De havens van Liverpool maken weer winst

In Groot-Brittannië viert Tony Blair met zijn New Labour-regering ruim een jaar na aantreden nog triomf na triomf. New Labour, New Britain, maar in het achterland is het lang niet alles goud wat er blinkt. In Liverpool bijvoorbeeld, havenstad aan de Mersey, dringt de glans nog lang niet door. De Liver Bird, symbool van de stad, laat de kop hangen. Laatste deel in een serie over de stad, het vuil en de hoop.

LIVERPOOL - The Beatles daargelaten, kun je van Liverpool wat sombertjes worden. Vooral als het er regent. Maar van Bootle, een noordelijke voorstad bij de havens, word je geheid somber, weer of geen weer. Verlaten straten, eenvormige rijen huizen die betere tijden hebben gekend.

En om de zoveel honderd meter een enorm bord met de bemoedigende slogan van The Mersey Partnership: 'Turning the Tide', 'het getij keren'. Daarachter liggen de projecten van overheid en bedrijfsleven om buurt of straat aanzien, een facelift of een publieke voorziening te geven.

De werkloosheid is hoog in Bootle en het aangrenzende Seaforth, want de periode dat iedereen, van vader op zoon, emplooi had in de havens, is voltooid verleden tijd. Nu kampt Bootle met een werkloosheidspercentage van zestig procent. Het is er stil.

In de verlaten International Bar zitten eenzame gasten achter hun pint bier, allemaal ex-dockers weet Harry, vaste klant. Ze draaien shagjes uit groene balen Viginia-tabak, want die is betaalbaar. En aanschouwen de paardenrennen op tv. Gokkers? Nee, dromers.

Aan dezelfde weg ligt Caradoc Hotel and Bar. Ooit hét trefpunt van de duizenden havenarbeiders die aan de overkant in ploegendienst in de havens werkten, tot in de jaren zestig. Nu komen de dockers nog maar mondjesmaat in deze kroeg. Veel dockers zijn er niet meer over. Zo'n 1800 nog, terwijl er eind jaren vijftig nog ruim 20 000 arbeiders werkten bij de Mersey Docks and Harbour Company.

In Caradoc Bar zitten Frances en Johnnie, oude dockers, vrienden. Frances (68) heeft zijn pensioen nog bereikt in de haven, Johnny, ruim tien jaar jonger, niet. Die moest het veld ruimen bij de laatste grote saneringsgolf in de Liverpoolse havens.

Johnny is niet somber of bitter. Hij kan met zijn uitkering redelijk rondkomen, en ziet bijna elke dag zijn maten van weleer hier in Caradoc. En dan praten over vroeger, hè. Over de gloriejaren, toen de bar zowat elke dag uitpuilde met havenarbeiders, met zeelui, Noren en Russen vooral, van de walvisvaart. “Die werden hier flink geript, en dan werd het knokken, en weer afdrinken.”

Maar pas op, Frances en Johnny steken niet louter de loftrompet over vroeger. En nostalgie is ook niet meer wat het was. Net zomin als de solidariteit onder de havenarbeiders. Neem nou de Torside-clash, de staking van havenpoolers die ruim twee jaar duurde, en die gesteund werd door een paar honderd dockers van hier, die prompt op straat werden gegooid.

“Het was net één staking te veel”, zegt Johnny. “Ze waren al niet meer nodig, de automatisering was al in volle gang, en door die staking hebben ze hun eigen glazen ingegooid. Triest voor de familie, natuurlijk, maar ze hebben een mooie afkoopsom meegekregen.” De ontslagen stakers kregen 28 000 pond, ze hadden 40 000 geëist.

Johnny mijmert over de tijd dat de havenarbeiders aan de bar tossten wie er naar de job moest gaan. De rest bleef achter, en nam er nog een paar. “Zij die gingen, konden het werk makkelijk aan. En de bazen konden er niks tegen doen, want we waren met veel, en de bonden waren machtig. Dat kón natuurlijk niet goed gaan.”

Het ging ook niet goed. Toen de bazen hun kans schoon zagen, gesteund door de Conservatieve regering-Thatcher, ging het mes erin.

De havens zijn in 1998 weer springlevend, en met een fractie van het vroegere personeel, bevestigt Trevor Furlong, directeur en hoogste baas van de Mersey Docks and Harbour Company. De grootste haven van Groot-Brittannië draait weer op volle toeren, en met stevige winst. “We waren de eerste lame duck van de Conservatieve regering van Ted Heath”, zegt Furlong. “De jaren van de herstructurering van handel en industrie waren begonnen en Liverpool kreeg het hard te verduren.”

Toen andere havenbedrijven de een na de ander kapot gingen, moest Mersey Docks de werknemers overnemen. Het was de tweede helft van de jaren zeventig en Labour was aan de macht onder premier James Calaghan, die toen nog regeerde met welbevinden van de TUC, de machtige Britse vakbondsorganisatie. Geen gedwongen ontslagen dus, en herplaatsing waar mogelijk. Zo kon het gebeuren dat binnen een tijdsbestek van zes maanden het werknemersbestand van de Mersey Docks and Harbour Company groeide van 1500 naar 9 000. Er was amper werk voor hen.

Onder Thatcher mochten wél gedwongen ontslagen vallen. En in 1984 kon de Company weer haar eerste winst boeken. “In 1989 was de bezem erdoorheen, en hadden we een arbeidsbestand van duizend dockers” - met de recordwinst van vorig jaar als voorlopig hoogtepunt.

Belangrijk winstmaker is Liverpool Freeport, de 'vrijhaven' bij Seaforth, geopend in november 1984. Daar kunnen containervervoerders de goederen belastingvrij opslaan in afwachting van een gunstige marktontwikkeling. Liverpool Freeport was bedoeld als één van zes vrijhavens. Maar in Cardiff, Belfast, Birmingham en elders lukte het niet. Alleen in Liverpool slaagde het idee - naar het voorbeeld van Hamburg.

Niet slecht voor een havenstad met zo'n beroerd imago als Liverpool, vindt Furlong. Dat imago is iets waar de ras-Liverpudlian zich flink kan opwinden. Die roep van dwarse, rooie stad, waar het steeds hommeles is, waar arbeidsonrust alles kapot maakt, en looney left aan de macht is.

Furlong: “In het jaar 1982, toen Labour en de vakbonden te hoop liepen tegen Thatcher, waren hier welgeteld zes stakingen, allemaal van één dag. Verder staakte men hier aleen nog in 1984 en 1989, maar dat waren nationale stakingen. En de Torside-affaire dan. Een voorbeeld: zo'n zes jaar geleden maakte de Amerikaanse nationale tv-zender CBS een hier een programma over het 'verval' van de Liverpoolse havens. En wat zag je? Een halfgesloopt warenhuiscomplex, neergehaald voor nieuwbouw. Dát kregen de Amerikanen voorgeschoteld als beeld van de Liverpoolse docks.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden