Interview

De Gummbah van de literatuur houdt het graag kort

Joubert PignonBeeld x

De korte verhalen van Joubert Pignon zijn wel héél erg kort. Zijn record is 18 woorden. Hij was genomineerd voor de J.M.A. Biesheuvelprijs voor de beste korte-verhalenbundel, die vanavond werd gewonnen door Annelies Verbeke.

Het is even wennen, verhalen lezen van Joubert Pignon. Want je bent nog niet begonnen of het eind is al in zicht. Veel verhalen in zijn bundel 'Mooie lieve schat' (2017) zijn amper een pagina lang, het kortste telt 18 trefwoorden: '<spontaan> <grappig> <indrukwekkend> <ontroerend> <kort> <strand> <zee> <koelbox> <parasol> <vastgebonden> <windvlaag> <hond> <zee> <baasjes> <verdriet> <politie> <getuigenissen> <file>'.

Die beknoptheid kan irritatie wekken, want wat is dit voor literair Ikea-pakket? Waarom moet de lezer de hond zelf nog aan de parasol vastbinden?

Maar wie doorleest, wordt beloond met absurdistische, soms ontroerende scènes en passages die steeds meer samenhang vertonen. Ze gaan over een man die van de drank probeert af te komen, wat niet lukt. En over een schrijver die van zijn literatuur zou willen leven, wat ook niet lukt. En over liefde, kanker en de dood - de grote thema's, maar dan opgeknipt in stukjes.

Sommige hebben de vorm van een mop. Zo begint het verhaal 'Dubbel op slot' (129 woorden) met de zinnen: 'Een jongeman heeft zichzelf buitengesloten. Zijn sleutels liggen binnen, zijn vriendin is nog niet thuis'. Ook grossiert Pignon in sterke beginzinnen, zoals: 'Hij is ineens in de macht van een zwemlerares. Dit is nooit zijn bedoeling geweest'.

Opmerkelijke literatuur die in de smaak viel bij de jury van de J.M.A Biesheuvelprijs, een relatief nieuwe prijs voor de beste korte-verhalenbundel. 'Mooie lieve schat', Pignons derde verhalenbundel, was een van de drie kanshebbers, naast 'Brood, zout, wijn' van Vonne van der Meer en 'Halleluja' van Annelies Verbeke.

Pignon is erg blij met de nominatie, zegt hij door de telefoon: "Ik ben toch een vreemde eend in de bijt. Ik ben blij dat de jury dat waardeert.

Waarom zijn uw verhalen zo kort?

"Vaak kom ik uit op 300 tot 450 woorden. Dat is een natuurlijke lengte voor mij, geen bewuste keuze. Ik maak elke dag een stukje, ik begin elke dag weer opnieuw. Dat geeft me ruimte om te experimenteren. Als je aan een grote roman werkt, neem je zo een verkeerde afslag en beland je in een donker bos.

"Later kijk ik hoe ik al die kleine, dagelijkse stukjes tot een boek kan boetseren. Mijn bundel is een soort collage van afleveringetjes die niet met een rode draad, maar wel met een rode stippellijn verbonden zijn."

Uw verhalen lezen soms als een aanzet, waar de lezer zelf nog een verhaal van moet maken.

"Ja, dat is ook precies wat ik wil: dat de lezer zelf aan de slag gaat. Een verhaal werkt pas echt als er in jouw hoofd iets gebeurt. Zelf voel ik me als lezer ook pas serieus genomen als ik deelgenoot word van een kunstwerk. Ik hou niet van aanzwellende violen en zinnen als 'Teleurgesteld sloeg zij haar ogen neer, verschrikt sprong zij op'. Ik wil het droger en korter opschrijven."

Uw uitgever noemde u de Gummbah van de literatuur. Voelt u zich verwant met deze absurdistische cartoonist?

"Ik ben wel een groot liefhebber van Gummbah, maar cartoons draaien om de lach, terwijl mijn verhalen niet per se komisch bedoeld zijn."

De J.M.A. Biesheuvelprijs bestaat sinds 2015 en heeft een onafhankelijke jury. Het geldbedrag (rond de 5000 euro) wordt via crowdfunding bijeengebracht en dit jaar verhoogd door de laureaat van vorig jaar, Maarten 't Hart. Hij besloot zijn prijzengeld in drieën te delen en te doneren aan de winnaars van 2018, 2019 en 2020.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden