De herinnering gaat niet verloren

Bij geheugenverlies is de informatie er nog wel, maar kan die niet bereikt worden

Als iemand zijn geheugen verliest, door een ongeluk bijvoorbeeld, zijn diens herinneringen dan gewist of kan het slachtoffer er gewoon niet meer bij? Het laatste, beweren Amerikaanse onderzoekers vandaag in vakblad Science. Ook bij geheugenverlies zijn er sporen van de herinneringen in het brein. Die zijn zelfs weer te activeren, bij muizen althans.

Neurobiologen van het befaamde MIT in Cambridge gaven muizen telkens een stroomstootje als ze een kooi betraden. In reactie daarop bleven de muizen doodstil zitten. Na een tijdje hadden de muizen het verband in hun oren geknoopt, zo goed zelfs dat ze al ineenkrompen als ze in het kooitje werden gezet zonder dat er een schokje volgde. Vervolgens kregen ze een middel toegediend dat de opslag van ervaringen in het langetermijngeheugen blokkeert. Gevolg: ze betraden onbevangen het kooitje. Het middel leek de angst uit het geheugen te hebben gewist.

Maar niet helemaal. Tijdens de proeven met de stroomstootjes hadden de neurologen de actieve geheugencellen voorzien van een merkteken. Daar maakten ze nu gebruik van. Met lichtpulsjes wisten ze deze cellen te activeren en ziedaar: de muizen bleven weer doodstil zitten.

Kennelijk verloopt de opslag in het geheugen via een andere route dan het weer ophalen van de herinnering, redeneren de neurobiologen. De natuurlijke weg, via het angstaanjagende kooitje, is door het geheugenverlies afgesneden. "Maar de herinnering is er nog wel", zegt hoofdonderzoeker Susumu Tonegawa. "Onze studie geeft inzicht in de vluchtigheid van het geheugen en is een stimulans voor verder onderzoek naar de aard ervan en mogelijk herstel bij schade."

Neuroloog Jelle Jolles, hoogleraar aan de Vrije Universiteit, relativeert dat. "Het is buitengewoon interessant, maar de waarde voor het menselijk geheugen is 0,0. Dit onderzoek gaat over muizen met een specifiek, geïnduceerd geheugenverlies. Het zegt niets over stoornissen bij de mens als alzheimer of korsakov."

Klopt, zegt zijn vakgenoot Helmut Kessels van het Nederlands Herseninstituut. "Maar dit soort processen moet je wel kennen eer je aan alzheimer kunt werken." Ook hij heeft bedenkingen. Zo is niet duidelijk hoe het middel het geheugen blokkeert. Maar: "Dit onderzoek is van groot belang voor ons begrip van de werking van het geheugen. Die zal bij mensen niet veel anders zijn dan bij muizen."

undefined

Vooroordelen weg

Dezelfde editie van Science bevat nog een geheugenstudie. Wetenschappers van de Northwestern universiteit (bij Chicago) demonstreren een techniek om vooroordelen weg te nemen. Ze baseren hun aanpak op het idee dat je het geheugen kunt prikkelen. Laat iemand iets leren en speel ondertussen op de achtergrond een deuntje. Als je dat deuntje zachtjes herhaalt terwijl de proefpersoon slaapt, zal diens brein het geleerde voortdurend ophalen. Daardoor wordt het goed in het geheugen verankerd.

Vooroordelen zetelen ook in het geheugen, ze stoelen veelal op vroege ervaringen die onbewust in het geheugen liggen opgeslagen. Mensen denken dat ze geen verschil maken tussen mannen en vrouwen, of tussen blanken en mensen met een kleurtje. Maar in videospelletjes schieten ze vaker onbewapende personen neer als deze een donkere huid hebben. En nemen ze eerder een man aan voor een bepaalde functie dan een even goed gekwalificeerde vrouw.

Proefpersonen die zo door de mand waren gevallen, kregen testjes voorgelegd met juist tegengestelde associaties: vrouwen waren veel beter in hun werk dan mannen en de blanken waren de slechteriken. Die testjes gingen gepaard met een muziekje.

Vervolgens werd tijdens een dutje die muziek gespeeld en inderdaad: de vooroordelen waren verdwenen. Zelfs een week na de tekst liep de donkere ongewapende man geen gevaar en werden vrouwen even vaak aangenomen als mannen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden