De grote seksuele sprong voorwaarts

Een van de vele nachtclubs in Peking Beeld afp
Een van de vele nachtclubs in PekingBeeld afp

Modern China doorloopt een seksuele revolutie, maar dan wel in eigen rode stijl. Hoe vinden inwoners hun seksuele weg tussen de piketpaaltjes van de communistische partij? Deel 2 van een serie over stedelingen en hun geluk.

"Het grootste verschil met het Westen is dat de seksuele revolutie in China helemaal geen impact heeft op sociale of politieke bewegingen", zegt Everett Zhang, assistent-hoogleraar antropologie aan de Princeton Universiteit in New Jersey. In de jaren zestig was in Europa en de VS het begin van de seksuele revolutie ook de start van de vrouwenbeweging, burgerrechtenbeweging, anti-oorlogsdemonstraties en wat al niet meer.

Maar in China blijft de nieuwe vrijheid beperkt tot privé-sferen. Alleen binnenskamers mag je doen wat je wilt, en zelfs daar niet. De professor uit Nanjing die thuis een partnerruilfeestje organiseerde, werd in 2010 veroordeeld tot drieënhalf jaar. De libertijn kreeg amper steun uit academische kringen.

Toch zijn de veranderingen in seksualiteit sinds de opening van de markt in 1980 immens. Enquêtes wijzen uit dat jongeren eerder aan seks doen; one night stands, samenwonen, homoseksualiteit, het wordt steeds gewoner.

Zhang ziet als een van de omslagpunten een congres in Peking in 2005 waar deelnemers vroegen: 'Hoe vertalen wij het begrip seksualiteit in het Chinees?' "Al langer worstelden academici daarmee, want er bestaat geen Chinees woord voor. Er is toen besloten seksualiteit voorlopig ook met 'xing' aan te duiden, als aanvulling op xing, dat seks betekent."

Vervuiling gezien vanuit een taxi.

Het is nog maar twintig jaar geleden dat Chinezen massaal hun rochels in treinen en bussen neerspuwden en een seksloos Mao-pak gemeengoed was. In recordtempo is de openbare ruimte van erotiek doordrenkt geraakt. Vrouwen en meisjes gaan in de lange zomers luchtig gekleed, in ultrakorte rokjes, terwijl sekswerkers zich overal opdringen aan de medeman. Dankzij internet (China gaat richting 600 miljoen gebruikers) is de revolutie in overdrive gegaan. Sexbloggers zijn populair en porno kijken is gemeengoed geworden.

Voorzitter Mao was er naar eigen zeggen in geslaagd prostitutie uit te roeien. Bij het gewone volk wist hij elke uiting van seksualiteit te onderdrukken. Zelfs stijldansen had hij verboden als burgerlijke uitwas, terwijl Mao zelf geregeld in het rond zwierde, waarna hij met zijn ongepoetste tanden een danseresje uitkoos om te verschalken.

Ook niet meer burgerlijk: openlucht karaoke Shanghai

Nog steeds is er die dubbele moraal voor elite en volk. Hogere partijleden en zakenlui hebben graag een bao ernai (tweede paar borsten oftewel betaalde minnares) of yang xiaomi (klein lekkertje oftewel een ondergeschikte), terwijl de politie van tijd tot tijd een inval doet in bordelen voor de gewone man. Die bordelen worden meestal met rust gelaten, zolang ze beschermgeld betalen aan ambtenaren.

Snel na Mao's overlijden in 1976 werd het één-kindbeleid nationaal ingevoerd. Ook liefde kwam weer in beeld. Condooms waren voor echtparen overal gratis te verkrijgen. Zhang: "Zo werd onbedoeld seks losgekoppeld van voortplanting. Een belangrijke stap die er mede toe leidde dat in de jaren negentig seksueel verlangen niet langer taboe was."

De staat die seks eerst afknijpt en dan de seksuele revolutie aanzwengelt: hoe anders dan in het Westen. Toen partijvoorzitter Deng Xiaoping de markt opengooide, explodeerde begin jaren negentig het aantal bordelen (vaak in de vorm van 'karaokebars') en verschenen sekswinkels.

Intimiteit
Hoe alom aanwezig de seksindustrie ook lijkt, het belangrijkste gevolg van de seksuele revolutie zie je in de huiselijke sfeer, zegt Zhang. "De seksuele intimiteit in relaties is toegenomen. Ook is er aandacht gekomen voor seksuele onvrede binnen het huwelijk, wat je terugziet in het hoge aantal scheidingen. Die worden overigens voor viervijfde door vrouwen aangevraagd. Dat wijst erop dat zij lang niet zo afhankelijk zijn van hun echtgenoot als vaak werd gedacht."

Toch is gelijkheid tussen de seksen in China nog ver te zoeken. De dubbele moraal is belangrijker dan het ervaren van autonoom plezier voor vrouwen. "Zij moeten het liefst seksueel passief zijn", zegt Tiantian Zheng, hoogleraar antropologie aan de State University New York, die jarenlang onderzoek deed naar sekswerkers en hun klanten in de stad Dalian, in noordoost-China, en daar niet vrolijker van werd. "Zelfs mijn huidige promovendi, allemaal slimme twintigers, geloven dat nog", zegt zij. "Op scholen is seksualiteit nog steeds een taboe, de jeugd kan er maar beter niet over horen, het idee is om hen op die manier zuiver te houden."

De seksrevolutie blijft vooral een mannenzaak, concludeert Zheng (40). "Jongemannen gaan naar de hoeren om seks te proberen. Dat hoort bij volwassen worden, is deel van man zijn. Wie het niet doet wordt uitgelachen. Ik had zelf als twintiger echt niet door dat bevriende collega's samen naar bordelen gingen. Het is alsof jonge vrouwen daarvoor een blinde vlek hebben."

Maar, zegt Zheng, wie trouwt, komt achter de waarheid. "Als je wilt dat je man succesvol wordt, weet je dat hij met zakenrelaties uit moet, en dat veel drank en vrouwen daarbij horen. Dat is hoe mannen in China verbroederen en aanpappen met ambtenaren. Iedereen accepteert dat rijke mannen minnaressen hebben. Dat wordt eigenlijk zelfs van hen verwacht."

Natuurlijk zijn er ook getrouwde vrouwen die affaires hebben, maar zij worden gedemoniseerd, vindt Zheng. De seksuele ongelijkheid is alom. Als Zheng jonge vrouwen in de VS adviseert eerst wat te daten voor zij zich vastleggen, is het antwoord: 'Dat kan niet, want ik ben Chinees'.

Zheng legt uit dat de overheid die dubbele moraal onderschrijft. "Peking zet vol in op het discours dat het de verantwoordelijkheid van vrouwen is om de seksuele drift van mannen in te tomen, want ja, zo is het nou eenmaal biologisch gezien." Zelfs haar hoogopgeleide studentes geloven dat het deels de eigen schuld van vrouwen is als zij verkracht worden, bijvoorbeeld omdat ze zich te provocerend hebben gekleed. "Terwijl zij zich zelf heel sexy kleden..."

Decolleté
Maar op straat in China vallen toch juist de blote benen en korte rokjes op? "Dat is mode, en dat heeft niets te maken met bevrijding. Benen mogen, als je maar geen decolleté toont. Voor de regering zijn vrouwen het laatste fort voor de moraal. Ouders, vooral moeders, en school moeten dochters controleren, jongens mogen van alles."

De man Zhang is positiever dan de vrouw Zheng, zeker als hij naar het hele plaatje kijkt. "Er zijn genoeg minpunten. Zo zijn er nog steeds heel wat studenten die nooit gesproken hebben met iemand van het andere geslacht. En hoewel vrouwen vaker voor hun verlangens uitkomen, zijn er nog steeds meer vrouwen dan mannen die zich schamen voor seks. Toch is de grote winst dat voor steeds meer Chinezen seksueel plezier onderdeel wordt van het dagelijks leven. En wat ze doen, is hun eigen, individuele keuze."

Lees ook in deze serie:
Chinese man met seksproblemen gaat steeds makkelijker naar de dokter

Ask Dr. Li. Seksvragen van Chinezen.

Vagina-monologen. Een gesprek met de regisseur van het theaterstuk

LYL-lingerie. Over Irenu Lu die een sekswinkel in Peking wil openen

Porno is 'geel', dat ligt in de boekwinkel bij 'voorlichting'. Over de vele seksshops in Peking

Openlijk praten over soloseks. Student Matthew Goa over de openheid over seks

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden