De helende werking van muziek

BELINDA VAN DE GRAAF

Eerder deze week, in een volgepakt Tuschinski-theater, tijdens een voorpemière van het documentairefestival Idfa, zagen we het voor onze ogen gebeuren: dementerende ouderen die opeens zichtbaar opleefden, op het moment dat ze een koptelefoon met hun favoriete muziek op kregen.

Henry die tien jaar geleden in een verzorgingstehuis werd opgenomen, en slap in zijn rolstoel zit, ontwaakt op de tonen van Louis Armstrongs 'When the saints go marching in'. Zijn ogen puilen uit. Hij begint te bewegen en te zingen. Hij herinnert zich opeens van alles uit zijn jeugd. Erg ontroerend, die plotselinge ontspanning. Even verderop treffen we Denise. Ze lijdt aan bipolaire schizofrenie. Niemand hoeft haar iets wijs te maken. Maar zo gauw ze een koptelefoon op heeft, schuift ze haar rollator terzijde, en neemt ze sociaal werker Dan Cohen in de arm voor een dansje.

Cohen is oprichter van de nonprofit organisatie Music & Memory. Drie jaar lang liep hij verzorgingstehuizen af, om het effect van muziek op mensen met dementie te onderzoeken (er zijn inmiddels vijf miljoen Amerikanen met dementie, en tien miljoen verzorgers, en het aantal mensen met een haperend geheugen stijgt snel, wereldwijd). In de film breekt Cohen een lans voor muziek als therapie.

Nu is er over de magie van muziek al veel gezegd en geschreven, maar zo inspirerend als in de documentaire 'Alive Inside' heb ik het zelden gezien. Dementerende ouderen transformeren als bij toverslag, of het nu om Schubert gaat, of The Shirelles.

Muziek, zo begrijpen we, prikkelt het gevoel en het geheugen, en zou in die zin een helende werking hebben.

Heddy Honigmann begaf zich eerder op dit pad. In 'Crazy' maakte ze via muziek de gevoelens los van Nederlandse militairen die teruggekeerden uit Bosnië, Rwanda, Cambodja. De kolonel die brak bij een popsong van Seal. De stoere marinier in tranen bij een liedje van Stef Bos.

Ik ben eigenlijk wel benieuwd hoe Michael Haneke naar een documentaire als 'Alive Inside' kijkt. In zijn veelgeprezen drama 'Amour', over een vrouw die voor de ogen van haar man dementeert en aftakelt, is nauwelijks plaats voor de troost en helende werking van muziek. En we zijn nota bene in het huis van een klassieke muziekdocente. Op het oude krakende parket staat een grote zwarte vleugel te glimmen als in een horrorfilm.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden