De helletocht naar het Witte Huis

Drie Nederlandse boeken, wisselend van kwaliteit, geven achtergronden bij de dit jaar ongekend boeiende Amerikaanse presidentsverkiezingen. Dat van Charles Groenhuijsen springt eruit.

Charles Groenhuijsen: Hoera! Een nieuwe president. Balans, Amsterdam. ISBN 9789050188722; 236 blz. euro 15

Willem Post: Het Witte Huis. Aspekt, Soesterberg. ISBN 9789059116337; 195 blz. euro 14,95

Willem Uylenbroek: Barack Obama, De weg naar het Witte Huis Carrera, Amsterdam. 9789048800261; 192 blz. euro 14,95

Is Barack Obama nou wel zo zwart? Zijn moeder is lelieblank, zijn scholen waren kak. Maar als de Democratische gegadigde voor het presidentschap zelf al eens twijfelt, dan weet hij het weer als hij in New York op straat zijn arm omhoog steekt om een taxi te krijgen.

Als je geen tijd hebt om Obama’s ’Dreams of my father’ te lezen, dan ben je erg geholpen met een paar van dergelijke anekdotes. En algemener: met een vlot te lezen boekje dat je snel bijpraat over de man voordat het misschien, na Super Tuesday komende dinsdag, niet meer hoeft.

’Barack Obama, De weg naar het Witte Huis’ van journalist Willem Uylenbroek is zo’n boekje. Het begint op het moment dat de meeste in Amerikaanse politiek geïnteresseerde wereldburgers met Obama kennismaakten: met zijn toespraak op de Democratische Conventie van 2004. John Kerry werd daar gekroond tot kandidaat van de Democratische Partij, maar Barack Obama, kandidaat-senator, stal de show.

Over Obama valt heel wat te vertellen. Het is een opbeurend verhaal.

Een stuk minder vrolijk word je van het wedervaren van de man wiens politieke pad we daar op die conventie kruisen: John Kerry. Een hoofdstuk in ’Het Witte Huis, het presidentschap en de verkiezingen van 2008’ van Amerikakenner Willem Post stipt aan hoe het daar al verkeerd ging. Kerry wilde namelijk de Amerikaanse kiezer laten zien wat een sympathieke, kandidaat hij was. Rechtstreekse aanvallen op tegenstander George W. Bush waren verboden. Maar volgens de wetten van de Amerikaanse politiek ben je dan niet beschaafd, maar slap. Geen man om een wereldmacht aan toe te vertrouwen. Een man om tijdens zijn vakantie te filmen als hij zijn geliefde windsurfsport bedrijft en er een verhaal onder te zetten over zijn zigzagbeleid!

’Het Witte Huis’ vertelt dat helder, en neemt daarna de campagne van dit jaar met de lezer door.

Wie dan nog geen genoeg heeft van anekdotes uit de rijke, bloedige geschiedenis van de Amerikaanse politiek, moet ’Hoera! Een nieuwe president!’ van oud-correspondent Charles Groenhuijsen lezen. Smerige campagnes zijn van alle tijden, blijkt daar uit. In 1800 werd over Thomas Jefferson, een van de vaders des vaderlands, geschreven dat hij verwekt was ’door een halfbloed vader en een Indiaanse squaw’. In 2000 werd het praatje verspreid dat het Indiase geadopteerde kind van John McCain door hemzelf buitenechtelijk verwekt was bij een zwarte hoer.

Maar medelijden hoeft niet, schrijft Groenhuijsen. Je moet daar tegen kunnen, je moet meteen in de tegenaanval gaan en je tegenstander niet sparen. Dat is net zo’n onmisbare vaardigheid als duizenden handen kunnen schudden en honderden keren dezelfde speech af kunnen steken en altijd, altijd, altijd op je woorden letten, de hele gruwelijke campagne lang.

Je leest ze met plezier, deze boeken, maar dat maakt ze niet automatisch goed. Het boek van Uylenbroek is lui en onzorgvuldig geschreven. Kromme zinnen, Engels dat niet vertaald wordt ’vanwege eventuele nuanceverschillen’, tegenspraken en – erger kun je het toch niet maken – de verkiezingsuitslag Bush-Gore van 2000 verkeerd weergegeven.

Het boek van Post is zorgvuldiger, al had het ook wel een strengere redacteur kunnen gebruiken. Als iemand woorden gebruikt als ’parochiaal’ voor provinciaals, als hij iemand ratten laat ruiken in plaats van een luchtje, dan weet je het wel: totaal verengelst. Maar het is vooral een beetje een raar boek. Als opzet deugt het wel: een wandeling met de lezer door Washington om wat politieke cultuur op te snuiven, en dan een overzicht van recente campagnes. Maar dan staan er opeens een paar losse columns tussen. En het hoofdstuk over het presidentschap van Bush ontspoort in een erg gedetailleerde analyse van de situatie in Irak. Het Witte Huis raakt uit het zicht.

Het boek van Groenhuijsen is een verademing. De staccato korte zinnen, de overlap hier en daar, je vergeeft het hem allemaal graag. Want het blijft vakwerk, en als je het uit hebt, begrijp je werkelijk heel veel meer van de vrijwillige hellegang die de Amerikaanse troonpretendenten nu doormaken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden