'). In Nederlandse films is het mannelijke perspectief dominant. 'Riphagen' is geen uitzondering. Het draait om de Amsterdamse boef en de agent die hem op de hielen zit. Hun vrouwen zitten thuis te wachten en te bibberen.

Dat moet anders, is ook de teneur in het buitenland. Zo deed George Clooney vorige week tijdens een bezoek aan het Filmfestival van Toronto een duit in het zakje door op te merken dat veel rollen geschreven voor mannen ook door vrouwen kunnen worden gespeeld. Hij gaf zelf het voorbeeld door de rol van de gewetenloze spindoctor in een nieuwe politieke satire - eigenlijk geschreven voor hem - voor te stellen aan Sandra Bullock.

Natuurlijk gaat die vlieger niet altijd op, je kunt de figuur Riphagen moeilijk veranderen in een vrouw. Edoch. Kuijpers schiep ook een fictief personage, politieagent en verzetsman Jan van Liempd. Om Clooneys redenering te volgen: waarom Jan, en niet Jeanette?

De boekverfilming

Ook Riphagen is gebaseerd op een boek, al pleit het voor Kuijpers dat hij niet, zoals veel collega's, te rade ging bij een goed verkopende roman van een bekende schrijver, maar bij een journalistiek boek van Parool-verslaggevers. Ook ging hij naar Mallorca, om zoon Rob Riphagen te interviewen.

Nederlandse filmmakers houden van boeken. Vooral bestsellers. Die hebben een marketingtechnisch voordeel: het verhaal heeft zich al bewezen, en met de fans van het boek heb je een deel van het bioscooppubliek al binnen. Origineel is het niet: cinema als verlengstuk van literatuur. Tenzij je er je eigen stempel op drukt, in toon en stijl, zoals Paul Verhoeven met 'Turks Fruit' (naar Jan Wolkers) of Nanouk Leopold met 'Boven is het Stil' (naar Gerbrand Bakker), om maar eens uitersten in de Nederlandse filmmakerij te noemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden