Commentaar

De heerschappij van het ANC is na achttien jaar niet meer gezond voor Zuid-Afrika

De Zuid-Afrikaanse president Zuma met de zojuist benoemde vice-president van het ANC, Cyril Ramaphosa. Beeld reuters

De bevrijdingsbeweging die achttien jaar geleden de macht overnam in Zuid-Afrika, heeft in Bloemfontein de nieuwe leider op het schild gehesen. Het is dezelfde als de huidige leider: Jacob Zuma, tevens ANC-voorman. Door hem te herkiezen als partijleider, is ook zijn herkiezing als president in 2014 praktisch zeker: daar staat de hegemonie van het ANC garant voor. Maar goed voor Zuid-Afrika is het niet.

Het ANC is blijven steken in de overgang van bevrijdingsbeweging naar politieke partij en opereert nog steeds als een paraplu waaronder iedereen zou moeten schuilen. Het gevolg is dat er geen werkelijke tegenmacht is, waardoor cliëntelisme en corruptie wijdverbreid zijn. Als één partij zo lang de lakens uitdeelt, wordt het een banen- en gunstenmachine in plaats van een vertegenwoordiger van een politiek ideaal.

Natuurlijk is er in het geval van het ANC een goede historische reden voor de 'nationale beweging' als organisatievorm. In het gevecht tegen de apartheid was het absoluut noodzakelijk de krachten van alle oppossanten te bundelen om het blanke minderheidsregime op de knieën te krijgen. Maar wat een perfecte organisatie is voor een vrijheidsstrijd, is dat nog niet voor het besturen van een land dat bevrijd en democratisch is.

Het is voldoende om de omschrijving van Nelson Mandela te citeren om te beseffen hoe weinig het ANC voor regeren is toegerust. Het gaat hier om een monsterverbond van vogels van zeer diverse pluimage. "Sommigen van ons hangen het vrijemarktdenken aan, anderen socialisme", aldus Mandela jaren geleden. "Sommigen zijn conservatief, anderen juist liberaal."

De ziekte van de hoogbejaarde Mandela hing als een schaduw over het ANC-congres in Bloemfontein; het besef dat het einde van een tijdperk nadert, werd erdoor versterkt. Was Mandela het symbool van de eenheid van de anti-apartheidsbeweging, Zuma - zelf meer dan eens beschuldigd van corruptie - belichaamt de crisis waar het ANC in terecht is gekomen.

De recente onlusten in de mijnbouw, resulterend in 34 doden als gevolg van politiekogels, illustreren het probleem perfect. Wie drong aan op het politie-optreden? Cyril Ramaphosa, investeerder in de mijn, tevens ANC-kopstuk, gisteren benoemd tot vicepresident onder Zuma.

Zuid-Afrika verdient een stevige oppositie om de verstrengeling tussen ANC, staat en economie aan de kaak te stellen en te doorbreken. Na achttien jaar is de alleenheerschappij van het ANC niet gezond meer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden