De grote reanimatie

Zondagavond is een projectiel uit de Eerste Wereldoorlog ontploft. Landbouwer Kristof Veramme: "Plots gingen mijn tractor en machine even de hoogte in. Er steeg een witte rookwolk op achter mij. Ik was enorm geschrokken." De Standaard, 20 juli 2015

In Nederland hebben we de volgende week alom herdachte Tweede Wereldoorlog. Maar de Eerste, die bestaat voor ons niet. Die woedde buiten ons om.

De Eerste was toen nog de enige, en, met al die onvoorstelbaar dodelijke slagvelden, de Grote Oorlog, waar de eindeloze zerkenrijen ons in België opvallen, op doorreis naar Frankrijk.

Het kan geen toeval zijn dat een van de makers van 'Hadden we maar dezelfde taal gesproken!', Serge van Duijnhoven, in België woont. Hij heeft er de herinneringen geadopteerd.

Met fotograaf Bert Creyghton reisde hij de 1000 kilometer lange 'Westfront-Hindenburglinie' af, waar ooit tienduizenden kilometers loopgraaf lagen, van Ieper tot Basel.

De herinneringen die in het landschap opgeslagen liggen, rechtvaardigen het vastleggen ervan, schrijft Creyghton. "Zonder die betekenis, zonder die gelaagdheid, heeft het voor mijn geen zin."

Van Duijnhoven: "Ik probeer in te voelen, de zielen van gewezen mens, dier en natuur opnieuw enigszins tot leven te wekken."

Dit boek is één Grote Reanimatie. Een hulpeloze ook, zoals blijkt uit een van de geciteerde soldatenbrieven van het front. Een student meldt daarin aan zijn ouders het sneuvelen van zijn broer.

"Hartelijke groet van uw thans - eenigen zoon."

L.J.A.D. Creyghton en Serge R. van Duijnhoven: 'Hadden we maar dezelfde taal gesproken!'

Rubinstein; 208 blz. euro 49,50

Vandaag opent de fotoexpositie 'Hindenburgline Project' in De Pont, Tilburg

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden