De Hoge Veluwe blijkt nog mooier dan gedacht

biodiversiteit | Het gaat opvallend goed met de natuur in Het Nationale Park De Hoge Veluwe. Vrijwilligers telden meer dan 100 beschermde planten-en diersoorten, meer dan boswachter Henk Ruseler had verwacht. En dat ondanks de hoge bezoekersaantallen.

Natuurlijk was boswachter Henk Ruseler even verbaasd, toen hij hoorde dat zijn Nationale Park De Hoge Veluwe veel meer zeldzame flora en fauna huisvest dan gedacht. Zoals de sinaasappelspin, een soort waarvan vermoed werd dat deze uitgestorven was op Nederlandse bodem. "Die blijkt op diverse plekken in het park te zitten", vertelt Ruseler. Of wat te denken van de sterk bedreigde lentevuurspin, die het verrassend goed doet op de Veluwe.

Met zijn groene jeep rijdt Ruseler door het glooiende landschap van het Deelense Veld, een gedeelte van het nationale park dat nog het meest weg heeft van een Afrikaanse savanne.

Wrattenbijter

"Kijk, een boomvalk", wijst hij door het open raampje. Uit de jaarlijkse telling van vrijwilligers bleek dat er meer dan 100 rode-lijstsoorten in het gebied voorkomen. Allemaal internationaal beschermde planten en dieren met poëtische namen als de granietuil, de wrattenbijter of het wollegras.

Ruseler, die het gebied na ruim 35 dienstjaren op zijn duimpje kent, wist wel dat er veel bijzondere soorten voorkwamen, maar dat het er zoveel zouden zijn, dat verraste hem toch. "Normaal hoor je altijd dat het achteruitgaat met de natuur. Hier gaat het juist beter, dat is nu eens goed nieuws", zegt hij lachend.

De motor gaat uit, de boswachter beent het uitgestrekte heideveld in. Het geluid van veldleeuweriken vermengt zich met het getjirp van veldkrekels. Op een afgeplagd gedeelte van de hei steekt een groen sprietje omhoog tussen een paar graspollen van het pijpenstrootje. "Beenbreek", stelt Ruseler vast, ook een beschermde plantensoort. Iets verderop kleurt de bodem roze van het vleesetende plantje zonnedauw. "En zo kan ik nog wel even doorgaan."

Hoe komt het dat het park De Hoge Veluwe zoveel zeldzame natuur herbergt? Volgens de boswachter ligt het geheim in de grote variatie in het landschap. "Je hebt hier stuifzanden, loofbossen, eikenbossen, oude akkers, korstmosvlakten, droge heide en natte heide."

Tuinieren

Een gevarieerd landschap trekt veel verschillende planten- en diersoorten aan, maar een terreinbeheerder krijgt dat niet cadeau. Om te voorkomen dat het gebied een landschappelijke eenheidsworst wordt, moet er flink worden getuinierd.

"Doe je niets, dan groeit de heide dicht met bos en ben je een soort als de lentevuurspin snel kwijt", legt Ruseler uit. "Het is door mensen gestuurde natuur. De stuifzanden zijn ooit ontstaan door mismanagement van onze voorouders, die overmatig gebruikmaakten van het gebied met houtkap, plaggen en begrazing door schaapskuddes. Het gebied werd zo intensief gebruikt dat de bovenste grondlaag uiteindelijk verdween en het witte dekzand vrij spel kreeg." Later werden bomen aangeplant om de stuifzanden, die een aantal Veluwse dorpen dreigden te bedelven, in bedwang te krijgen.

Toeristen

Het park De Hoge Veluwe is een geliefde bestemming voor toeristen. Maar vormen de ruim 550.000 bezoekers die jaarlijks de slagbomen van het park passeren geen bedreiging voor de beschermde flora en fauna?

Ruseler, opgegroeid in de stad Rotterdam, is daar niet zo huiverig voor. "Ondanks dat ons jaarlijkse bezoekersaantal stijgt, neemt de biodiversiteit blijkbaar toe in ons gebied." Volgens de boswachter heeft dat ondermeer te maken met de omvang van het park: dat is, met ruim 5.500 hectare grond, flink groot.

Maar het komt ook door een slimme verdeling van de bezoekersstromen over het gebied, ook wel zonering genoemd. "De meeste fiets-en wandelpaden liggen op plekken waar de natuur wel tegen een stootje kan, bijvoorbeeld rond het bezoekerscentrum en het Kröller-Müller Museum. Op andere, meer kwetsbare plekken zoals het Deelense Veld willen we liever minder mensen. Daar zitten tientallen amfibie- en reptielensoorten, vlinders- en libellensoorten. Die hebben baat bij rust."

De padendichtheid is op die plekken een stuk lager, en de meeste fietspaden liggen langs de randen van het terrein. "Zo kunnen ze het Deelense Veld wel beleven, maar zonder de flora of fauna te verstoren."

Ruseler merkt dat de meeste bezoekers zich netjes aan de regels houden en geen overlast veroorzaken, iets wat in andere natuurgebieden nog wel eens een probleem vormt. "De mensen betalen voor een kaartje, ze kiezen bewust voor een bezoek aan dit landschap. Dat houdt toch een bepaald publiek buiten de deur, vermoed ik."

Wat hem betreft mogen er nog meer bezoekers komen genieten van het Park. "Laat ze maar komen. Zo krijgen we ook draagvlak voor natuur en landschap. En met de inkomsten kunnen wij dit goede werk blijven doen."

undefined

De Rodelijst-toppers in het Park

Boommarter (zoogdier, voorkeur loofbos)

Boomleeuwerik (vogel, voorkeur zanderig en halfopen terrein)

Nachtzwaluw (vogel, zanderig en halfopen terrein)

Rugstreeppad (amfibie, vennen, natte heide)

Heikikker (amfibie, vennen, natte heide)

Laatvlieger (vleermuis, overgang bos naar heide)

Wrattenbijter (sprinkhaan, mineraal-arme zandgrond, open zand)

Blauwvleugelsprinkhaan (mineraal-arme zandgrond)

Venwitsnuitlibel (minder zure wateren, vennen)

Lentevuurspin (open heide, mineraal-arme zandgrond)

Sinaasappelspin (overgang loofbos naar heide)

Gentiaanblauwtje (vlinder, natte heide)

Klokjesgentiaan (plant, natte heide)

Jeneverbes (inheemse coniferensoort, mineraalarme zandgrond)

Beenbreek (plant, vochtige heide, bij vennen)

undefined

Zelf luisteren naar vroege vogels

De Verenigde Naties hebben 22 mei uitgeroepen tot internationale dag van de biodiversiteit. In heel Nederland worden die dag activiteiten georganiseerd om aandacht te vragen voor flora en fauna. Het Nationale Park De Hoge Veluwe viert deze dag met Het Vroege Vogelconcert: een muziekuitvoering in de openlucht bij het krieken van de dag, waardoor de geluiden van het ontwakende bos en de heide zich vermengen met de klank van het Britten Jeugd Strijkorkest. Wel handig om de wekker te zetten, het concert begint om 6.00 uur. Zie:

www.hogeveluwe.nl

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden