Column

De hitlijsten lijden aan Sheeranitis

Ed Sheeran Beeld EPA

De hitlijst voelt zich wat pips. Hij is wat blauw uitgeslagen. Pak ’m er maar bij, die Britse Official Single Charts: bij veertien nummers in de top-15 prijkte de afgelopen week het lichtblauwe platenhoesje van Ed Sheerans nieuwe album ‘Divide’. 

Alleen het Amerikaanse danceduo Chainsmokers biedt dapper weerstand, op plek nummer zeven. Ook de Nederlandse hitparades beginnen lichte Sheeranitis te vertonen, zo heeft het 26-jarige Engelse popfenomeen drie nummers bij eerste tien van de Single Top 100, en twee in bovenste regionen van de Top 40.

Het is nog nooit vertoond, maar hoe is te verklaren dat álle zestien nummers van Sheerans nieuwe album in de Britse top-20 staan? Airplay en singleverkoop zijn de twee criteria waarop de hitlijsten van oudsher worden samengesteld. Maar niet alle nummers zijn als single uitgebracht, ook niet alle albumtracks worden op de radio gedraaid.

Vicieuze cirkel

Tegenwoordig is er een derde graadmeter. Precies: streaming. The Guardian meldt dat inmiddels tachtig procent van de Britse single-opbrengsten uit streaming wordt gehaald, een verdubbeling van drie jaar eerder. Niet meer dan terecht dus om ook te kijken naar luisterdata van muziekdiensten als Spotify en Apple Music. Toen enige tijd geleden de samenwerking met onder andere Spotify werd aangekondigd om streams mee te tellen, werd dat verkocht als de enige échte democratische indicatie van hitwaarde.

Maar onder die aanname gaat een denkfout schuil, die Ed Sheerans fascinerende totaaloverheersing nu fijntjes blootlegt. Streaming geeft vooral aan hoe váák iets wordt afgespeeld. Niet hoeveel mensen het horen. Verstokte Sheeran-adepten draaien dat nieuwe album tig keer achtereen, wat het luistergedrag van de muzikale veelvraat die veel verschillende artiesten luistert volkomen overspoelt. Kwantiteit is eens te meer geen kwaliteit.

De cirkel wordt vervolgens vicieus, zo klagen kleinere platenmaatschappijen, doordat radiostations hun afspeellijsten mede laten bepalen door populaire liedjes op de streamingplatformen. Waarmee de alomtegenwoordigheid van de Sheerans van deze wereld wordt versterkt, ten koste van airplay voor kleinere artiesten.

Tekst loopt door onder afbeelding.

Ed Sheeran - Divide Beeld AP

Laagdrempelige streams

Daar komt bij dat laagdrempelige streams uit gratis abonnementsvormen net zo vaak worden meegeteld als die uit betaalde abonnementen, en de hitlijsten door simpel geklik (of het massaal gebruiken van bots) in theorie nog makkelijker zijn te manipuleren dan vroeger, toen medewerkers van platenmaatschappijen naar verluidt muziekwinkels langsgingen om massaal eigen singles op te kopen.

Gooi het hitlijstensysteem weer om, klonk afgelopen week uit Engeland. Maak aparte streamingcharts, of stel een maximum aantal liedjes per artiest in. Maar de Official Single Charts-baas Martin Talbot liet weten de aanpak niet te veranderen voor extreme gevallen als Ed Sheeran.

Hij heeft een punt, Sheeran is inderdaad een extreem geval. Hij is één van de grootste sterren van het moment: met 627.000 verkochte fysieke albums in de eerste week is hij de snelst verkopende Britse mannelijke solo-artiest ooit. In tientallen landen kwam zijn derde album na verschijning direct op één binnen, ook in Nederland. Dit succes is vergelijkbaar met Adele, die haar album ‘25’ in november 2015 net even sneller verkocht.

Dat er toen geen vergelijkbare hitlijstenvervuiling optrad kwam doordat de zangeres haar album niet direct uitbracht op Spotify. Net als andere popmastodonten als Beyoncé, Taylor Swift en Kanye West.

En hier schuilt het gevaar. Want gaan zij dit in de toekomst wél doen, is het goed mogelijk dat het ziektebeeld niet beperkt blijft tot eenmalige Sheeranitis, en ook niet alleen tot het Verenigd Koninkrijk. Willen de hitlijsten hun laatste beetje geloofwaardigheid of relevantie behouden, kan maar beter snel een medicijn worden gevonden tegen dit soort koortsuitbraken van pophysterie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden