Déjà vu

De halve brommer werd nooit een succesnummer

Minister Westerterp opent de Tweewieler RAI in 1976 op een snorfiets. Beeld Rob C. Croes, Nationaal Archief / Anefo, CC0

Paul van der Steen bekijkt wekelijks het nieuws door een historische bril. Deze week: de snorfiets.

Motorrijders hadden er begin 1972 al aan moeten geloven. Op 1 januari 1975 waren de bromfietsers aan de beurt. Zij dienden voortaan verplicht een helm te dragen. Het leidde tot gemopper van diverse groepen gebruikers.

Lijders aan astma of eczeem kon je zo’n ding op het hoofd toch niet aandoen? En werd op deze manier het dragen van traditionele klederdrachten niet moeilijker gemaakt? Vrouwen namen volgens berichten massaal afscheid van de bromfiets, omdat ze door de helm met zeer warrige haardos op het werk of afspraakjes verschenen. Voor de spiegel zorgvuldig gebeeldhouwde kapsels werden door dat “onding” volledig ­geruïneerd.

In september 1975 toverde de minister van verkeer en waterstaat in het kabinet-Den Uyl, de KVP’er Tjerk Westerterp, tijdens een uitzending van de NCRV-actualiteitenrubriek ‘Hier en Nu’ een nieuw konijn uit de hoed: de snorfiets. Als de branche nu zorgde voor een bromfiets die maar half zo hard kon, dan was voor die exemplaren geen helm verplicht. En de snorfietsen mochten – anders dan vanaf deze week in Amsterdam en binnenkort waarschijnlijk elders – gewoon op het fietspad rijden.

20 februari 1976: 'Zit dat wel snor?', vraagt Trouw op de voorpagina, onder een foto van minister Westerterp op een snorfiets. Beeld Trouw

‘Zit dat wel snor?’

In de brievenrubrieken van de Nederlandse kranten viel verbazing te bespeuren over alle inspanningen van Westerterp voor de groep met bezwaren tegen het dragen van een valhelm: “Hoe moet je deze hartroerende zorg voor een minderheidsgroep noemen? Nadere we hier misschien de ‘vertrossing’ van het regeren.”

Maar Westerterps snorfiets was niet enkel een blijk van ministerieel medeleven met de burger. Hij wilde vooral de fabrikanten van bromfietsen tegemoetkomen. Die hadden hun verkoop zien halveren. Een van de producenten had zelf het idee van iets snorfietsachtigs zonder hemplicht bij het ministerie ingebracht.

Kranten leefden zich uit met de naam van het nieuwe vervoermiddel. ‘Zit dat wel snor?’, kopte Trouw bij een foto van Westerterp die op het Binnenhof op een prototype van de snorfiets was gaan zitten.

De Telegraaf koos eens in plaats van voor woordspeligheid in een positief getoonzet hoofdredactioneel commentaar voor een poëtische benadering: “Over de valhelm hoeft niet langer te worden gemord, er kan worden gesnord.”

Op de Tweewieler RAI in ­februari 1976 konden fabrieken hun eerste snorfietsen laten zien. De verwachtingen waren hooggespannen. Misschien konden er in de eerste tijd al meteen 100.000 à 200.000 worden verkocht. De meeste optimistische voorspellers geloofden op den duur wel meer dan een miljoen snorfietsen in Nederland te kunnen verkopen.

Niet hip

Het pakte anders uit. Misschien had de proefervaring van een emeritus predikant al een waarschuwing moeten zijn. Met een maximum van 20 kilometer per uur bleek het lastig om flink doortrappende fietsers in te halen. Dus had hij noodgedwongen achter een groep vrouwen moeten blijven, vertelde de emeritus predikant in NRC Handelsblad. “Rij nou eens door, viezerik!”, hadden die hem op een gegeven moment toegesnauwd.

Een onderzoek van de Consumentenbond en de ANWB hielp evenmin. Dat noemde de snorfiets gevaarlijk, duur, milieuonvriendelijk en makkelijk op te voeren. Het ministerie en de fabrikanten weerspraken de bevindingen, maar het opgeroepen beeld liet zich lastig wegpoetsen.

Nederland liep niet warm voor de snorfiets. In het eerste jaar werden rond de 10.000 exemplaren verkocht, een jaar later nog maar zo’n 1300. Het nieuwe voertuig blonk niet uit door hipheid. Maar misschien deugde de analyse voorafgaand aan de introductie van de snorfiets ook niet.

De gesignaleerde ­terugval in de verkoop van bromfietsen had minder te maken met de helmplicht dan gedacht. Snelheidsduivels op sterk opgevoerde exemplaren en veel ernstige ongelukken hadden het imago van de bromfiets geen goed gedaan. Er bestond intussen ook een levendige tweedehandsmarkt.

En veel babyboomers waren toe aan een nieuwe mobiliteitsfase: hun eerste autootje.

Lees hier eerdere afleveringen van de rubriek Déjà Vu, waarin Paul van der Steen het nieuws bekijkt door een historische bril.

Lees ook:

Amsterdam houdt de adem in: vanaf maandag moet de snorfiets zich redden tussen auto’s en bussen

Snorfietsers in Amsterdam mochten zondag voor het laatst op de fietspaden binnen de ring rijden. Sinds maandag moeten zij naar de rijbaan, met helm.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden