De Hollandse koopman

Wie had ooit gedacht dat gemeentebesturen in de bres zouden springen voor het behoud van asielzoekerscentra.

De kwestie Ameland heeft de meeste aandacht getrokken omdat het COA, de organisatie die verantwoordelijk is voor de opvang van asielzoekers, naar de rechter is gestapt om het vertrek van een groep asielzoekers naar het vaste land te eisen. De opvang op het eiland is te duur en er is overcapaciteit aan wal. Het kan verkeren.

Gemeenten die ooit alleen onder zware druk uit Den Haag de komst van asielzoekers hebben geaccepteerd, 'huilen' nu om het vertrek van 'hun mensen'.

Begin jaren negentig steeg het aantal asielzoekers in Nederland tot ongekende hoogte. Onder de mensensmokkelaars was Nederland favoriet. Het kabinet-Lubbers III zag zich genoodzaakt overal in het land in rap tempo asielzoekerscentra uit de grond te stampen. Die centra moesten zo veel mogelijk buiten de Randstad komen om de grote steden te ontlasten. Zodra via de pers uitlekte dat het rijk haar oog op een gebouw, een hotel of een camping had laten vallen, ontstonden er spontaan actiecomités. Bewoners waren bang voor waardedaling van de woningen, stijging van criminaliteit, vrouwen zouden 's avonds niet meer veilig over straat kunnen et cetera.

In tal van gemeenten gingen de burgers zelfs met spandoeken de straat op om hun eis kracht bij te zetten. De emoties liepen meestal hoog op. Wie herinnert zich niet de tv-beelden uit het Friese Kollum. Het verzet was maximaal. De moord op Marianne Vaatstra werd onmiddellijk in verband gebracht met de aanwezigheid van asielzoekers in de gemeente. De inwoners van de gemeente deden er alles aan om het centrum te sluiten. Elders kochten bewoners van een villawijk een locatie om te voorkomen dat er asielzoekers zouden worden gehuisvest.

De gemeenten werkten niet altijd van harte mee. Het kabinet heeft toen zelfs gedreigd de gemeenten een bestuurlijke aanwijzing te geven. Immers, de nood was hoog. Uiteindelijk gingen veel gemeenten door de bocht, maar niet dan nadat zij forse eisen hadden gesteld. Ze eisten meer geld en meer politiezorg. Immers, de burgers gingen ervan uit dat de komst van asielzoekers tot meer criminaliteit zou leiden.

Tien jaar later komen dezelfde gemeenten weer in actie. Dit keer niet om asielzoekers buiten de gemeentegrenzen te houden, maar om ze te behouden.

Het meest gehoorde argument is dat de asielzoekers inmiddels ingeburgerd zijn (kinderen gaan naar school) en dat het sluiten van de centra niet in het belang zou zijn van de asielzoekers. Dit argument doet mij denken aan de opstelling van de apothekers in het debat over het beperken van de prijzen van de geneesmiddelen. Een wet die dat mogelijk maakt is niet in het belang van de patiënten, zeiden ze. Niemand geloofde dat. Natuurlijk zijn sommige asielzoekers deel gaan uitmaken van hun omgeving. Velen niet, omdat het aantal afgewezen en verwijderde asielzoekers hoog is.

Er zijn ook burgemeesters die eerlijk zeggen dat het vertrek van asielzoekers leidt tot economische schade en werkloosheid. Mensen die in de centra werken en onderwijzers die les geven aan asielzoekerskinderen verliezen hun baan.

Het is niet voor niet voor niks dat een aantal gemeenten overweegt bij de COA een schadeclaim in te dienen. Zo ken ik Nederland weer. De geest van de koopman gaat boven alles. Hier nog een idee. Engeland krijgt veel asielzoekers te verwerken. Is het niet mogelijk een deel van de overcapaciteit van het COA aan de Engelsen te verhuren en de grond waarop de centra staan tijdelijk tot Brits grondgebied te verklaren? Daar zal dan de Engelse asielwetgeving gelden. Zo verdienen we nog een extra centje bij. Kamp Zeist is op die manier ook tijdelijk Schots grondgebied geworden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden