De haast bij de Brexiteers lijkt verdwenen

Zelfs Boris Johnson, leider van het Leave-kamp binnen de Conservatieven en nu kanshebber voor de premierpost, wil 'niets overhaasten'.Beeld epa

Het Britse volk heeft gesproken, maar ineens heeft ook het Brexit-kamp geen haast meer om de EU te verlaten. Want als de uittreding eenmaal officieel is aangevraagd, gaat de klok tikken.

De uitslag is helder: de Britten willen eruit. Hoe moet het nu verder? 'De wil van het volk moet gerespecteerd worden', zei premier Cameron in zijn afscheidstoespraak. In theorie kon de premier de uitslag nog terzijde schuiven; want referenda zijn in Groot-Brittannië niet bindend, het Britse parlement is soeverein. Politiek was dit alleen onhoudbaar. Britain is out, en Cameron moet er mee aan de slag.

Voor uittreding uit de Europese Unie waren lange tijd geen regels. Pas in het Verdrag van Lissabon in 2007 kwamen er afspraken. Op papier oogt dit artikel 50 eenvoudig. De premier van het ontevreden land dient zijn vertrekwens kenbaar te maken in een brief aan de voorzitter van de Europese Raad, Donald Tusk. Hij heeft deze uittredingsbrief vandaag ook gevraagd van de (nu nog) Britse premier Cameron. De Europese Raad benoemt daarna een hoofdonderhandelaar en een onderhandelingsteam, het initiatief ligt daarmee dus in Brussel.

Die onderhandelaars krijgen twee jaar om de details van de scheiding vast te leggen in een terugtredingsverdrag. De klus mag iets uitlopen, maar alleen als de EU-lidstaten daarmee instemmen. Vinden de lidstaten het welletjes, dan komen alle oude samenwerkingsverdragen stipt twee jaar na de brief te vervallen. Het VK is dan aangewezen op de basale WTO-verdragen. Een tussenweg, wel de vrije markt handhaven zonder vrij verkeer van personen, is ook nog mogelijk, maar het Brexiteer-kamp is over deze variant verdeeld of onuitgesproken.

De boel bij elkaar houden
Cameron stelde - dreigde zelfs - tijdens de campagne om artikel 50 bij een Brexit-uitslag meteen in gang te zetten. Maar de haast lijkt geheel verdwenen. Zelfs Boris Johnson, leider van het Leave-kamp binnen de Conservatieven en nu kanshebber voor de premierpost, wil 'niets overhaasten'. Dat is goed te verklaren uit de angst dat ook de eenheid binnen het Verenigd Koninkrijk wankelt. In Schotland klinkt al de roep om een tweede afscheidingsreferendum.

Zowel Cameron als zijn minister van Justitie (Leave-kamp) Michael Gove benadrukten gisteren dat vertegenwoordigers van alle delen van het Verenigd Koninkrijk en van alle politieke partijen mee moeten doen met de uittredingsonderhandelingen. Alles - is de indruk - om de boel in eigen land bij elkaar te houden.

Cameron stelde in zijn afscheidstoespraak dat een nieuwe premier deze onderhandelingen moet starten. Die zou, ook weer volgens Cameron, moeten aantreden voor de partijconferentie van de Conservatieven in oktober. De nieuwe leider zou het startschot kunnen geven voor artikel 50. De vraag is of de EU zolang wil wachten. Ook het Britse parlement kan de premier in een motie alvast adviseren wanneer de uittreding te starten, maar de premier beslist. Het merendeel van de Conservatieve parlementariërs lijkt ook geen haast te hebben, een groot deel zag Cameron ook liever niet vertrekken. Over nieuwe verkiezingen, waar sommige politici op hebben aangedrongen, repte Cameron niet.

Juncker wil niet wachten
Voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie liet vandaag weten dat hij geen zin heeft te wachten op het vertrek van David Cameron in oktober om de onderhandelingen over het vertrek van Groot-Brittannië uit de unie te kunnen beginnen. "De Britten hebben gisteren besloten de Europese Unie te willen verlaten, dan heeft het geen enkele zin tot oktober te wachten om erover te gaan praten", zei Juncker in een interview met de Duitse televisiezender ARD. "Ik zou graag meteen beginnen", aldus de EC-voorzitter.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden