Standplaats

De 'Grote Vinger' is weer helemaal terug

De Mexicaanse president Enrique Peña Nieto met de afgetreden minister van financiën Jose Antonio Meade . Beeld AP

In de volksmond heet het 'El Dedazo', wat zoveel betekent als 'de Grote Vinger', en het is een van de hardnekkigste tradities in de Mexicaanse politiek. 

Toen de Institutioneel Revolutionaire Partij (PRI) in de twintigste eeuw het land ruim zeven decennia op corrupte en autoritaire wijze regeerde, werd de keuze voor de volgende president geregeld met een simpel, denkbeeldig handgebaar.

De president, grondwettelijk uitgesloten van herverkiezing, wees de PRI-kandidaat voor de volgende verkiezingen aan. En aangezien de PRI alle verkiezingen won (goedschiks of kwaadschiks), was het de Grote Vinger van de president die de toekomst van het land bepaalde.

In 2000 werd de PRI, afgepeigerd en doorgerot door haar eigen corruptie en machtsmisbruik, voor het eerst van het pluche gestoten door de conservatieve Nationale Actie Partij (PAN). Veel Mexicanen hoopten dat de Grote Vinger daarmee zou gaan verdwijnen. De 'dinosauriërs', zoals de corrupte, oude partijbonzen van de PRI spottend worden genoemd, zouden gaan verdwijnen en de partij zou zich moeten gaan moderniseren en democratiseren, als ze ooit nog de macht terug wilde winnen.

Politieke koehandel

Deze week bleek die hoop naief en ijdel. De PRI is sinds 2012 weer aan de macht in de persoon van Enrique Peña Nieto, en die heeft weinig zin de oude partijstreken links te laten liggen. Afgelopen maandag kondigde de president per direct het aftreden van minister van financiën José Antonio Meade aan, die zich meteen registreerde als presidentskandidaat voor de verkiezingen van 1 juli volgend jaar.

Een concurrent voor Meade gaat er niet komen, laat staan een interne verkiezing in de grootste partij in de tweede economie van Latijns-Amerika. Peña strekte zijn Dedazo uit, en daarmee basta. "Het lijkt wel of ze me in een tijdmachine vier decennia terug hebben gestuurd", verzuchtte Verónica Calderón, een vriendin en collega. "De jaren tachtig hebben gebeld, ze willen hun politieke koehandel terug", spotte een andere collega op Facebook.

Niks veranderd

Niet alleen de PRI heeft geen zin in lastige zaken als interne democratie in de aanloop naar de verkiezingen; álle grote partijen in Mexico lijken een Grote Vinger in de electorale pap te hebben.

Neem de linkse stokebrand Andrés Manuel López Obrador, die de afgelopen twee verkiezingen nipt als tweede eindigde. Hij staat fier boven aan in de peilingen en zal geen concurrentie dulden in de door hem opgerichte Beweging voor Nationale Regeneratie (Morena) en bepaalt in zijn eentje welke partijgenoten zich voor bijvoorbeeld gouverneurschappen en senaatszetels kandideren.

Hetzelfde geldt voor de rechtse PAN, waar partijvoorzitter Ricardo Anaya al lijkt te hebben bepaald dat híj voor het presidentschap gaat en er geen ruimte is voor concurrenten.

Met de val van de PRI in 2000 leek Mexico de weg naar de democratie te hebben ingeslagen. Althans, dat hoopten veel Mexicanen. Het tegenovergestelde lijkt nu echter het geval. In plaats van dat de PRI zichzelf opnieuw heeft uitgevonden als moderne, democratische partij, lijken alle partijen die volgend jaar meedingen om het presidentschap zich eerder de oude PRI-praktijken te hebben eigengemaakt. En zo zullen de verkiezingen van volgend jaar die van de Grote Vinger te worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden